Προς:
Υπουργό Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Παναγιώτη Λαφαζάνη
Υπουργό Υγείας, κ. Παναγιώτη Κουρουμπλή
Κοινοποίηση: Μέλη Ελληνικού Κοινοβουλίου
Αξιότιμοι κύριοι,
Με την παρούσα επιστολή θέλουμε να σας απευθύνουμε ύστατη έκκληση να αναλάβετε δράση σε ένα εξαιρετικά επείγον και κρίσιμο ζήτημα που αφορά στην υγεία εκατοντάδων χιλιάδων Ευρωπαίων πολιτών. Η δική σας παρέμβαση -έστω και την τελευταία στιγμή- μπορεί να αποβεί καθοριστική.
Αυτές τις ημέρες ολοκληρώνονται οι τελικές συζητήσεις μεταξύ των τεχνικών ομάδων εργασίας των κρατών μελών, οι οποίες θα επαναπροσδιορίσουν τα ανώτατα όρια ρύπανσης για υφιστάμενες και νέες μεγάλες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Οι συζητήσεις, γνωστές και ως Διαδικασία της Σεβίλλης,[1] θα επικαιροποιήσουν την Κοινοτική Οδηγία για τους Βιομηχανικούς Ρύπους για την περίοδο 2020 - 2029, λαμβάνοντας υπόψη τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές (ΒΔΤ) ελέγχου και περιορισμού της ρύπανσης. Η διαδικασία έχει ξεκινήσει εδώ και λίγα χρόνια και ολοκληρώνεται αυτές τις ημέρες με την οριστικοποίηση των προτάσεων.
Άσκοπη απώλεια ζωής
Δυστυχώς, η διείσδυση έμμισθων υπαλλήλων της εμπλεκόμενης ελληνικής και ευρωπαϊκής βιομηχανίας στις κυβερνητικές αντιπροσωπείες έχει επιφέρει τεράστιο πλήγμα στην αξιοπιστία της διαδικασίας: τα νέα προτεινόμενα όρια ρύπανσης δεν συμφωνούν με τις ΒΔΤ και ουσιαστικά στοχεύουν στη διαιώνιση της υφιστάμενης κατάστασης. Ελπίζουμε ότι θα συμφωνήσετε μαζί μας ότι τα παρακάτω στοιχεία είναι συγκλονιστικά:
Η διαφορά μεταξύ των προτεινόμενων (αδύναμων) ορίων ρύπων και των ορίων που θα έθεταν οι ΒΔΤ θα προκαλέσει τον πρόωρο θάνατο 71.000 Ευρωπαίων πολιτών, εξαιτίας της επιπλέον ρύπανσης, η οποία θα μπορούσε να αποφευχθεί κατά την περίοδο 2020-29.[2] Τουλάχιστον 1.000 από τους πρόωρους θανάτους αφορούν την Ελλάδα. Επιπλέον, περισσότερα από 200.000 παιδιά (6-12 ετών) θα υποφέρουν από οξεία βρογχίτιδα.
Το κόστος για την ευρωπαϊκή οικονομία από την επιβάρυνση της δημόσιας υγείας εκτιμάται στα 52 δις ευρώ.[3]
Πιο συγκεκριμένα, τα προτεινόμενα όρια ρύπων θα επιτρέπουν στις εταιρίες ηλεκτροπαραγωγής να κατασκευάσουν μετά το 2020 νέα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής που θα εκπέμπουν σε σύγκριση με υφιστάμενες μονάδες ανά τον κόσμο που ήδη εφαρμόζουν τις ΒΔΤ:
5 φορές περισσότερο Διοξείδιο του Θείου (SO2)
2,5 φορές περισσότερα Οξείδια του Αζώτου (NOx)
2 φορές περισσότερα μικροσωματίδια (PM)
5 φορές περισσότερο υδράργυρο (Hg)
Τα προτεινόμενα όρια ρύπων που αφορούν τα υφιστάμενα εργοστάσια για το διάστημα 2020-29 θα επιτρέπουν σε σύγκριση με τα υφιστάμενα ανώτατα όρια ρύπων σήμερα στην Κίνα:
30% περισσότερο εκπομπές SO2
80% περισσότερο εκπομπές NOx
Ο αρνητικός ρόλος της Ελλάδας
Όπως προαναφέρθηκε, τα παραπάνω είναι αποτέλεσμα της διείσδυσης της βιομηχανίας στις κυβερνητικές αντιπροσωπείες. Δυστυχώς, η ελληνική αντιπροσωπεία συγκαταλέγεται ανάμεσα στις χειρότερες τεχνικές ομάδες της διαδικασίας, αποτελούμενη μάλιστα αποκλειστικά από μέλη της βιομηχανίας, συγκεκριμένα από τη ΔΕΗ και τα Ελληνικά Πετρέλαια. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα έχει αναθέσει στη ΔΕΗ και τα Ελληνικά Πετρέλαια να εκπροσωπούν τη χώρα σε ένα κρίσιμης σημασίας ζήτημα για τη δημόσια υγεία, το περιβάλλον και την εθνική οικονομία.
