Χωριά που ο λιγνίτης έσβησε από το χάρτη...

Στρίβοντας στον ημιτελή κάθετο άξονα της Εγνατίας προς το τελωνείο της Νίκης στην Φλώρινα, αντικρίζουμε το ΛΚΔΜ ή Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας ή αλλιώς Ορυχείου Νοτίου Πεδίου (ποτέ δεν κατάλαβα που είναι το βόρειο). Η ανακάλυψη πλούσιων κοιτασμάτων λιγνίτη πίσω στην δεκαετία του 1950 υπόσχονταν στην εξουθενωμένη ελληνική οικονομία μία αστείρευτη ροή ενέργειας που ήταν ικανή να τροφοδοτήσει την μεταπολεμική ανασυγκρότηση της Ελλάδας. Πριν πολλά χρόνια, μεταξύ Κοζάνης και Πτολεμαΐδας, απλώνονταν ένας μακρόστενος εύφορος κάμπος με πολλά χωράφια, τρεχούμενα νερά, μία μεγάλη σιδηροδρομική γραμμή και αρκετά χωριά.
Σήμερα, τίποτα από αυτά δεν υπάρχει. Η παλιά σιδηροδρομική γραμμή έχει κοπεί λίγο έξω από την Πτολεμαΐδα, ενώ η άλλοτε εύφορη πεδιάδα έχει «βυθιστεί» με σωρούς τέφρας και χώματος να συνθέτουν ένα σεληνιακό σκηνικό.
Πως να αλλάξετε τον χάρτη σε 10 χρόνια;

Τα πλούσια κοιτάσματα λιγνίτη βρέθηκαν στο μέσο μίας εύφορης κοιλάδας μεταξύ Ασκίου και Βερμίου που πριν εκατομμύρια χρόνια ήταν ο βυθός μίας αρχαίας λίμνης. Η ΛΙ.ΠΤΟΛ. (Λιγνιτορυχεία Πτολεμαΐδας), μία μικρή ΔΕΗ της εποχής, ανέλαβε την δημιουργία και διαχείριση του πρώτου λιγνιτορυχείου στην Ελλάδα.
Το ορυχείο ανοίχτηκε πολύ κοντά στο μικρό χωριό Καρδιά και οι μεγάλες δημόσιες επενδύσεις άρχισαν να καταφθάνουν στην περιοχή.

Το κοίτασμα στην Καρδιά ήταν τόσο μεγάλο που το χωριό έπρεπε με κάποιο τρόπο …να εξαφανιστεί. Το 1976, λίγο μετά την πτώση της Χούντας, η ελληνική κυβέρνηση αποφασίζει την απαλλοτρίωση του οικισμού προς όφελος του Ελληνικού Δημοσίου και της ΔΕΗ. Οι κάτοικοι αποζημιώθηκαν (με τα μέσα της εποχής) και ο οικισμός «έσπασε στα δύο» με τους μισούς κατοίκους να εγκαθίστανται στον νέο οικισμό Καρδιάς στην Πτολεμαΐδα και στα Κοίλα Κοζάνης.
Ο οικισμός εγκαταλείφθηκε οριστικά και εξαφανίστηκε για πάντα από τον χάρτη, ενώ στην θέση του άλλοτε μικρού χωριού δεσπόζει σήμερα ο (ανενεργός) ΑΗΣ Καρδιάς.

Η Χαραυγή που έδυσε…
Λίγο πέρα από την Καρδιά, βρισκόταν η Χαραυγή ή Τζουμάς ή Αμύγδαλα. Η Χαραυγή ήταν ένα από τα παλαιότερα χωριά της περιοχής, γνωστό για την μεγάλη αγορά του, ενώ στο χωριό λειτουργούσε Γυμνάσιο και σταθμός χωροφυλακής μέχρι την δεκαετία του 1970. Η απαλλοτρίωση της Καρδιάς λίγα χρόνια νωρίτερα, είχε αλλάξει το τοπίο της περιοχής. Τα καταπράσινα χωράφια όλο και λιγόστευαν, ενώ ο ορίζοντας γέμιζε φουγάρα, πύργους ψύξης και σκόνη. Πολύ σκόνη.
Η Χαραυγή έπρεπε να μετεγκατασταθεί σε νέα τοποθεσία, καθώς το χωριό «καθόταν» στην κυριολεξία …πάνω στα κάρβουνα. Η απαλλοτρίωση της Χαραυγής δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Το χωριό ήταν μεγαλύτερο από την Καρδιά και οι δικαιούχοι αποζημίωσης πολύ περισσότεροι. Οι κάτοικοι ζητούσαν από τη ΔΕΗ και την Κυβέρνηση χρηματικές αποζημιώσεις για την ακίνητη περιούσια που επρόκειτο να χάσουν. Ωστόσο, η ελληνική Πολιτεία είχε διαφορετική άποψη.

Ξύλο πριν το τέλος
Οι αποζημιώσεις που προέκρινε το ελληνικό Δημόσιο ήταν πολύ μικρότερες της αξίας των ακινήτων με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να διαμαρτύρονται ενάντια στην καταναγκαστική απαλλοτρίωση. Τα τελευταία χρόνια της Χαραυγής, στο μακρινό ’80 σημαδεύτηκαν από βίαια επεισόδια μεταξύ των ΜΑΤ και κατοίκων του χωριού.
Η απαλλοτρίωση της Χαραυγής έγινε νόμος του κράτους και το χωριό εγκαταλείφθηκε σταδιακά μέχρι τις αρχές του ’90. Οι κάτοικοι της Χαραυγής συνήθιζαν να επιστρέφουν στο «παλιό χωριό» στις εθνικές επετείους διοργανώνοντας την παρέλαση στους δρόμους του χωριού ή κάθε Δεκαπενταύγουστο για να συντηρήσουν την εκκλησία του χωριού.

Με την πάροδο των χρόνων, οι παρελάσεις σταμάτησαν και τα περισσότερα σπίτια άρχισαν να γκρεμίζονται. Όλο και λιγότεροι ήταν αυτοί που επέστρεφαν για την καθιερωμένη επανένωση με το «παλιό χωριό». Οι κάτοικοι της Χαραυγής διασκορπίστηκαν μεταξύ Πτολεμαΐδας και Κοζάνης, ενώ ο οικισμός της Νέας Χαραυγής πάνω σ’ έναν λόφο λίγο έξω από την Κοζάνη αποτελεί την συμβολική συνέχεια του παλιού οικισμού.

Σήμερα, δεν σώζεται σχεδόν τίποτα από την παλιά Χαραυγή. Η εκκλησία του χωριού που έστεκε φαγωμένη από την υγρασία δίπλα σ’ έναν σκουριασμένο ταινιοδιάδρομο κατέρρευσε (ή γκρεμίστηκε; ) κάπου στο 2017.
Κόμανος, Μαυροπηγή: δεν έμεινε ούτε τούβλο…
Βορειότερα της Χαραυγής, δύο ακόμη χωριά πλήρωσαν το τίμημα της ενεργειακής επάρκειας, ο Κόμανος και η Μαυροπηγή.
Η επέκταση του ορυχείου προς την Πτολεμαΐδα και η ανακάλυψη ενός ακόμη πλουσιότερου κοιτάσματος στο υπέδαφος του χωριού Κόμανος έφερε το χωριό αντιμέτωπο με την μετεγκατάσταση.
Ο Κόμανος ήταν ένα από τα παλαιότερα χωριά της περιοχής με αρκετές αναφορές στα έργα Ευρωπαίων περιηγητών του 18ου αιώνα. Στα νεότερα χρόνια, έμεινε γνωστό για την μάχη του Κομάνου κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους με τον ελληνικό στρατό να καταφέρνει να βαδίσει προς την Πτολεμαΐδα και την Φλώρινα.
Η μετεγκατάσταση του Κομάνου ήταν από τις πιο δαπανηρές και γραφειοκρατικές διαδικασίες στην σύγχρονη ιστορία της ΔΕΗ. Λίγο η άρνηση της τοπικής κοινωνίας να δεχτεί μία νέα μετεγκατάσταση, λίγο η ελληνική γραφειοκρατία και λίγο τα προβληματικά οικονομικά της ΔΕΗ ήταν αρκετά να μετατρέψουν την μετεγκατάσταση του Κομάνου σ’ ένα κακόγουστο σίριαλ χωρίς τελειωμό.

Τα γκρεμισμένα σπίτια
Μέχρι σήμερα, αρκετοί κάτοικοι του χωριού δεν έχουν αποζημιωθεί για το σύνολο της περιουσίας τους στον παλαιό οικισμό, ενώ η δημιουργία του νέου οικισμού έχει κολλήσει στα γρανάζια της γραφειοκρατίας.
Ο παλιός οικισμός εξαφανίστηκε οριστικά με μόνο το νεκροταφείο και δύο μικρά εκκλησάκια να στέκουν σχεδόν θαμμένα ανάμεσα σε τόνους χώματος και κάρβουνου.

Η Μαυροπηγή είναι ένα ακόμη από τα χωριά που «κατάπιε» ο λιγνίτης. Η Μαυρόπηγη εξαφανίστηκε, όχι γιατί ήταν στην περιβόητη λιγνιτοφόρα ζώνη, αλλά γιατί κινδύνευε να κατολισθήσει λόγω των πολλών ρηγμάτων που είχαν δημιουργηθεί από την εξόρυξη.
Η οριστική εκκένωση της περιοχής έγινε μεταξύ 2013 και 2014 με τους τελευταίους κατοίκους να εγκαταλείπουν διστακτικά τα σπίτια τους και τις περιουσίες που δημιουργήθηκαν με κόπους γενεών. Σήμερα τίποτα δεν υπάρχει από το παλιό χωριό με τα τελευταία εναπομείναντα σπίτια να κατεδαφίζονται το 2019-2020.

Αφήνοντας πίσω την Πτολεμαΐδα, κατευθυνόμαστε λίγο βορειότερα προς το εγκαταλελειμμένο χωριό των Αναργύρων. Το χωριό βρισκόταν πολύ κοντά στο ημιενεργό ορυχείο του Αμυνταίου εωσότου μία ξαφνική κατολίσθηση στο ορυχείο λίγο έλειψε να το παρασύρει. Το μεγαλύτερο τμήμα του χωριού κρίθηκε μη κατοικήσιμο και οι περισσότεροι κάτοικοι μετακόμισαν στην Πτολεμαΐδα αφήνοντας πίσω τους χωράφια που περίμεναν να αλωνίσουν και σοδειές που δεν πήραν ποτέ…
Κάπου εδώ το οδοιπορικό μας τελειώνει. Τα εξαφανισμένα λιγνιτοχώρια είναι μία άλλη άγνωστη Ελλάδα που σίγουρα θα μας παρακινεί να την ερευνήσουμε για πολλά χρόνια ακόμη…
Πηγές
Δήμος Κοζάνης – Τοπική κοινότητα Νέας Χαραυγής – https://web.archive.org/web/20190322124840/https://cityofkozani.gov.gr/web/guest/xaraygi (Τελευταία επίσκεψη: 25/06/2021).
Οδοιπορικό στα χωριά που ο λιγνίτης έσβησε απ’ το χάρτη – lifo.gr (Τελευταία επίσκεψη: 26/06/2021).
Τα Ορυχεία της ΔΕΗ Καταπίνουν Χωριά στην Πτολεμαΐδα – vice.gr (Τελευταία επίσκεψη: 25/06/2021).
Ακρινή και Ανάργυροι: Δύο λιγνιτικά χωριά αναζητούν ένα καλύτερο αύριο – huffpost.gr (Τελευταία επίσκεψη: 25/06/2021). Πηγή: https://www.maxmag.gr/

Διαβάστε περισσότερα...

Οδοιπορικό στα χωριά που ο λιγνίτης έσβησε απ' το χάρτη...