Συγκεκριμένα η ελληνική αντιπροσωπεία:
Έχει αντιταχθεί σθεναρά στη μείωση των ορίων για εκπομπές SO2 σε όλο το φάσμα των εφαρμογών και διεκδικεί ακόμα πιο ελαστικά όρια για τα πιο ‘βρώμικα’ καύσιμα, όπως ο λιγνίτης και το υψηλής περιεκτικότητας σε θείο πετρέλαιο (μαζούτ).
Έχει πρωτοστατήσει ενάντια στην εφαρμογή πιο αυστηρών ορίων για NOx στον λιγνίτη και εναντιώνεται στην εγκατάσταση επιπρόσθετων συστημάτων απονίτρωσης (ιδιαίτερα για τη ΒΔΤ ‘Επιλεκτική Καταλυτική Αναγωγή – SCR’) σε λιγνιτικούς και πετρελαϊκούς σταθμούς.
Όχι μόνο αντιτίθεται στη βελτίωση των ορίων για τις εκπομπές υδραργύρου, αλλά διεκδικεί και περεταίρω χαλάρωσή τους για τις λιγνιτικές μονάδες.
Αντιτίθεται στην υποχρέωση διαρκών ελέγχων (monitoring) για τις εκπομπές υδραργύρου.
Αντιτίθεται στην υποχρέωση διαρκών ελέγχων (monitoring) για τις εκπομπές ΝΟx, μονοξειδίου του άνθρακα (CO) και SO2 στους σταθμούς των ελληνικών νησιών με καύσιμο μαζούτ.
Αντιτίθεται σε πιο αυστηρές προδιαγραφές για την ενεργειακή απόδοση των λιγνιτικών σταθμών.
Είναι φανερό ότι ο βασικός σκοπός της ελληνικής αντιπροσωπείας δεν είναι η περαιτέρω βελτίωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, αλλά η ουσιαστική υπονόμευσή της με στόχο το κέρδος εις βάρος της υγείας των πολιτών. Επιπλέον, διεκδικεί συνεχώς εξαιρέσεις με σκοπό την παράταση λειτουργίας εξαιρετικά ρυπογόνων- και επικίνδυνων για τη δημόσια υγεία- λιγνιτικών και πετρελαϊκών μονάδων, χωρίς την υποχρέωση αναβάθμισης με βάση τις ΒΔΤ.
Κύριοι Υπουργοί, ελπίζουμε ότι οι συγκεκριμένες εξελίξεις προκαλούν και σε εσάς αποστροφή για τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική και ευρωπαϊκή βιομηχανία – μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας – μεθοδεύουν τις επίσημες διαδικασίες προτάσσοντας το οικονομικό συμφέρον τους εις βάρος της δημόσιας υγείας.
Αυτή η σπατάλη ζωής μπορεί να αποφευχθεί αν η ευρωπαϊκή βιομηχανία ενέργειας προχωρήσει σε αναβαθμίσεις των ρυπογόνων εργοστασίων με βάση τις ΒΔΤ. Μπορεί να αποφευχθεί επίσης, αν οι εθνικές αντιπροσωπείες εκτελέσουν το καθήκον τους με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και όχι το κέρδος των ευρωπαϊκών και ελληνικών ολιγοπωλίων.
Όπως πιθανόν γνωρίζετε, πριν λίγες ημέρες ο επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης για το Περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Karl Falkenberg απέστειλε επιστολή στα υπουργεία Περιβάλλοντος των κρατών μελών, με την οποία τονίζει τη σημασία της Διαδικασίας της Σεβίλλης και υπογραμμίζει ότι οι εθνικές αντιπροσωπείες οφείλουν να εκπροσωπούν τις θέσεις των κυβερνήσεων και όχι συμφέροντα τρίτων.