Στον κάμπο της Πτολεμαΐδας η εκμετάλλευση του λιγνίτη ηλεκτροδοτεί το 50% της χώρας. Με μια παράπλευρη τραγωδία: ολόκληρα χωριά σβήστηκαν απ΄το χάρτη και κοινωνίες μετεγκαταστάθηκαν ξεθάβοντας και παίρνοντας μαζί μέχρι και τους νεκρούς τους.
Στον παλιό δρόμο που συνδέει την Κοζάνη με την Πτολεμαΐδα δύσκολα μπορείς να οδηγήσεις κοιτώντας μόνο ευθεία. Το βλέμμα σου θα χαθεί ολόγυρα όταν αντικρίσεις το τεράστιο σεληνιακό τοπίο. Χιλιάδες στρέμματα απέραντων εκτάσεων που έχουν ερημώσει λόγω της εκμετάλλευσης του λιγνίτη. Ταινιόδρομοι, πύργοι ψύξεως, πολυάριθμες νταλίκες, κάρβουνο, βουνά από τεχνητές αποθέσεις, τέφρα, σκονισμένα αυτοκίνητα και λεωφορεία, κοιτάσματα και χωριά-φαντάσματα που «καταπίνει» ο λιγνίτης. Στο σημείο αυτό της Δυτικής Μακεδονίας απλώνεται το ενεργειακό κέντρο ολόκληρης της Ελλάδας. Εδώ παράγεται πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ορυχείο στα Βαλκάνια και από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης, το οποίο δουλεύει αδιάκοπα 24 ώρες το 24ωρο. Το πρώτο που ακούς είναι ότι ο λιγνίτης, και κατ' επέκταση η ΔΕΗ, έδωσε πολλά, με σκληρά ανταλλάγματα. Χάρη σε αυτό το ορυκτό καύσιμο η χώρα έχει αποκτήσει ενεργειακή αυτονομία, ενώ στην ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης και της Πτολεμαΐδας δημιουργήθηκαν χιλιάδες θέσεις εργασίας. Και είναι αλήθεια ότι ο λεγόμενος «μαύρος χρυσός» της Ελλάδας εδώ και εξήντα χρόνια εξασφαλίζει φθηνό ρεύμα σε όλη την Ελλάδα. Ωστόσο, πήρε σπίτια, χωράφια και την υγεία των κατοίκων. Από τη δεκαετία του '50 κάτοικοι και εργαζόμενοι στα εργοστάσια της ΔΕΗ βρέθηκαν δέσμιοι μιας άγνωστης κατάστασης. Χωριά που είχαν την ατυχία να κρύβουν στο έδαφός τους λιγνίτη αλλά και χωριά που,ενώ δεν έχουν λιγνίτη, βρίσκονται δίπλα στα ορυχεία, έχουν χτυπηθεί από τις συνέπειες των ρύπων, με τους κατοίκους τους να ταλαιπωρούνται από ασθένειες, αναπνευστικά προβλήματα και γενικότερα θέματα επιβίωσης. «Εδώ θα μάθεις πώς είναι να ζεις και να πεθαίνεις με τον λιγνίτη» μου λέει ένας από τους κατοίκους που με βλέπει να τραβάω φωτογραφίες.
Κόμανος, Χαραυγή, Κλείτος, Καρδιά, είναι τα χωριά που έχουν σβήσει ήδη από τον χάρτη. Μαυροπηγή, Ποντοκώμη και Ακρινή είναι αυτά που το επόμενο χρονικό διάστημα προβλέπεται να εκκενωθούν. Μεγάλα φουγάρα που βγάζουν πυκνούς καπνούς, πρόβατα που βόσκουν δίπλα σε ορυχεία, παρατημένα αγροτικά μηχανήματα, εκρήξεις, περιποιημένα αμπέλια, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και βοσκοτόπια που έγιναν μέρος του ορυχείου. Οι εικόνες από την Εγνατία Οδό προκαλούν δέος. Στο εγκαταλειμμένο νηπιαγωγείο (επάνω) υπάρχουν ακόμα κρεμασμένοι οι χάρτες στον τοίχο... Στον οικισμό της Μαυροπηγής το μοναδικό βενζινάδικο του χωριού είναι διαλυμένο... Ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως Θεοτόκου στον παλιό οικισμό της Χαραυγής, καταρρέει σιγά σιγά μόνος του, αφού κανένας από τους εργολάβους της ΔΕΗ δεν δέχεται να την γκρεμίσει. Ξεκινώ τις διαδρομές μου από το χωριό της Μαυροπηγής. Παντού επικρατεί τρομακτική ησυχία. Σπίτια ετοιμόρροπα, κλειστά και μισογκρεμισμένα. Από μερικά λείπουν τα παραθυρόφυλλα, οι πόρτες και τα τζάμια. Ένα διαλυμένο βενζινάδικο, χορταριασμένοι δρόμοι, η εκκλησία και το νεκροταφείο είναι μερικά από τα σημεία που θυμίζουν τα απομεινάρια μιας ζωής. Μπαίνω με προσεκτικά βήματα στο παλιό νηπιαγωγείο/δημοτικό σχολείο και παρατηρώ ότι υπάρχουν ακόμα οι κρεμασμένοι μαυροπίνακες, ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, κάποιες σκόρπιες ζωγραφιές, αφίσες και διάφορα μικρά παιχνίδια. Στην καφετέρια βρίσκονται ακόμα οι καναπέδες, τα ψυγεία, οι κουρτίνες και οι τοιχογραφίες. Απ' όλο το χωριό, μόνο σε δύο-τρία σπίτια έχουν απομείνει κάποιοι κάτοικοι, οι οποίοι δεν θέλουν να φύγουν από τα σπίτια τους. Περίεργο συναίσθημα να περπατάς σ' ένα εγκαταλελειμμένο χωριό, να ακούς τους θορύβους και να νιώθεις τις δονήσεις από τις εκρήξεις στο διπλανό ορυχείο. Το μέρος αυτό δεν μπορείς εύκολα να το διαβείς, αφού υπάρχουν πολλά άγρια, αδέσποτα σκυλιά. «Είναι καλό να μη σε πάρουν χαμπάρι, γιατί τα συγκεκριμένα σκυλιά είναι πεινασμένα. Τα περισσότερα τα άφησαν οι κάτοικοι όταν έφυγαν. Πολλά από αυτά είναι τσοπανόσκυλα που οι ιδιοκτήτες τους δεν μπόρεσαν να πάρουν μαζί τους στους νέους οικισμούς» μου λέει ο κύριος Βασίλης, ένας από τους τελευταίους κατοίκους του χωριού. Στον παλιό δρόμο που συνδέει την Κοζάνη με την Πτολεμαΐδα δύσκολα μπορείς να οδηγήσεις κοιτώντας μόνο ευθεία. Το βλέμμα σου θα χαθεί ολόγυρα όταν αντικρίσεις το τεράστιο σεληνιακό τοπίο. Μαζί με τον Χάρη Δεληγιώργη με προσκαλούν για έναν μεσημεριανό καφέ στο γειτονικό χωριό της Ποντοκώμης, ένα από αυτά που πρόκειται να μετεγκατασταθεί. Εκεί θα μου αφηγηθούν ιστορίες από τα παλιά, θα υπογραμμίσουν τα προβλήματά τους και θα μου μιλήσουν για τα νέα δεδομένα. «Η Μαυροπηγή είχε 1.000 μόνιμους κατοίκους. Εγώ αντέχω ακόμα να μένω εκεί χωρίς ρεύμα και νερό, αλλά τα παιδιά μου έχουν φύγει. Αυτό που έγινε ήταν ένας μαζικός ξεριζωμός» υποστηρίζει ο κύριος Βασίλης. Δίπλα του, ο Χάρης, είναι άνεργος, όπως και τα δυο αδέλφια του. Ασχολούνται με την κτηνοτροφία, αλλά η μετεγκατάσταση δημιούργησε προβλήματα, αφού αναγκάζονται καθημερινά να διανύουν πολλά χιλιόμετρα από τον νέο οικισμό για να φτάνουν τα κτήματά τους. «Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η ΔΕΗ συμπεριφέρθηκε ως κατακτητής. Δεν σου άφηνε πολλά περιθώρια για να δημιουργήσεις έναν νέο κύκλο ζωής. Τα μηχανήματα και τα εργαλεία μου πού θα τα πάω; Από δω και πέρα, τι δουλειά μπορώ να κάνω;», λέει ο Χάρης και προσθέτει: «Οι περισσότεροι δεν μπορούν να αντιληφθούν τι σημαίνει να μένεις σ' ένα χωριό το οποίο πλησιάζει καθημερινά ο εκσκαφέας». Στην Ποντοκώμη, οι περισσότεροι κάτοικοι παραμένουν, παρόλο που έχουν αποζημιωθεί από τη ΔΕΗ. Σε λίγο καιρό θα ερημώσει πλήρως κι αυτό το χωριό. «Δεν είναι εύκολο να ξεριζώνεσαι από τα μέρη όπου μεγάλωσες. Εδώ χτίσαμε τις ζωές μας, δημιουργήσαμε τις οικογένειές μας και γεννήσαμε τα παιδιά μας. Αλλά τι να κάνεις; Είναι σωστό να εξακολουθούμε να ζούμε δίπλα στην τέφρα και τα σύννεφα σκόνης;» αναρωτιέται ο κάτοικος της Ποντοκώμης, Χαράλαμπος Χαντζαρίδης. Η περιήγηση στο ορυχείο ήταν εντυπωσιακή. Δύσβατοι δρόμοι γεμάτοι από τέφρα, ταινιόδρομοι που λειτουργούσαν στο φουλ και νταλίκες οι οποίες περνούσαν δίπλα μας με υπερβολική ταχύτητα. Φεύγοντας, πήγα προς τον ΑΗΣ Καρδιάς. Οι κάτοικοι στο καφενείο της Ποντοκώμης με είχαν προειδοποιήσει ότι ο δρόμος που συνέδεε το χωριό τους με την παλιά Χαραυγή έχει εξαφανιστεί από τις εξορύξεις του λιγνίτη. «Ούτε εμείς που μένουμε τόσα χρόνια εδώ δεν μπορούμε πλέον να αναγνωρίσουμε τη διαδρομή» τονίζει ο κύριος Βασίλης. Αποφάσισα να προχωρήσω και αν έβρισκα δυσκολία, θα επέστρεφα. Ήταν απόγευμα και είχε σουρουπώσει. Ο ήλιος κρυβόταν ανάμεσα στους πύργους ψύξεως, μια υδροφόρα έριχνε συνεχώς νερό στους λασπωμένους χωματόδρομους και το νεκρό τοπίο γύρω μου έμοιαζε το ίδιο σε κάθε σημείο του. Το φως σιγά-σιγά χανόταν και πράγματι ήταν ένα ρίσκο να ακολουθήσεις την παλιά διαδρομή μέχρι τη Χαραυγή. Την επόμενη μέρα προτίμησα να πάω από την απέναντι πλευρά, παίρνοντας τον δρόμο προς την Ακρινή του Δήμου Ελλησπόντου. Ο δικέφαλος αετός στην είσοδο του χωριού Ακρινή υπενθυμίζει την καταγωγή από τον Πόντο. «Ό,τι κι αν σου δώσουν, ποτέ δεν θα μπορέσεις να αποκτήσεις αυτά που είχες». Ένας μεγάλος δικέφαλος αετός σε καλωσορίζει στο χωριό της Ακρινής. Οι πιο πολλοί κάτοικοι ήταν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Έζησαν και γνωρίζουν καλά τι σημαίνει ξεριζωμός. Ελάχιστα μέτρα από τον οικισμό βρίσκεται ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, μία από τις αιτίες που θα αναγκαστούν να φύγουν. Παρόλο που η Ακρινή δεν διαθέτει λιγνίτη στο έδαφός της, οι κάτοικοι πραγματοποίησαν πολυάριθμους αγώνες για να πετύχουν τη μετεγκατάστασή τους εξαιτίας της μόλυνσης της ατμόσφαιρας και των προβλημάτων υγείας των κατοίκων. Στο καφενείο του Φάνη ο Κώστας Ελευθεριάδης με ενημερώνει ότι 6.500 στρέμματα από τον κάμπο που έχουμε μπροστά μας απαλλοτριώθηκαν. «Η ΔΕΗ για εμάς είναι ευχή και κατάρα. Εμείς είμαστε ένα χωριό που πλέον δεν μπορεί να προσφέρει τίποτα και έχει διαλυμένο κοινωνικό ιστό» αναφέρει. Στο τοπικό πρακτορείο του ΟΠΑΠ συνομιλώ με τον πρωτεργάτη των κινητοποιήσεων για τη μετεγκατάσταση του χωριού, τον Κώστα Πουτακίδη, πρόεδρο του Συλλόγου Περιβάλλοντος και Ανέργων Ακρινής. Όπως θα μου πει: «Η Ακρινή είναι σε φάση μετεγκατάστασης, παρόλο που ακόμα δεν έχει "κλειδώσει". Είμαστε όλοι περιβαλλοντικοί πρόσφυγες. Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, η διαδικασία έχει καθυστερήσει. Εμείς είμαστε άνθρωποι που δεν γνωρίζαμε από τέφρα. Καταλάβαμε τις επιπτώσεις και τα προβλήματα στην πορεία. Το κλίμα της περιοχής ήταν από τα καλύτερα που συναντούσες. Αλλά από δω και πέρα υπάρχει μεγάλο θέμα βιωσιμότητας του χωριού. Ήταν πολλοί που φοβόντουσαν μήπως φύγει η ΔΕΗ, αλλά αγωνιστήκαμε για το κοινό καλό. Κοστολόγησαν την υγεία και τη ζωή μας. Το 2006, όταν βλέπαμε τα πρώτα σημάδια για το τι θα γινόταν στο χωριό μας, σχεδόν όλοι οι κάτοικοι ήταν υπέρ της μετεγκατάστασης. Μετά την τελευταία απαλλοτρίωση δεν έμεινε στρέμμα γης για να καλλιεργήσουμε, οι επιδοτήσεις μας θα χαθούν και η ανεργία θα αυξηθεί. Αντιλαμβάνονται οι αρμόδιοι φορείς ότι είμαστε κάτοικοι σε αναμονή; Ζούμε σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας και δεν υπάρχει χειρότερο από το να μην μπορείς να προγραμματίσεις τη ζωή του». Στο σημείο που ξεκινά το χωριό της Μαυροπηγής η θέα είναι εντυπωσιακή, αφού κανείς μπορεί να αντικρίσει τους εκσκαφείς να πλησιάζουν όλο και περισσότερο στα σπίτια που έχουν εγκαταλειφθεί. Πηγαίνω προς τους παλιούς οικισμούςπου έχουν σβήσει από τον χάρτη και πλέον είναι εκτάσεις του ορυχείου στο Νότιο Πεδίο. Για να περάσω όμως χρειάζομαι την άδεια της ΔΕΗ. Στο φυλάκιο βρίσκεται ο Κώστας, ένα νέο παιδί που εργάζεται στη ΔΕΗ με οκτάμηνη σύμβαση. «Έχεις ησυχία εδώ», του λέω και η απάντησή του ήταν άμεση: «Μακάρι να μπορούσα να φύγω αύριο το πρωί». Περνώντας τελικά το φυλάκιο, έρχεται ένα τζιπ για να με παραλάβει και να με πάει στον Κλείτο και την Χαραυγή. «Μόνος σου δεν μπορείς να πας, θα χαθείς και θα σε ψάχνουν» μου λέει ο Κώστας στην είσοδο. Η περιήγηση ήταν εντυπωσιακή. Δύσβατοι δρόμοι γεμάτοι τέφρα, ταινιόδρομοι που λειτουργούσαν στο φουλ και νταλίκες που περνούσαν δίπλα μας με υπερβολική ταχύτητα. Κανείς από τους υπαλλήλους της ΔΕΗ δεν μασάει τα λόγια του. Τα χρόνια της κρίσης οι υπάλληλοι μειώθηκαν σημαντικά. Πλέον γίνονται προσλήψεις με οκτάμηνες συμβάσεις και μισθούς των 500 ευρώ. «Πώς να ζήσεις;» αναρωτιούνται οι περισσότεροι. Τα θανατηφόρα ατυχήματα είναι αρκετά, ενώ πολλές υποθέσεις αποσιωπώνται. Ρομά που εισβάλλουν κρυφά στους χώρους για να κλέψουν χαλκό ή σίδερα αγγίζουν καλώδια υψηλής τάσης, πεθαίνουν και οι υπόλοιποι απλώς μαζεύουν τα πτώματα και φεύγουν. Αναμφίβολα, οι συνθήκες για τους εργαζόμενους στη ΔΕΗ είναι δύσκολες. Δουλεύουν στον βαρύ χειμώνα σε θερμοκρασία -20 βαθμούς Κελσίου και στη ζεστή, ασφυκτική ατμόσφαιρα του καλοκαιριού. Πάντως, η ΔΕΗ έχει κάνει προσπάθειες να μειωθούν οι ρύποι, π.χ. με την κατασκευή της τελευταίας μονάδας ΑΗΣ V, που μειώνει κατά 95% τις ρυπογόνες ουσίες. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, υπάρχουν και αυτοί που διαφωνούν και εκφράζουν επιφυλάξεις για την επόμενη μέρα. Ο καθηγητής του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας και πρόεδρος της Οικολογικής Κίνησης Κοζάνης, Λάζαρος Τσικριτζής, υποστηρίζει: «Δυστυχώς, είμαστε ένας λαός που μεταθέτουμε τις ευθύνες στις επόμενες γενιές. Ο λιγνίτης είναι ένα βρόμικο και ρυπογόνο καύσιμο, με αποτέλεσμα να έχουν καταστραφεί οι φυσικοί πόροι. Η Βεγορίτιδα έχει χάσει το 90% των νερών της και πλέον λαμβάνονται πολλά κυβικά νερού από τον Αλιάκμονα. Επίσης, πολλοί λένε ότι είναι φθηνό καύσιμο, αλλά αν συνυπολογίσουμε το εξωτερικό κόστος, τελικά είναι ακριβό. Τα πλεονεκτήματα προ πολλού έχουν πάψει να ισχύουν και πρέπει να στραφούμε σε άλλες πηγές ενέργειας, όπως ο αέρας και ο ήλιος. Ζούμε εξήντα χρόνια αγκαλιά με τον λιγνίτη κι έχει έρθει η στιγμή να κάνουμε μια αποτίμηση χωρίς ακρότητες, εγκαταλείποντας τον μονόδρομο αυτό για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πράγματι, για μεγάλη περίοδο ήταν μια σημαντική αναγκαιότητα ο λιγνίτης. Η Ελλάδα έβγαινε κατεστραμμένη από έναν Εμφύλιο και περνούσε στη φάση του εξηλεκτρισμού. Από κει και πέρα, κολλήσαμε σε αυτόν, χωρίς να υπολογίζουμε ότι ως χώρα έχουμε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε. Από τη δεκαετία του 1990 έχουν χτυπήσει τα καμπανάκια για τη ρύπανση του περιβάλλοντος, αλλά όλοι στην περιοχή έκλειναν τ' αυτιά τους. Υπάρχει η ορατή και η αόρατη ρύπανση. 25.9.2017 Μαρτυρίες ανθρώπων που παλεύουν με τον καρκίνο στην Πτολεμαΐδα Είναι όνειδος το ότι τόσα χρόνια δεν έχει γίνει μια επιδημιολογική μελέτη που να εξετάζει τη σημερινή κατάσταση σε σχέση με τις αιτίες που τη δημιούργησαν. Όσες ξεκίνησαν, για ανεξήγητους λόγους σταμάτησαν Για πολλά έτη ο λιγνίτης μάς έδινε φθηνό ρεύμα που στοίχισε ακριβά στις επόμενες γενιές. Έχουμε κάμψη της παραγωγής και το πιο σημαντικό είναι ότι ο λιγνίτης έχει μόνο τριάντα χρόνια ζωής. Δεν υπάρχει κανένα σχέδιο για το τι θα γίνει τη μετά τον λιγνίτη εποχή. Μια ζωή με το "θα δούμε" και το "δεν βαριέσαι, βλέπουμε". Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Κοζάνη. Υπήρχε μια συνεχής αλληλοτροφοδότηση πελατειακών σχέσεων. Ζητούσαν ανταποδοτικά έργα από τη ΔΕΗ και όταν ανακοινώνονταν νέες μονάδες, όλοι χειροκροτούσαν αρχικά, αλλά κλαίγανε μετά λόγω των επιπτώσεων. Υπήρχαν χωριά που ήθελαν να χαρακτηριστούν "πληττόμενα" για να πάρουν τις αποζημιώσεις οι κάτοικοι και αρκετοί να διοριστούν στην Επιχείρηση κι έτσι δεν μιλούσαν. Η υπόγεια υδροφορία έχει καταστραφεί. Ας αντιληφθούμε πλέον ότι δουλειά δεν είναι μόνο η ΔΕΗ και ανάπτυξη δεν είναι μόνο ο λιγνίτης». Ο Γιάννης με ξεναγεί στο ορυχείο Νότιου Πεδίου όπου κάποτε υπήρχαν τα χωριά Κλείτος και Χαραυγή. Ο ίδιος έμενε στον Κλείτο με την οικογένειά του, αλλά όταν ήταν 10 ετών έφυγαν και πήγαν στο νέο χωριό. Όπως μου είπε, οι γονείς του, παρόλο που έχουν τη δυνατότητα να επισκεφτούν το ορυχείο, αποφάσισαν να μην επιστρέψουν ποτέ σε αυτό το μέρος, βλέποντας τα χαλάσματα του σπιτιού μας. «Είναι περίεργο συναίσθημα να δουλεύω εδώ, να περνώ καθημερινά από το σημείο όπου ήταν το σπίτι μου και έπαιζα όταν ήμουν παιδί. Δάκρυα, χαρές και όνειρα σκεπάστηκαν από την τέφρα και οι ζωές μας άλλαξαν σε μια μέρα. Από την παλιά Χαραυγή υπάρχουν ακόμα μόνο η εκκλησία και οι θρύλοι που τη συνοδεύουν και λένε μεταξύ τους οι εργαζόμενοι. Κανείς από τους εργολάβους δεν αναλαμβάνει να την γκρεμίσει και απλώς την έχουν αφήσει να πέσει κάποια στιγμή από μόνη της». Όσο περπατάμε με προσοχή, τα μάτια μου τσούζουν και σηκώνεται τέφρα από το έδαφος. Το σημειωματάριό μου είναι σκονισμένο, το ίδιο και το κινητό τηλέφωνο. Τα πάντα θυμίζουν ταινία με στοιχειωμένα τοπία. Ανοίγω την πόρτα της ετοιμόρροπης εκκλησίας κι ένα σμήνος από καρακάξες πετάει κατά πάνω μας. Κάνουν απίστευτο θόρυβο και σπεύδουμε γρήγορα προς την έξοδο. Στη συνέχεια, παρατηρώ κάποια χαλάσματα και σπίτια που έχουν γεμίσει με χορτάρια και ξεραμένα δέντρα. Λίγο πιο πέρα, βρισκόταν το χωριό Κλείτος. Ελάχιστα έχουν απομείνει να θυμίζουν την παλιά καθημερινότητα. Ο Γιάννης μου αναφέρει ότι ξεθάφτηκαν ακόμα και οι νεκροί. Δεν είναι εύκολη υπόθεση η μετακίνηση μιας κοινωνίας. Οδεύοντας προς την έξοδο του ορυχείου, βλέπω γύρω μου λόφους που νόμιζα ότι ήταν πραγματικοί. «Αυτά που βλέπεις είναι τεχνητές αποθέσεις και όχι λόφοι» μου εξηγεί ο Γιάννης, κλείνοντας τα παράθυρα του τζιπ για να μη γεμίσουμε σκόνη. Ο λιγνίτης είναι ένα βρόμικο και ρυπογόνο καύσιμο με αποτέλεσμα να έχουν καταστραφεί οι φυσικοί πόροι και να παρατηρείται γεωμορφολογική διατάραξη. Στη διαδρομή προς Κοζάνη, όπου και να κοιτάξω βλέπω παντού πύργους ψύξεως. Ένα κομμάτι γης περιλαμβάνει αμπέλια περιποιημένα και χωράφια καλλιεργημένα από ανθρώπους που δεν έχουν τίποτε άλλο να κάνουν παρά να ενδιαφερθούν για τη δική τους γη. Είναι εκείνοι που πονούν το μέρος τους και δεν θέλουν να φύγουν. Από την άλλη, η σκέψη στέκεται στις εικόνες παραίτησης, στην ανάγκη για φυγή, στα παιδιά που εξακολουθούν να παίζουν ανέμελα στις πλατείες, στο όνειρο της πρόσληψης στη ΔΕΗ και στις πινακίδες που σε ενημερώνουν για την τοποθεσία των νέων οικισμών. Χιλιάδες στρέμματα με χωριά που έσβησαν προκειμένου να δώσουν φως στην υπόλοιπη χώρα. Ιστορίες ανθρώπων που χάθηκαν στον χρόνο και σπίτια που μετατράπηκαν σε ερείπια. Ο τόπος των αντιθέσεων. Η μοναδική κοινή τους επιθυμία, μια καινούργια ζωή. Τα εργοστάσια της ΔΕΗ λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο. Χάρη σε αυτό το ορυκτό καύσιμο η χώρα έχει αποκτήσει ενεργειακή αυτονομία και στην ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης και της Πτολεμαΐδας δημιουργήθηκαν χιλιάδες θέσεις εργασίας.