Ως εκ τούτου, και δεδομένου ότι έχουν απομείνει λίγα εικοσιτετράωρα πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία της Σεβίλλης, σας ζητάμε να μεσολαβήσετε ώστε να ανακληθούν άμεσα οι έμμισθοι υπάλληλοι της βιομηχανίας από την ελληνική αντιπροσωπεία, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει απουσία της αντιπροσωπείας της χώρας μας από τις συζητήσεις.
Αξιότιμοι κύριοι, θεωρούμε αδιανόητο ότι επί της δικής σας διακυβέρνησης είναι πιθανό να επιβληθούν τα ιδιωτικά κοντόφθαλμα συμφέροντα και να μετουσιωθούν σε εθνική πολιτική και νομοθεσία. Για τον λόγο αυτό σας απευθύνουμε την ύστατη έκκληση για ένα θέμα, για το οποίο σας έχουμε ενημερώσει επανειλημμένα.[4] Με δεδομένο ότι έχετε πλέον πλήρη επίγνωση του θέματος, εκφράζουμε την πεποίθηση ότι στο οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό έγκλημα που σχεδίασαν οι προκάτοχοί σας δεν θα γίνετε συνεργοί.
Με τιμή,
Νίκος Χαραλαμπίδης
Γενικός Διευθυντής
Ελληνικό γραφείο της Greenpeace
Υποσημειώσεις:
[1] http://eippcb.jrc.ec.europa.eu/
[2] Σύμφωνα με μελέτη – που αξιοποιεί τη μεθοδολογία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος – για λογαριασμό της Greenpeace, http://www.greenpeace.org/greece/Global/greece/image/2015/climate/publications/20150521BRIEF_Health_BREF.pdf
[3] Βλ. σημείωση 2
[4] Η προηγούμενη ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου (τότε ΥΠΕΚΑ) ήταν ενημερωμένη από την Greenpeace ήδη από τον Νοέμβριο του 2013.
http://www.greenpeace.org/greece/el/news/118508/118523/seville/
Πέμπτη 4 Ιουνίου 2015
Ύστατη έκκληση από την Greenpeace για την βιομηχανική ρύπανση...
Κυριακή 24 Μαΐου 2015
71.000 ζωές το κόστος των αδύναμων ορίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης...
Αυτή η άσκοπη απώλεια ζωής[2] μπορεί να αποφευχθεί αν υιοθετηθούν ευρωπαϊκά όρια ρύπανσης με βάση τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνολογίες. Ωστόσο, οι έντονες παρασκηνιακές πιέσεις του ελληνικού και του ευρωπαϊκού λόμπι ορυκτών καυσίμων πέτυχαν να προταθούν αδύναμα όρια ρύπανσης έως και κατά 80% υψηλότερα από ό,τι ισχύει σήμερα στην Κίνα (!).[2] Η Greenpeace απευθύνει ύστατη έκκληση στην ελληνική κυβέρνηση και ειδικά την πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΠΕΝ να σταματήσει επιτέλους τις μεθοδεύσεις του λιγνιτικού λόμπι της ΔΕΗ που απειλούν δεκάδες χιλιάδες ζωές, αλλά και τη βιωσιμότητα της επιχείρησης.[3]
Κατά τη διάρκεια των τεχνικών συζητήσεων ανάμεσα σε ομάδες εργασίας των κρατών μελών που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στη Σεβίλλη, κυριάρχησε η παρουσία εκπροσώπων της βιομηχανίας, οι οποίοι διείσδυσαν σε όλες τις εθνικές αντιπροσωπείες. Όπως έχει ενημερώσει εγκαίρως[4] το αρμόδιο Υπουργείο η Greenpeace, ειδικά η ελληνική αντιπροσωπεία, αποτελούμενη αποκλειστικά από στελέχη της ΔΕΗ και των ΕΛΠΕ, αποδείχτηκε αρνητικός πρωταγωνιστής στις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις, υπονομεύοντας σχεδόν όλες τις διαδικασίες βελτίωσης!
Υπενθυμίζεται ότι στη χώρα μας η ΔΕΗ και το αρμόδιο υπουργείο (ΥΠΑΠΕΝ) αποφάσισαν πρόσφατα[5] την επαναλειτουργία της λιγνιτικής μονάδας Πτολεμαΐδας 3, μίας μονάδας τόσο παλιάς και βρώμικης που δεν μπορεί να συμμορφωθεί ούτε με τα προηγούμενα ευρωπαϊκά όρια ρύπανσης που ίσχυαν από το 2006. Η ρύπανση από τον ΑΗΣ Πτολεμαΐδας (στοιχεία 2011) αντιστοιχούσε περίπου σε 70 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο.[6]
«Παρακολουθώντας τις παρασκηνιακές δράσεις του λιγνιτικού λόμπι της ΔΕΗ σε Ελλάδα και Ευρώπη, δεν προκαλεί έκπληξη η ευκολία με την οποία αποφασίστηκε η επαναλειτουργία της Πτολεμαΐδας 3, χωρίς καμιά μέριμνα για τη δημόσια υγεία και χωρίς κανένα ενδιαφέρον για το πραγματικό κόστος στην ελληνική οικονομία. Είναι αυτή η ΔΕΗ που θέλουμε να βοηθήσει την οικονομία μας να εκσυγχρονιστεί και να βγει γρηγορότερα από την κρίση; Το βάρος της ευθύνης πέφτει στον Υπουργό κ. Λαφαζάνη, ο οποίος δεν έχει πια δικαιολογία ότι δεν γνώριζε»,
τόνισε ο Τάκης Γρηγορίου, υπεύθυνος για θέματα ενέργειας και κλιματικών αλλαγών στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace.
Την ίδια ώρα, προωθείται η κατασκευή νέας λιγνιτικής μονάδας, η οποία αν και προβάλλεται από το λόμπι του λιγνίτη ως σύγχρονη και αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, αδυνατεί να τηρήσει ακόμα και αυτές τις αδύναμες προτεινόμενες προδιαγραφές της ΕΕ. Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι προδιαγραφές της Πτολεμαΐδας 5 θα επιτρέπουν περίπου διπλάσια επίπεδα ρύπανσης[7] από ό,τι προβλέπουν τα νέα (αδύναμα) όρια της ΕΕ, και πολλαπλάσια από ό,τι ήδη εκπέμπουν μονάδες με τη βέλτιστη τεχνολογία σε Κίνα, Αμερική και Ευρώπη!
Το διάστημα 1-9 Ιουνίου, οι τεχνικές αντιπροσωπείες των κρατών-μελών θα συσκεφθούν προκειμένου να οριστικοποιήσουν τα προτεινόμενα όρια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα κληθούν να ψηφίσουν τις προτάσεις έως το τέλος του έτους.
Η Greenpeace καλεί την κυβέρνηση να αναλάβει τις ευθύνες της απέναντι στον ελληνικό λαό και τις επόμενες γενιές και να προβεί σε όλες τις απαραίτητες πρωτοβουλίες προκειμένου να βελτιωθούν θεαματικά τα όρια ρύπανσης των μεγάλων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.
Σημειώσεις για συντάκτες:
[1] Διαβάστε το ενημερωτικό δελτίο με τα αποτελέσματα της πανευρωπαϊκής μελέτης που πραγματοποιήθηκε με τη μεθοδολογία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος για λογαριασμό της Greenpeace και του European Environment Bureau. Τα συνοπτικά αποτελέσματα της μοντελοποίησης, παρουσιάζονται παρακάτω.
http://www.greenpeace.org/greece/Global/greece/image/2015/climate/publications/20150521BRIEF_Health_BREF.pdf
Διαφορά μεταξύ των εκτιμώμενων επιπτώσεων στην υγεία από τα προτεινόμενα όρια ρύπων στην ΕΕ και από όρια με βάση τις ΒΔΤ συνολικά μεταξύ 2020 και 2029.
Πηγή: Αποτέλεσμα μοντελοποίησης που πραγματοποιήθηκε με το πρόγραμμα EMEP MSC-W, με τη χρήση δεδομένων από το μοντέλο αξιολόγησης μεταφοράς αέριων ρύπων Holland, Myllivyrta & Schaible (2015).
[2] Τον Μάρτιο η Greenpeace είχε δημόσια προειδοποιήσει ότι τα προτεινόμενα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολείπονται δραματικά σε σχέση με την διαθέσιμη βέλτιστη τεχνολογία αλλά και το τι ισχύει σε άλλες χώρες.