Πηγή: www.lifo.gr - ΑΠΟΣΤΟΛΗ/ ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα...

Παρέμβαση για τη μετεγκατάσταση των πληττόμενων οικισμών...

Λίγο καιρό μετά την περιοδεία που πραγματοποίησε στην Κοζάνη ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, και τη συμμετοχή του σε σύσκεψη εκπροσώπων φορέων και συλλόγων των χωριών που πλήττονται από τα ορυχεία της ΔΕΗ ΑΕ, οι βουλευτές του ΚΚΕ Σάκης Βαρδαλής και Γιάννης Δελής κατέθεσαν σε Αναφορές προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας τα υπομνήματα που έδωσαν στον Δ. Κουτσούμπα οι εκπρόσωποι των φορέων (Σύλλογος Ανέργων και Περιβάλλοντος Ακρινής, Τοπική Κοινότητα Κομάνου, Σύλλογος Περιβάλλοντος και Ποιότητας Ζωής και Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντοκώμης), με τα οποία ζητούν να υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις ΔΕΗ ΑΕ και κράτους για τη μετεγκατάσταση των οικισμών της Ποντοκώμης, της Ακρινής και του Κομάνου. Το ΚΚΕ χρόνια τώρα προβάλλει την ανάγκη μετεγκατάστασης των πληττόμενων οικισμών και αποκατάστασης των κατοίκων τους σε σύντομο χρονικό διάστημα - πριν αποδιοργανωθούν - σε σύγχρονους οικισμούς που να καλύπτουν τις ανάγκες της λαϊκής οικογένειας. Ακόμη, τονίζει ότι η κατασκευή των νέων οικισμών μπορεί και πρέπει να γίνει μέσα από κρατικό φορέα Κατασκευών, που θα εγγυάται την ποιότητα και τις προδιαγραφές των κατασκευών του.
Ομως, το ζήτημα των μετεγκαταστάσεων είναι σύνθετο και γίνεται ακόμα πιο σύνθετο μέσα στις συνθήκες της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων. Συνδέεται με τους ανταγωνισμούς που βρίσκονται σε εξέλιξη στον κλάδο της Ενέργειας, με την εφαρμογή του τρίτου μνημονίου που προβλέπει την είσοδο ιδιωτών στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΔΕΗ ΑΕ, για να επιβιώσει στον ανταγωνισμό, ενδιαφέρεται να περιορίσει το κόστος μέσα από τον περιορισμό των δαπανών για μετεγκαταστάσεις. Ετσι ακολουθεί τακτική κωλυσιεργίας, για να διαλύονται οικισμοί και να μην υποχρεώνεται να προσφέρει χρήματα για υποδομές. Eπίσης, μέσα από τη δικαστική οδό ταλαιπωρεί τους πληττόμενους και τους κουράζει, για να δεχτούν μικρότερο τίμημα για τις περιουσίες τους. Στο μεταξύ, τα χωριά ερημώνουν, οι αγρότες ξεκληρίζονται, οι νέοι πετιούνται στην ανεργία ή απασχολούνται στις εργολαβίες της ΔΕΗ με μισθούς πείνας. Στο πλαίσιο αυτής της τακτικής, στις 6 Απρίλη αναμένεται να δικαστεί στο Μονομελές Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας η υπόθεση για τον καθορισμό της προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης για την αναγκαστική απαλλοτρίωση των αγρών και των οικοπέδων πλησίον των οικισμών Ποντοκώμης, Μαυροπηγής και Κομάνου, έκτασης συνολικού εμβαδού 10.578.346,89 τ.μ., για τις ανάγκες εκμετάλλευσης των Ορυχείων Μαυροπηγής και Νοτιοδυτικού Πεδίου της ΔΕΗ ΑΕ.
Στην περίπτωση του Κόμανου, το 1996 εκδόθηκε η προκήρυξη απαλλοτρίωσης της κοινότητας, για τις ανάγκες λειτουργίας των ορυχείων και των βιομηχανικών δραστηριοτήτων της ΔΕΗ. Περίπου 10 χρόνια μετά, με το ΦΕΚ αρ. 1318/τ.Δ/4 Δεκεμβρίου 2003, εγκρίθηκε το τοπικό ρυμοτομικό σχέδιο για τη μετεγκατάσταση του οικισμού Κομάνου στη νέα τοποθεσία και τον καθορισμό των χρήσεων γης. Το 2015 έγινε η χάραξη και χαλικόστρωση των δρόμων του νέου οικισμού. Ομως ακόμα δεν έχουν γίνει τα αναγκαία έργα υποδομής (ύδρευσης, αποχέτευσης, ομβρίων υδάτων κ.λπ.) για να γίνει κατοικήσιμος ο οικισμός.
Οι κάτοικοι καταγγέλλουν τα κόμματα που κυβέρνησαν την τελευταία 20ετία ως υπεύθυνα για τις καθυστερήσεις και ζητούν να ολοκληρωθούν οι εργασίες μετεγκατάστασης του νέου οικισμού, ώστε να ξαναγίνει ο Κόμανος ένα ζωντανό χωριό.
Στην Ποντοκώμη, οι κάτοικοι περιμένουν προσδιορισμό των αποζημιώσεων και ενώ εδώ και χρόνια έχει αποφασιστεί η μετεγκατάστασή τους στη ζώνη ΖΕΠ, δεν έχουν δημιουργηθεί οι υποδομές. Οι κάτοικοι, επιβαρυμένοι επί 60 χρόνια από τις δραστηριότητες της ΔΕΗ, φοβούνται ότι θα παραμείνουν εγκλωβισμένοι και εκτεθειμένοι στους συνεχώς αυξανόμενους περιβαλλοντικούς - γεωλογικούς κινδύνους και για τα επόμενα χρόνια. Ζητούν ολοκλήρωση της μετεγκατάστασης του οικισμού, καθώς επίσης και την επίλυση άλλων ζητημάτων που απασχολούν την τοπική κοινότητα, όπως η ανεργία, η επαναπόδοση των εδαφών που χρησιμοποιήθηκαν από τη ΔΕΗ ΑΕ, η αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος των περιοχών που εκμεταλλεύθηκε η επιχείρηση, αλλά και η ενδυνάμωση του δημόσιου συστήματος Υγείας της ευρύτερης περιοχής.
Η Ακρινή είναι περιτριγυρισμένη από τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ. Σε απόσταση ενός χιλιομέτρου νότια, βρίσκεται το ορυχείο του Νότιου Πεδίου. Στα δυτικά, σε απόσταση 500 μέτρων, βρίσκονται οι αποθέσεις. Στα ανατολικά, στα 2,5 χιλιόμετρα βρίσκεται ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Βάσει του προγραμματισμού της ΔΕΗ, το επόμενο διάστημα θα γίνει απαλλοτρίωση όλου του καλλιεργήσιμου και αρδευόμενου κάμπου της Ακρινής για τις ανάγκες εξόρυξης του λιγνίτη.
Οι κάτοικοι, με μπροστάρη το Σύλλογο Περιβάλλοντος, πραγματοποίησαν αγωνιστικές κινητοποιήσεις και οδηγήθηκαν κατηγορούμενοι στα δικαστήρια. Τελικά, μετά από χρόνια αγώνων, το 2011 αποφασίστηκε να γίνει η μετεγκατάσταση του οικισμού. Ακόμα, όμως, το κράτος δεν έχει προχωρήσει στο ΦΕΚ κήρυξης του οικισμού.

Πηγή: http://www.rizospastis.gr/

Διαβάστε περισσότερα...

Το οδοιπορικό στον δρόμο του λιγνίτη (Μέρος 2ο)...

Η Ελευθερία δεν "γκριζάρει"... ποτέ, ούτε στα λιγνιτοχώρια! Και "ο τόπος της μπορεί να είναι ...άσχημος, όμως για εκείνη είναι ο ομορφότερος του κόσμου". Μεγάλες αλήθειες, δυνατά συναισθήματα σ' αυτή την όμορφη άκρη της Ελλάδας...

Διαβάστε περισσότερα...

Το οδοιπορικό στον δρόμο του λιγνίτη της εκπομπής "Σε πρώτο πλάνο" (Μέρος 2ο)...

Η Ελευθερία δεν γκριζάρει... ποτέ, ούτε στα λιγνιτοχώρια! Και "ο τόπος της μπορεί να είναι ...άσχημος, όμως για εκείνη είναι ο ομορφότερος του κόσμου" Μία από τις δυνατές αλήθειες που θα δούμε, στο κυριακάτικο ραντεβού "Σε πρώτο πλάνο", λίγο μετά τις 23.30 στον ΑΝΤ1.

ΚΟΖΑΝΗ Β'

Καλησπέρα σε όλη την παρέα! Η Ελευθερία δεν γκριζάρει... ποτέ, ούτε στα λιγνιτοχώρια! Και "ο τόπος της μπορεί να είναι ...άσχημος, όμως για εκείνη είναι ο ομορφότερος του κόσμου" Μία από τις δυνατές αλήθειες που θα δούμε απόψε μαζί, στο κυριακάτικο ραντεβού μας! Σας περιμένω στις 23.45 στον ΑΝΤ1!

Δημοσιεύτηκε από Σε πρώτο πλάνο στις Κυριακή, 20 Μαρτίου 2016

Διαβάστε περισσότερα...

Το οδοιπορικό στον δρόμο του λιγνίτη της εκπομπής "Σε πρώτο πλάνο": Μέρος 2ο...

Σε γκρίζο φόντο ή όχι... το πιο σημαντικό είναι να μη σταματάμε να κάνουμε όνειρα! Ας πάρουμε μια γεύση, από το 2o μέρος του οδοιπορικού μας στα λιγνιτοχώρια Κοζάνης. Αυτή την Κυριακή, στις 23.45!

ΚΟΖΑΝΗ 2ο

Καλησπέρα σε όλους! Σε γκρίζο φόντο ή όχι... το πιο σημαντικό είναι να μη σταματάμε να κάνουμε όνειρα! Ας πάρουμε μια γεύση, από το 2o μέρος του οδοιπορικού μας στα λιγνιτοχώρια Κοζάνης.Αυτή την Κυριακή, στις 23.45! Σας περιμένω να ταξιδέψουμε μαζί σε πολλές αλήθειες!

Δημοσιεύτηκε από Σε πρώτο πλάνο στις Τετάρτη, 16 Μαρτίου 2016

Διαβάστε περισσότερα...

Οδοιπορικό στα δρόμο του λιγνίτη...

Το πρώτο κομμάτι απο το συγκλονιστικό οδοιπορικό στα λιγνιτοχώρια της Κοζάνης, τα χωριά-φαντάσματα, που έσβησαν απο τον χάρτη μέσα στον γκρίζο φόντο της αιθαλομίχλης απο την εξόρυξη του Λιγνίτη. Συγκινητικές ιστορίες ανθρώπων που ένιωσαν να γίνονται πρόσφυγες για δεύτερη φορά και μάλιστα μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Και απο την άλλη η ΔΕΗ, το φώς και η ενέργεια για τη ζωή όλης της χώρας... συναισθήματα αντικρουόμενα, βασανιστικά για όλους, αλλά κυρίως για εκείνους, που ζούν στην όμορφη αυτή πεδιάδα της Κοζάνης, και είναι αναγκασμένοι να ξεριζωθούν, την ώρα που τα παιδιά τους βρίσκουν δουλειά στη ΔΕΗ. Πραγματικά ενας γρίφος ζωής και θανάτου, σ' ενα τοπίο στην ομίχλη...

Διαβάστε περισσότερα...

Το οδοιπορικό στον δρόμο του λιγνίτη της εκπομπής "Σε πρώτο πλάνο"...

Το κυριακάτικο ραντεβού της εκπομπής "Σε πρώτο πλάνο" πλησιάζει και αυτό το οδοιπορικό στα λιγνιτοχώρια Κοζάνης-Πτολεμαϊδας έχει πολλά διαφορετικά πρόσωπα, όπως θα δούμε.
Δεν έχει μόνο μνήμες που συγκλονίζουν, αλλά και ελπίδα που δεν σβήνει.
Μικρούς και μεγάλους ήρωες που δεν θα κρύψουν ότι το ...φως δίνει ζωή σε όλους εκεί, ζητώντας όμως να μην την στερήσει από τα παιδιά τους!
"Σε πρώτο πλάνο", λίγο μετά τις 23.30 στον ΑΝΤ1.

Καλησπέρα σε όλη τη παρέα μας! Το κυριακάτικο ραντεβού μας πλησιάζει, και αυτό το οδοιπορικό στα λιγνιτοχώρια Κοζάνης-Πτολεμαϊδας έχει πολλά διαφορετικά πρόσωπα, όπως θα δούμε. Δεν έχει μόνο μνήμες που συγκλονίζουν, αλλά και ελπίδα που δεν σβήνει. Μικρούς και μεγάλους ήρωες που δεν θα κρύψουν ότι το ...φως δίνει ζωή σε όλους εκεί, ζητώντας όμως να μην την στερήσει από τα παιδιά τους! Σας περιμένω, λίγο μετά τις 23.30 στον ΑΝΤ1!
Δημοσιεύτηκε από Σε πρώτο πλάνο στις Κυριακή, 13 Μαρτίου 2016

Διαβάστε περισσότερα...