[3] Διαβάστε εδώ 10 λόγους για τους οποίους η ΔΕΗ οφείλει να απεγκλωβιστεί από την παρακμάζουσα τεχνολογία του λιγνίτη και να στραφεί στη νέα εποχή.
[4] Τον περασμένο Σεπτέμβριο η Greenpeace είχε ενημερώσει δημόσια για τις παρασκηνιακές λειτουργίες της ελληνικής αντιπροσωπείας, που έχουν σαν στόχο την υπονόμευση της διαδικασίας αναγνώρισης της βέλτιστης τεχνολογίας για μεγάλες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Είχε προηγηθεί τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2013 προσωπική και γραπτή ενημέρωση του (τότε) αρμόδιου υπουργού ΠΕΚΑ κ. Γιάννη Μανιάτη.
[5] http://energypress.gr/news/aitima-pros-ee-gia-paratasi-zois-stin-ptolemaida-3
[6] Τον Ιούνιο του 2013, η Greenpeace δημοσίευσε την πανευρωπαϊκή μελέτη ‘Σιωπηλοί Δολοφόνοι’, στην οποία εκτιμώνται οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές από τη λειτουργία των 300 περίπου ανθρακικών και λιγνιτικών μονάδων στην Ευρώπη. Διαβάστε περισσότερα εδώ.
[7] Οι παρακάτω πίνακες συγκρίνουν το όριο των ανώτατων εκπομπών (SO2 και NOx) της σχεδιαζόμενης Πτολεμαΐδας 5, όπως αυτές προκύπτουν από την Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων (συμμόρφωση με ευρωπαϊκή νομοθεσία BREF 2006), με τις πραγματικές εκπομπές άλλων υφιστάμενων λιγνιτικών μονάδων. Στα γραφήματα με διακεκομμένες γραμμές υπάρχουν επίσης τα νέα προτεινόμενα ευρωπαϊκά όρια (που θα αντικαταστήσουν τα BREF 2006) και τα όρια που απαιτεί η Greenpeace και βασίζονται στην αξιοποίηση των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών ελέγχου της ρύπανσης. Από τα γραφήματα είναι προφανές ότι η Πτολεμαΐδα 5 υστερεί κατά πολύ των περιβαλλοντικών επιδόσεων που θα μπορούσαν να προκύψουν με χρήση των ΒΔΤ.
Τετάρτη 15 Φεβρουαρίου 2012
Η θανάσιμη εξάρτηση της οικονομίας...
Δες το διαδραστικό χάρτη με τα στοιχεία των λιγνιτικών σταθμών
View Οι 7 πληγές της Ελλάδας in a larger map
Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα προέκυψαν από σχετική ανάλυση της Greenpeace που στηρίχτηκε σε πρόσφατη μελέτη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) για το κόστος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τις βιομηχανικές μονάδες. Καταδεικνύουν ότι η επί δεκαετίες χρήση του λιγνίτη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, έχει συμβάλει σημαντικά στη δημιουργία της σημερινής περιβαλλοντικής και οικονομικής κρίσης. Περισσότεροι από τους μισούς θανάτους (305) και περίπου η μισή οικονομική ζημία (0,7-1,6 δις € ετησίως) προήλθαν από τη λειτουργία ενός μόνο σταθμού: του ΑΗΣ Μεγαλόπολης Α’, του πιο βρώμικου σταθμού της Ευρώπης! Αν και οι δύο από τις τρεις μονάδες του ΑΗΣ Μεγαλόπολης έκλεισαν πρόσφατα μετά από τέσσερις δεκαετίες καταστροφικής λειτουργίας, η κυβέρνηση έχει συμπεριλάβει τη –μεγαλύτερη από τις τρεις- Μονάδα 3 στις υπό πώληση μονάδες της ΔΕΗ προς ιδιώτες επενδυτές.
«Την ώρα που ο ελληνικός λαός καλείται να κάνει τεράστιες θυσίες στο όνομα της σωτηρίας της χώρας, η κυβέρνηση επιμένει να προωθεί επενδύσεις στην πιο βρώμικη, ακριβή και παρωχημένη τεχνολογία. Η εμμονή αυτή, όχι μόνο αγνοεί το πραγματικό κόστος σε ανθρώπινες ζωές, αλλά και καταδικάζει την προσπάθεια εξόδου της χώρας από την οικονομική κρίση», ανέφερε ο Τάκης Γρηγορίου, υπεύθυνος για θέματα ενέργειας και κλιματικών αλλαγών στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace.
Η Greenpeace απαιτεί από την κυβέρνηση:
Να απελευθερώσει την αγορά ενέργειας μέσω της ταχείας απεξάρτησης από το λιγνίτη και της επιθετικής ανάπτυξης των ΑΠΕ.
Να εγκαταλείψει τα σχέδια για νέες λιγνιτικές μονάδες και να ανακοινώσει σχέδιο οριστικής απόσυρσης του λιγνίτη από το ενεργειακό μείγμα μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.
Να λάβει άμεσα τα απαραίτητα μέτρα που οδηγούν σε 100% καθαρή ενέργεια και παράλληλα προστατεύουν τις ανθρώπινες ζωές, δημιουργούν εισόδημα και θέσεις εργασίας για εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες.
Να προχωρήσει στην υλοποίηση του προγράμματος ‘Χτίζοντας το Μέλλον’ για την ενεργειακή αναβάθμιση τριών εκατομμυρίου κατοικιών μέχρι το 2020.
Διαβάστε την αναλυτική έκθεση της Greenpeace
Τετάρτη 19 Μαΐου 2010
Κλιματικές αλλαγές και μετανάστευση...
Εξαιτίας της ξηρασίας και των πλημμυρών 200 με 500 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους μέχρι το 2050
Ακριβείς αριθμούς δεν γνωρίζει κανείς. Οι προβλέψεις πάντως είναι ανατριχιαστικές. Περίπου 200 με 500 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους μέχρι το 2050 εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών. Αγρότες θα αφήσουν τα χωράφια τους, νησιά θα εξαφανιστούν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, κυκλώνες και τσουνάμι θα κάνουν κόλαση τη ζωή των κατοίκων σε παράκτιες περιοχές. Ένα τέτοιο κύμα μετανάστευσης θα ήταν πρωτοφανές στην ιστορία της ανθρωπότητας. Πάρα πολλοί επιστήμονες ζητούν επίμονα να επαναπροσδιοριστεί η έννοια του μετανάστη και των δικαιωμάτων που απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες. Υπάρχει όμως και η άλλη άποψη: να μην αγγίξει κανείς τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 καθώς έτσι θα μπορούσε να υποβαθμιστεί η έννοια του μετανάστη.
Στα χαρτιά πάντως υπάρχει ένα σχέδιο για τους πρόσφυγες των κλιματικών αλλαγών, όπως αποκαλούνται, αλλά παραμένει ασαφές το νομικό του πλαίσιο, όπως λέει και ο Στέφεν Μπάουερ από το Γερμανικό Ινστιτούτο για την Αναπτυξιακή Πολιτική: «Αυτό που υπάρχει ως βάση για συζήτηση είναι μια κοινή πρόταση της Διεθνούς Οργάνωσης για τους Πρόσφυγες και της Ύπατης Αρμοστείας των ΗΕ για τους Πρόσφυγες. Όλα όμως είναι ακόμα υπό αμφισβήτηση και δεν είναι σαφή. Θα πρέπει να ασχοληθούμε ακόμα πολύ σε διεθνές επίπεδο»
Αλλαγή του πληθυσμιακού χάρτη
Σε τι θα χρησίμευε όμως ένα τέτοιο νομικό πλαίσιο για τους πρόσφυγες των κλιματικών αλλαγών; Ο Στέφεν Μπάουερ απαντά: «Εάν εγώ ως κάτοικος ενός νησιού, το οποίο επηρεάζεται από την αύξηση της στάθμης της θάλασσας, θα είχα το δικαίωμα να πάω σε πιο ασφαλείς χώρες και εκεί να ενταχθώ στο νομικό καθεστώς της χώρας που αφορά τους μετανάστες και να έχω τα αντίστοιχα δικαιώματα, καταλαβαίνετε πως αυτό είναι μια πολύ σημαντική διαφορά».