Δύο επεισόδια της εκπομπής “Σε Πρώτο Πλάνο” του ANT1 στα Λιγνιτωρυχεία της περιοχής και σε οικισμούς που μετεγκαταστάθηκαν...

Δύο επεισόδια της εκπομπής “ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΠΛΑΝΟ” (ΑΝΤ1, Κατερίνα Αντωνοπούλου) τις δύο επόμενες Κυριακές 13 και 20/3 στις 23:45. Θέμα : Οδοιπορικό Λιγνίτη – Εργάτες του Φωτός. Γυρίστηκαν στην περιοχή μας.
Δείτε το trailer:

http://www.kozan.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Χαραυγή Κοζάνης (ταινία μικρού μήκους του 2003)...

Ξεριζωμός. Μία λέξη που δεν «απαλλοτριώνεται» με άλλη παρόμοια. Και πολλοί Χαραυγιώτες ξέρουν καλύτερα από τον καθένα την σημασία της γιατί το έζησαν εις διπλούν.
Ένα χωριό-φάντασμα, το οποίο οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν πριν από 25 χρόνια, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως τόπος εξόρυξης και μεταφοράς λιγνίτη
Η περιοχή αυτή βρίσκεται δίπλα σε ορυχεία και διασχίζεται από τους ταινιοδρόμους του λιγνίτη, στην πορεία τους, προς τα παρακείμενα εργοστάσια της Δ.Ε.Η., στην ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης. Ο λιγνίτης υπάρχει σε αφθονία στα σπλάχνα του τόπου αυτού και με την καύση του, αποτελεί μία πολύ εύκολη και αποδοτική πηγή ενέργειας. Γι’αυτό άλλωστε βρίσκονται εκεί γύρω, τα περιβόητα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τα οποία καλύπτουν κατά 80%, περίπου, τις ανάγκες όλης της χώρας σε ηλεκτρισμό.
Τα ποσοστά του καρκίνου στην περιοχή καλπάζουν και αυτή η θυσία είναι πολύ πιο θλιβερή από την εγκατάλειψη ενός χωριού. Πολλοί άνθρωποι έχουν φύγει από την επάρατη νόσο που τους προκάλεσε η ατμοσφαιρική μόλυνση.
Επιπολασμό διαφόρων μορφών καρκίνων, καρδιαγγειακών νοσημάτων και χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας στον πληθυσμό του νομού Κοζάνης αποκαλύπτουν οι εκτιμήσεις των τοπικών υπηρεσιών υγείας.
Δεκαπενταύγουστος χθές, θυμηθήκαμε αυτή την πολύ καλή ταινία μικρού μήκους, τιμής ένεκεν στην εκκλησία του χωριού που ήταν αφιερωμένη στην Παναγία.



Πηγή: http://news.kozaninet.gr

Είδος Ταινίας: Μυθοπλασία, Μικρού μήκους
Πρωταγωνιστούν: Γιώργος Παφίλης, Αρκάδιος Νικολαίδης, Αντώνης Αλεξίου, Yesim Akbal, Faruk Zian
Έτος Παραγωγής: 2003
Σενάριο: Γιάννης Κατσαμπούλας
Σκηνοθεσία: Γιάννης Κατσαμπούλας
Διάρκεια: 17'

Υπόθεση
Ένας γέρος, σαν δέντρο ριζωμένος στη γη του, βλέπει γύρω του να καταρρέουν όλα αυτά που τον συνέδεαν με τον κόσμο και τους ανθρώπους. Άνθρωποι ξεριζωμένοι, από τα εκατομμύρια που διατρέχουν τον πλανήτη, εισβάλλουν στην έρημη ζωή του. Ένα παιδικό βλέμμα επισπεύδει το αναπόφευκτο.

Κριτικές
Άριστα πλάνα, εξαίσιες κοντινές λήψεις, αριστοτεχνική πλοκή, λιτή και αποφασιστική –όπως εξάλλου αρμόζει σε τέτοιες περιπτώσεις-εξόδους. Υπότιτλοι- 18/09/2003
Συγκίνηση και προβληματισμό προκάλεσε η ταινία ‘Χαραυγή’ του Γιάννη Κατσάμπουλα […] Μαρία Κουφοπούλου- Βήμα- 19/09/2003
Το ειδικό βραβείο με κοινωνικό προβληματισμό δίκαια πήγε στην εξαιρετική ‘Χαραυγή’ του Γιάννη Κατσάμπουλα […] Ευάννα Βενάρδου- Ελευθεροτυπία- 22/09/2003
Ο νεαρός ταλαντούχος κινηματογραφιστής Γιάννης Κατσάμπουλας μας προσέφερε μία σπουδαία, από πολλές απόψεις, ταινία, τη ‘Χαραυγή’, ένα πραγματικό νεορεαλιστικό διαμάντι […] Γ.Π.- Κυριακάτικος Ριζοσπάστης- 22/09/2003

Διαβάστε περισσότερα...

Εγκληματική αδιαφορία για την Χαραυγή...

Στην Κοζάνη, υπήρχε ένα χωριό που λεγόταν Χαραυγή. Το όνομα με το οποίο
ήταν γνωστό το χωριό αυτό ήταν Τζουμάς. Λέξη τούρκικη που σημαίνει αγορά
(παζάρι). Το 1928 ονομάστηκε Αμύγδαλα λόγω της μεγάλης του παραγωγής
σε αμύγδαλα. Αυτή ήταν και η πρώτη ελληνική ονομασία που πήρε το χωριό.
Επειδή όμως υπήρχαν και άλλα χωριά με το ίδιο όνομα το 1961 πήρε το
όνομα Χαραυγή. Πρόκειται για ένα παλιό χωριό που η ιστορία του αρχίζει από την εποχή της τουρκοκρατίας ίσως και νωρίτερα. Είναι χτισμένο στους πρόποδες του Βερμίου και κατοικήθηκε από Έλληνες μετά την μικρασιατική καταστροφή το 1922-1924, μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών. Εγκαταστάθηκαν σ' αυτό πρόσφυγες από τη Θράκη (κυρίως από τα χωριά Κερμένι και Νεοχώρι-
Νιχώρι), από τη Μικρά Ασία (Μενεμένη - Σμύρνης) και από τον Πόντο
(Καύκασος - Καρς της Ρωσικής Καυκασίας). Αυτή ήταν λίγο ως πολύ και η
σύσταση πληθυσμού των διπλανών χωριών. Οι πρόσφυγες που ήρθαν από διαφορετικά μέρη του ξεριζωμένου Ελληνισμού μετέφεραν μαζί τους και διαφορετικούς τρόπους ζωής και εργασίας, ήθη και έθιμα. Από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1950 άρχισαν οι διαδικασίες για την εκμετάλλευση της περιοχής, που σύντομα κατέληξαν στη δημιουργία των εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής και παρασκευής λιπασμάτων με τη χρησιμοποίηση του λιγνίτη σαν πρώτη ύλη για τα λιπάσματα και καύσιμη κινητήρια δύναμη για την ηλεκτροπαραγωγή. Όλος ο χώρος μεταβλήθηκε. Εκεί όπου λόφοι και χωράφια και χερσότοποι, υψώθηκαν καμινάδες κι' άπλωσαν σε χιλιόμετρα οι ταινίες μεταφοράς λιγνίτη στο χώρο των εργοστασίων. Χιλιάδες μηχανήματα κι' εργάτες μπήκαν στα σπλάχνα της γης και αναποδογύρισαν τον τόπο κι' έγιναν όλα αγνώριστα. Μέσα στη λιγνιτοφόρο περιοχή βρέθηκε και ο οικισμός της Χαραυγής και όλα σχεδόν τα κτήματα του χωριού, καθώς και τα μικρότερων χωριών: Εξοχή, Κλείτος, Καρδιά, Κόμανο, ενώ θα ακολουθήσουν σύντομα και άλλα. Έτσι άρχισαν οι διαδικασίες των απαλλοτριώσεων τόσο των αγροκτημάτων
όσο και των σπιτιών και άλλων κτισμάτων και τέθηκαν προθεσμίες μέσα στις
οποίες έπρεπε να εγκαταλειφθεί το χωριό. Οι κάτοικοι πρόσφυγες του 1922, βρέθηκαν και πάλι μπροστά σε καινούργιο ξεριζωμό και ξεσπίτωμα, σε μια καινούργια προσφυγιά. Καινούργιες πάλι στενοχώριες και περιπλανήσεις και ταλαιπωρίες. Όπως ήταν φυσικό, το γεγονός προκάλεσε αναστάτωση και γενική έντονη ανησυχία για τη μελλοντική επιβίωση. Στα καφενεία και σε κάθε χώρο
συγκέντρωσης αναπτύσσονταν και ζωντάνευαν οι συζητήσεις γύρω από το θέμα και αναζητούνταν λύσεις και τρόποι αντίστασης κατά των όποιων θα επιχειρούσαν τη διάλυση και τη ζημία τους. Η ΔΕΗ σαν Δημόσια Επιχείρηση προβάλλοντας το "είναι έργο κοινής ωφελείας" προχωρούσε στις διαδικασίες σύμφωνα με το νόμο, χωρίς δισταγμούς και χωρίς κάποια ιδιαίτερη φροντίδα για τη μελλοντική τύχη του χωριού, θεωρούσε αρκετή την αποζημίωση των κτημάτων με την τρέχουσα αξίας του όπως την καθόριζαν τα δικαστήρια και ελάχιστα απασχολούσε ότι τους πετούσε ανεπάγγελτους και ακτήμονες στους δρόμους. Στην αντίληψη αυτή της ΔΕΗ αντιπαρατάχθηκε η αντίσταση των κατοίκων που βρέθηκαν αντιμέτωποι πολλές φορές με τα ΜΑΤ. Η ΔΕΗ ανέλαβε πρόσθετες υποχρεώσεις ως προς την αποκατάσταση των πληττομένων με την πρόσληψή τους στα εργοστάσια και επήλθε συμφωνία για τη μεταφορά των χωριών σε άλλες εκτάσεις. Πέρασαν εννέα χρόνια αφότου, οι βουλευτές του ΠΑ.ΣΟ.Κ και της Ν.Δ. ανάμεσα στους οποίους και οι βουλευτές του νομού Κοζάνης (και οι 5 που εκπροσωπούν το νομό), ψήφισαν το Νόμο 2941/2001 με τον οποίο αντικατέστησαν το άρθρο 1 του Ν. 1280/82, δίνοντας νομική κάλυψη στη ΔΕΗ για την υφαρπαγή των περιουσιών των κατοίκων του Ν. Κοζάνης (πάνω από 300.000 στρέμματα αγροτικής γης και 5 αστικούς οικισμούς). Ο Ν. 183 Α/1955 ήταν η σύμβαση με την οποία η ΛΙΠΤΟΛ έπαιρνε με αναγκαστικές απαλλοτριώσεις τα χωράφια για να εκμεταλλευτεί για Δημόσιο όφελος τον λιγνίτη που είχαν στο υπέδαφος τους, με τη ρητή όμως υποχρέωση μετά το πέρας της εξόρυξης να αποκαταστήσει τα εδάφη και να τα αποδώσει για γεωργικές και άλλες χρήσεις στις τοπικές κοινωνίες. Ο Ν. 1820/82 ψηφίστηκε το 1982 όταν η ΛΙΠΤΟΛ απορροφήθηκε από τη ΔΕΗ και επαναδιατύπωνε και συμπλήρωνε το Ν. 183 Α/1955 με πλήρη σαφήνεια ως εξής :
Ν. 1820/2.9.1982 (ΦΕΚ Α΄ 108)
Παραχώρηση αγροτικών εκτάσεων ιδιοκτησίας ΔΕΗ
Άρθρο 1 : Αγροτικές εκτάσεις που αποκτώνται με οποιοδήποτε τρόπο από την ΔΕΗ για κατασκευή υδροηλεκτρικών έργων ή για εκμετάλλευση στερεών καυσίμων (λιγνίτης, τύρφη κ.λ.π.) και παύουν να είναι αναγκαίες για την εκπλήρωση των σκοπών της, παραχωρούνται κατά κυριότητα στο Δημόσιο
χωρίς αντάλλαγμα με αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΗ εγκρινόμενες από τον Υπουργό Ενεργείας και Φυσικών Πόρων. Η μεταβίβαση πραγματοποιείται με αποδοχή της απόφασης από τους Υπουργούς Οικονομικών και Γεωργίας που μεταγράφεται στα οικεία βιβλία μεταγραφών. Η κατά την παρούσα παράγραφο παραχώρηση απαλλάσσεται από κάθε φόρο ή τέλος υπέρ του Δημοσίου ή τρίτου.
2. Οι εκτάσεις που σύμφωνα με την προηγούμενη παράγραφο παραχωρούνται στο Δημόσιο μπορούν : α) να διατίθενται σε ακτήμονες ή, σύμφωνα με τις διατάξεις της αγροτικής νομοθεσίας, σε γεωργικούς ή κτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς, για ομαδική καλλιέργεια ή άλλη ομαδική γεωργική εκμετάλλευση, β) να κηρύσσονται ολόκληρες ή τμήματα αυτών αναδασωτέες δασικές εκτάσεις, σε περίπτωση που δεν είναι κατάλληλες για γεωργική η κτηνοτροφική εκμετάλλευση, γ) να διατίθενται τμήματα αυτών για οικιστική αποκατάσταση των μελών των γεωργικών και κτηνοτροφικών
συνεταιρισμών και των ακτημόνων στους οποίους διατίθεται η εκμετάλλευση των εκτάσεων, καθώς και άλλων ατόμων που εγκαθίστανται μόνιμα στον οικισμό, για την εξυπηρέτηση των αναγκών της λειτουργίας του οικισμού και δ)να διατίθενται στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης για χρήσεις που εξυπηρετούν τους σκοπούς τους.
Για να καταλάβει κανείς το μέγεθος της αδικίας που συντελέστηκε σε μία νύχτα (μεταμεσονύκτια Συνεδρίαση του θερινού τμήματος της Βουλής) σε βάρος κυρίως της Εορδαίας και των κατοίκων της, παραθέτουμε την αμαρτωλή τροπολογία N. 2941/2001.