Φυσικά η συζήτηση περιστρέφεται και γύρω από τους πολιτικούς πρόσφυγες και αυτό που τονίζουν οι ειδικοί είναι ότι θα πρέπει να υπάρξει ένας σαφής διαχωρισμός. Για παράδειγμα ο Δρ.Ταμέρ Αφίφι, από το Ινστιτούτο για το Περιβάλλον και την Ανθρώπινη Ασφάλεια, εργάζεται σε ένα πρόγραμμα της ΕΕ, το οποίο έρχεται σε επαφή με ανθρώπους οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους λόγω των κλιματικών αλλαγών: «Μίλησα με πολλούς ανθρώπους που έχουν πληγεί από τις κλιματικές αλλαγές. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν συνειδητοποιούν καν το πρόβλημα. Λένε, ‘φύγαμε γιατί είμαστε φτωχοί και έχουμε προβλήματα’. Αν ψάξει όμως κανείς καλύτερα θα καταλάβει ότι οι αιτίες είναι πολύ βαθιές και το πρόβλημα είναι οι κλιματικές αλλαγές».
Το μόνο βέβαιο προς το παρόν είναι ότι ο πληθυσμιακός χάρτης θα αλλάξει σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Πηγή: Deutsche Welle-Monika Hoegen / Μαρία Ρηγούτσου Υπεύθ. σύνταξης: Κώστας Συμεωνίδης
Τετάρτη 19 Αυγούστου 2009
Το μέλλον στις φλόγες...
Οι κλιματικές αλλαγές εντείνουν το μέγεθος και τη διάρκεια των πυρκαγιών στη Μεσόγειο σύμφωνα με έκθεση του Ισπανικού Γραφείου της Greenpeace
Όπως τεκμηριώνει η έκθεση του Ισπανικού Γραφείου της Greenpeace «Το μέλλον στις φλόγες»[1], τα δάση της Μεσογείου είναι σήμερα πιο εύφλεκτα σε σχέση με το παρελθόν. Αυτό οφείλεται στους καύσωνες και τις παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας, ως αποτέλεσμα των κλιματικών αλλαγών, αλλά και στις αλλαγές στη χρήση της γης, την εγκατάλειψη της υπαίθρου και την κακή διαχείριση των δασικών εκτάσεων. Το αποτέλεσμα είναι πυρκαγιές μεγαλύτερης έντασης και διάρκειας, ένα φαινόμενο που θα χειροτερεύει με το χρόνο, δεδομένου ότι η απελευθέρωση διοξειδίου του άνθρακα από τα καμένα εδάφη εντείνει το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Σε ιδιαίτερα δυσοίωνη θέση βρίσκεται και η Ελλάδα.
Η έκθεση εξετάζει αναλυτικά τις περιπτώσεις μεγάλων πυρκαγιών στη Μεσόγειο τα τελευταία 6 χρόνια, από τη Γαλικία (όπου κάθε χρόνο εκδηλώνονται οι μισές φωτιές της Ισπανίας), τη νότια Γαλλία, την Ιταλία, ενώ ειδική αναφορά γίνεται στις μεγάλες πυρκαγιές της Ελλάδας το 2007. «Οι κλιματικές αλλαγές συμβάλλουν στη δημιουργία μίας καινούργιας ‘γενιάς’ πυρκαγιών, με άγνωστες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις» αναφέρει η Ναταλία Τσιγαρίδου, Υπεύθυνη του Δικτύου Δράσης Καταναλωτών στο Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace. «Οι δασικές πυρκαγιές γίνονται όλο και πιο έντονες και μεγαλύτερες στην περιοχή της Μεσογείου, αλλά και σε άλλες περιοχές του πλανήτη, όπως η Καλιφόρνια και η Αυστραλία. Καθώς μάλιστα τα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν αυξημένες περιόδους ξηρασίας στο εγγύς μέλλον, είναι φανερό ότι βρισκόμαστε κοντά σε μία παγκόσμια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης». Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ευρωπαϊκή Ένωση την περασμένη εβδομάδα, ήδη μέχρι τα μέσα του 2009 η δασική έκταση που είχε αποτεφρωθεί στην ΕΕ φέτος ήταν μεγαλύτερη από τη συνολική καμένη γη σε όλη τη διάρκεια του 2008. [2]
Όπως αναφέρεται στην έκθεση του Ισπανικού Γραφείου της Greenpeace, οι πυρκαγιές του 2007 στην Πελοπόννησο εκδηλώθηκαν ενώ επικρατούσαν στην περιοχή ακραία μετεωρολογικά φαινόμενα, δηλαδή υψηλές θερμοκρασίες και ισχυροί άνεμοι, ενώ είχε προηγηθεί ένας χειμώνας με περιορισμένη βροχόπτωση. Τα φαινόμενα αυτά, ενώ δεν προκαλούν από μόνα τους τις πυρκαγιές, καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την καταπολέμησή τους με τα υπάρχοντα μέσα και σχεδιασμούς. Εν όψει των νέων συνθηκών ως αποτέλεσμα των κλιματικών αλλαγών, είναι απαραίτητος ο εκ νέου σχεδιασμός για την πρόληψη και καταπολέμηση των πυρκαγιών στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρη τη Μεσόγειο[3].