Ν. 2941/2001 - Άρθρο 9 - Θέματα ΔΕΗ Α.Ε.
1. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του Ν. 1280/1982 (ΦΕΚ 108 Α΄) αντικαθίσταται ως ακολούθως :
Άρθρο 1: «Αγροτικές εκτάσεις που αποκτώνται με οποιονδήποτε τρόπο από τη ΔΕΗ για κατασκευή υδροηλεκτρικών έργων και παύουν να είναι αναγκαίες για την εκπλήρωση των σκοπών της, μεταβιβάζονται κατά κυριότητα στο Δημόσιο χωρίς αντάλλαγμα με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΗ που εγκρίνεται από τον Υπουργό Ανάπτυξης».
Επί 50 χρόνια η ΔΕΗ «άρπαζε», με αναγκαστικές απαλλοτριώσεις και όχι με ελεύθερες διαπραγματεύσεις, από τους κατοίκους της Εορδαίας τις περιουσίες τους, σύμφωνα όμως με τους όρους των νόμων 183 Α/1955 και 1280/82, τους οποίου καταργεί το 2001. Έτσι στα κρυφά καταργήθηκε το άρθρο 1, παράγραφος 2 του Νόμου 1280/ 82 σύμφωνα με το οποίο η ΔΕΗ ήταν υποχρεωμένη να αποκαταστήσει και επαναποδόσει τις εκτάσεις, όπου ολοκλήρωσε την εξόρυξη του λιγνίτη, στις τοπικές κοινωνίες για αξιοποίηση και επιβίωσή τους στην μεταλιγνιτική εποχή. Αντί αυτού η Δ.Ε.Η. αποφάσισε να δημιουργήσει φωτοβολταϊκά πάρκα, προς όφελος της και προς όφελος τρίτων ( μεγαλοεργολάβων) στις εκτάσεις – που θα έπρεπε να αποδώσει στους πληττόμενους.
Είναι αίτημα των καιρών η δημιουργία ενός ενιαίου μετώπου των κατοίκων των πληττόμενων χωριών, για την προάσπιση των δικαιωμάτων του τόπου και των κατοίκων του, Φτάνει το ακριβό τίμημα που πλήρωσαν επί 50 ολόκληρα χρόνια για να εξασφαλίσει η Ελλάδα την ενεργειακή της επάρκεια και να απολαμβάνουν όλοι οι Έλληνες το αγαθό που λέγεται ηλεκτρικό ρεύμα.
Η αποκατάσταση και προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας αποτελεί όνειρο απατηλό για τους κατοίκους – κατάργηση του Συλλόγου Πληττομένων από κομματικά ψηφοθηρικά στελέχη των εκάστοτε κυβερνήσεων - καθώς η
ανεργία έφτασε σε δραματικά επίπεδα, επειδή η ΔΕΗ δεν αναπληρώνει την εργασία που εκτόπισε από την περιοχή, ενώ παράλληλα η μόλυνση του περιβάλλοντος της περιοχής διαρκώς αυξάνεται με δραματικά αποτελέσματα.
Τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που λειτουργούν με την καύση λιγνίτη, ή του λιθάνθρακα προκαλούν αλόγιστη ρύπανση, στον αέρα, το έδαφος, το υπέδαφος, τον υδροφόρο ορίζοντα, αλλά και στην υγεία των πολιτών. Η ελληνική ΔΕΗ, είναι η 5η μεγαλύτερη εταιρία παραγωγής λιγνίτη στον κόσμο, ενώ οι πιο ρυπογόνοι θερμοηλεκτρικοί σταθμοί στην Ευρώπη είναι
αυτοί του Α.Η.Σ Πτολεμαϊδας, του Αγίου Δημητρίου και της Καρδιάς στην Κοζάνη.

Οι συνέπειες στο περιβάλλον είναι ανυπολόγιστες:
- Οι λιγνιτικοί σταθμοί της ΔΕΗ εκλύουν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO2)στην ατμόσφαιρα, το οποίο ως γνωστόν είναι η βασική αιτία για την υπερθέρμανση του πλανήτη και το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Oι σταθμοί της ΔΕΗ στην Ελλάδα εκλύουν κάθε χρόνο 43 εκατ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, ποσό που αποτελεί το 40% των συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της χώρας.
- Οι σταθμοί της ΔΕΗ εκπέμπουν υψηλές ποσότητες μικροσωματιδίων, τα οποία σύμφωνα με έρευνες σχετίζονται με ασθένειες, όπως αναπνευστικά προβλήματα, αλλεργίες ακόμη και καρκινογενέσεις. Ακόμη εκπέμπουν μονοξείδιο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου, διοξείδιο του θείου, αρσενικό, κάδμιο, νικέλιο, όλα πολύ επικύνδυνοι ρύποι.
- Δραματικές είναι και οι επιπτώσεις στον υδροφόρο ορίζοντα. Καταρχήν γιατί τα ορυχεία μολύνουν τα επιφανειακά νερά, κι επιπλέον γιατί τα εργοστάσια της ΔΕΗ προχωρούν σε υπεράντληση νερού.
- Τα επικίνδυνα μικροσωματίδια στην περιοχή της Κοζάνης ξεπερνούν τα επιτρεπτά όρια σχεδόν κάθε στιγμή της ημέρας, ενώ η μέση ετήσια τιμή είναι σχεδόν διπλάσια της επιτρεπόμενης. Ο μέσος όρος τιμών στην Πτολεμαΐδα και τη Φλώρινα είναι επίσης πάνω από τα επιτρεπτά όρια.
Τα στοιχεία για τις συνέπειες στην υγεία των πολιτών είναι ενδεικτικά:
- Έρευνα της Μονάδας Αιμοστατικής της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ για την Πτολεμαΐδα (που βασίστηκε στη μελέτη 6.457 πιστοποιητικών θανάτων, από το 1950 έως το 2005) δείχνει ότι τα κρούσματα καρκίνου στην περιοχή αυξάνονται κάθε δεκαετία με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου. Σήμερα τα κρούσματα καρκίνου φτάνουν στο 30,5%, που πρακτικά σημαίνει ότι ένας στους τρεις θανάτους που σημειώνονται στην περιοχή προκαλείται από καρκίνο! Επιπλέον, μειώνεται ο μέσος όρος ηλικίας θανάτου στην περιοχή.
- Μελέτη που έχει γίνει σε παιδιά ηλικίας 9-12 ετών στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας έδειξε ότι παρατηρούνται ιδιαίτερα υψηλές συχνότητες ρινίτιδας και βρογχίτιδας στην Πτολεμαΐδα, την Κοζάνη και τη Φλώρινα.
- Σύμφωνα με στοιχεία του τοπικού νοσοκομείου της Πτολεμαΐδας, το 80% των μαθητών της Πτολεμαΐδας εμφανίζει κάποιου είδους βλάβη στο αναπνευστικό.