Η Μεσόγειος έχει χαρακτηριστεί από την Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για τις Κλιματικές Αλλαγές (IPCC), ως ιδιαίτερα ευάλωτη περιοχή στις επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών. Οι πυρκαγιές εντείνουν ακόμα περισσότερο το φαινόμενο του θερμοκηπίου, καθώς τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα απελευθερώνονται από τα καμένα δάση, την ώρα που λιγοστεύουν οι περιοχές του πλανήτη που λειτουργούν ως «πνεύμονες», απορροφώντας διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Σε παγκόσμιο επίπεδο υπολογίζεται ότι οι δασικές πυρκαγιές ευθύνονται για το 10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου [4].
Η επιστήμη προβλέπει ότι ο αριθμός των πυρκαγιών παγκοσμίως αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια, όχι μόνο στη Μεσόγειο, αλλά και στον Αμαζόνιο και στα Βόρεια και Αρκτικά Δάση (Boreal Forests). Αν μάλιστα η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας περάσει τους 3 βαθμούς – ένα ρεαλιστικό σενάριο αν δεν λάβουμε δράση μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια – τότε η ένταση και το μέγεθος των πυρκαγιών θα αυξηθούν ακόμα περισσότερο, εκτός από τη Μεσόγειο και σε περιοχές όπως οι νοτιοανατολικές ΗΠΑ, το οροπέδιο του Θιβέτ και η Νότια Αμερική. [5]
«Είναι προφανές ότι όσον αφορά στις πυρκαγιές βρισκόμαστε μπροστά σε ένα φαύλο κύκλο», αναφέρει η Ναταλία Τσιγαρίδου. «Οι κλιματικές αλλαγές παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση των πυρκαγιών που, με τη σειρά τους, εντείνουν το πρόβλημα». «Οι ηγέτες μας δεν πρέπει να αφήσουν τον πλανήτη να καεί στις φλόγες, πρέπει να συμφωνήσουν για τη δραστική μείωση στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να χρηματοδοτήσουν τις δράσεις για τον τερματισμό της αποδάσωσης. Αν αποτύχουν, θα αφήσουν το μέλλον μας στις φλόγες».
Η Greenpeace απαιτεί από τους ηγέτες του πλανήτη να παρευρεθούν αυτοπροσώπως στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα στην Κοπεγχάγη τον ερχόμενο Δεκέμβριο, και να συμφωνήσουν σε σημαντικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για τις αναπτυγμένες χώρες τουλάχιστον 40% έως το 2020, όπως δηλαδή επιτάσσει η επιστήμη προκειμένου να αποφευχθούν οι χειρότερες επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών. Επιπλέον, οι αναπτυγμένες χώρες οφείλουν να χρηματοδοτήσουν με τουλάχιστον €110 δις ετησίως ως το 2020 τις αναπτυσσόμενες για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών και τον τερματισμό της καταστροφής των αρχέγονων και τροπικών δασών του πλανήτη.
Για περισσότερες πληροφορίες:
Ναταλία Τσιγαρίδου, 210 3840774-5, 6984617025
Σημειώσεις προς τους συντάκτες:
1. Η περίληψη της έκθεσης στα ελληνικά εδώ: http://www.greenpeace.org/greece/press/118523/forestΟλόκληρη η έκθεση στα ισπανικά, εδώ:
http://www.greenpeace.org/espana/reports/0908122. European Forest Fire Information Centre: http://effis.jrc.ec.europa.eu
3. Βλ. σχετικά τις προτάσεις της Greenpeace για την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών στην περίληψη της έκθεσης στα ελληνικά http://www.greenpeace.org/greece/press/118523/forest
4. PNAS, Μία μελέτη για τις επιπτώσεις των κλιματικών στα οικοσυστήματα του πλανήτη: http://www.pnas.org/content/103/35/13116
5. PNAS, Μία μελέτη για τις επιπτώσεις των κλιματικών στα οικοσυστήματα του πλανήτη: http://www.pnas.org/content/103/35/13116
.gif)