Πηγή: http://www.mediasoup.gr- του Μυρώδη Αδαμίδη

Διαβάστε περισσότερα...

Ενας Ινδός, ο τελευταίος κάτοικος της Χαραυγής Κοζάνης, ενός χωριού φαντάσματος δίπλα στο ορυχείο της ΔΕΗ...

Αφεντικό της μοναξιάς του .
Στη Χαραυγή, το άλλοτε κεφαλοχώρι της Κοζάνης, δεν ακούγονται πια ομιλίες. Αδέσποτα τσομπανόσκυλα περιπολούν δρόμους γεμάτους τριβόλια και χαλάσματα. Κοράκια φωλιάζουν σε δέντρα με μαύρες φυλλωσιές. Αλλά σε ένα σπίτι παίζει ακόμα μια τηλεόραση, η μοναδική συντροφιά του Τζαγκντίμπ Παλ, ενός Ινδού που ναυάγησε στα ορυχεία της ΔΕΗ και η οικονομική κρίση τον ανάγκασε να γίνει αφεντικό της μοναξιάς του.
Κι όμως, κάποτε, εδώ υπήρχε ζωή. Η Χαραυγή, γνωστή και με την ονομασία Τζουμάς, χτίστηκε στους πρόποδες του Βερμίου από πρόσφυγες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Οι δρόμοι των γύρω χωριών έφθαναν ακτινωτά στο κέντρο της. Κάθε Παρασκευή το ονομαστό παζάρι της συγκέντρωνε ταξιδιώτες από όλο τον νομό. Και τον Δεκαπενταύγουστο ηχούσαν γιορτινά οι καμπάνες στο μοναδικό θρησκευτικό πανηγύρι της επαρχίας Εορδαίας. Σήμερα στη Χαραυγή η σιωπή σπάει από το σφύριγμα των ταινιόδρομων που μεταφέρουν όλο το 24ωρο λιγνίτη από τα ορυχεία στους ατμοηλεκτρικούς σταθμούς της ΔΕΗ. Ο,τι απέμεινε από την πολιτεία των 1.500 κατοίκων έχει πασπαλιστεί με την τέφρα της λήθης. Οι περισσότεροι είχαν φύγει μέχρι το 1987, αφού η ΔΕΗ απαλλοτρίωσε τις ιδιοκτησίες τους. Μετεγκαταστάθηκαν στη Νέα Χαραυγή, τέσσερα χιλιόμετρα έξω από την πόλη της Κοζάνης.

Πίσω τους άφησαν ξεκοιλιασμένα σπίτια και σκονισμένες επιγραφές: υποδηματοποιείον, ράπτης, ψησταριά. Μια ερειπωμένη κατοικία χρησιμεύει σήμερα ως στάνη με δεκάδες κατσίκες να αναζητούν δροσιά στα σκοτεινά δωμάτιά της. Η γη είναι άνυδρη, ντυμένη με κίτρινες αποχρώσεις. Και ο αέρας αφιλόξενος. Υστερα από λίγα λεπτά παραμονής τα μάτια σου τσούζουν από τη σκόνη. Ενας άνθρωπος όμως αποκαλεί αυτή την επίγεια κόλαση «σπίτι του». Ο Τζαγκντίμπ Παλ μένει τα τελευταία οκτώ χρόνια στη Χαραυγή, παρέα με τρεις λευκές γάτες. Το 1992 πέρασε στην Ελλάδα παράνομα από τα σύνορα με τα Σκόπια, δίνοντας 600.000 δρχ. σε έναν λαθρέμπορο. Δούλεψε για δέκα χρόνια στα χωράφια του Μαραθώνα και έπειτα βρέθηκε στην Κοζάνη ως εργάτης στην εταιρεία ΕΡΓΑΣ που ανήκε στον πρώην πρόεδρο του ΠΑΟΚ Γιώργο Μπατατούδη. «Εψαχνα μια καλύτερη ζωή, ήθελα να βρω δουλειά. Στην Ινδία ήταν δύσκολα. Νόμιζα ότι στο εξωτερικό θα ήταν καλύτερα. Δεν φανταζόμουν ότι θα κατέληγα εδώ. Πού να ξέρεις ποια είναι η τύχη σου, πού θα είσαι αύριο και πού θα αναγκαστείς να μείνεις;», μου λέει ο Παλ όταν τον συναντώ στο σπίτι του - έχει ακόμα ρεύμα και νερό- δίπλα στον παλιό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Ο Παλ περπατά με χαλαρούς ώμους. Εχει κορακίσια μαλλιά, πλατύ χαμόγελο και τσιριχτή φωνή. Στην Ινδία μάθαινε την τέχνη του τορναδόρου πριν κυνηγήσει αλλού την τύχη του.

Η οικονομική κρίση.
Το σπίτι στο οποίο ζει ανήκε στον Αρκάδιο Νικολαΐδη, τον γέροντα του χωριού που αρνούνταν πεισματικά να το εγκαταλείψει. Ο κ. Νικολαΐδης φιλοξένησε τον Παλ, του έδωσε δουλειά και φαγητό. Αφού πέθανε η γυναίκα του πείστηκε να μετακομίσει στο νέο χωριό και άφησε το οίκημά του στον Ινδό. Για λίγα χρόνια ο Παλ είχε τη συντροφιά των κατοίκων του Κλείτους, του γειτονικού χωριού, αφού η μετεγκατάστασή τους δεν είχε ολοκληρωθεί. Από το 2008 όμως και αυτό το χωριό έσβησε. Σήμερα δεν βρίσκονται εκεί ούτε οι νεκροί του. Πριν από λίγους μήνες η Ερασμία Χατζηκώστα ξέθαψε τη μητέρα της για να τη μεταφέρει σε νέο νεκροταφείο. «Ηταν το πιο άγριο πράγμα που έχω ζήσει. Δυο νύχτες πριν δεν μπορούσα να κοιμηθώ. Γίναμε πρόσφυγες ξανά», λέει. Είχα γνωρίσει τον Παλ πριν από τρία χρόνια, όταν άκουσα τις διηγήσεις κατοίκων της περιοχής για τον «Κώστα»- έτσι τον έχουν βαφτίσει- «τον Ινδό που μένει στα ορυχεία». Τότε φυλούσε τα 120 πρόβατα του κτηνοτρόφου Παναγιώτη Χατζαβερίδη. Περίμενα ότι η μοναξιά θα τον είχε σπάσει. Οτι θα είχε τραβήξει για αλλού, ή θα είχε επιστρέψει στο χωριό Μουκέρνια, στην Ινδία, για να ζήσει μαζί με τη γυναίκα του και τα δύο παιδιά τους. Ο Παλ όμως έμεινε. Η οικονομική κρίση τον εγκλώβισε στα ορυχεία του Νοτίου Πεδίου. «Τι νομίζεις- δεν έχει άλλες επιλογές. Αν είχε αλλού δουλειά θα καθόταν εδώ, στη μοναξιά; Η ανάγκη τον κρατάει», λέει ο κ. Χατζαβερίδης. «Δεν έχω σκεφτεί ακόμα να φύγω. Αν γυρίσω τώρα πίσω, η γυναίκα μου και τα παιδιά μου θα τρώνε μισό κομμάτι ψωμί και θα τσιμπάω κι εγώ λίγο», λέει ο Παλ. Τώρα δουλεύει νυχτοφύλακας στη μάντρα με τα φορτηγά ενός εργολάβου. Αμείβεται με 40 ευρώ τη βραδιά και στέλνει τα περισσότερα στην οικογένειά του. Η ΕΡΓΑΣ του χρωστούσε όπως λέει πληρωμές. Αντί για χρήματα του άφησαν ένα Lada Νiva χωρίς πινακίδες για να επισκέπτεται γειτονικά χωριά. Ακόμα κι αν ζει στη μέση του πουθενά, ο Παλ ενημερώνεται για τον έξω κόσμο. Και βλέπει την οικονομική κρίση να πλησιάζει πιο γρήγορα από τις φαγάνες των εκσκαφέων. «Εχω ένα χούι: βλέπω πολλή τηλεόραση, μ΄ αρέσουν οι ειδήσεις. Αν γνωρίζεις τι γίνεται γύρω σου, νιώθεις λιγότερο μόνος. Ξέρω και για την κρίση και στενοχωριέμαι για τον κόσμο. Βλέπω όμως τα προβλήματα και εδώ, δίπλα μου. Ο εργολάβος στον οποίο δουλεύω είχε 110 άτομα πριν από πέντε μήνες. Τώρα έχουν απομείνει 35».

Τα όνειρα.
Ο Παλ απέκτησε χαρτιά το 1998. Οταν τον επισκέπτομαι μού δείχνει με περηφάνια το καινούργιο του διαβατήριο με την άδεια διαμονής και εργασίας στην Ελλάδα. Στη φωτογραφία είναι κουρεμένος και κοστουμαρισμένος. Στην αρχή δεν έλεγε στους συγγενείς του πού ζούσε. Σήμερα η γυναίκα του ξέρει. Τον ρωτάω πώς επικοινωνούν. Ξαφνιάζομαι όταν μου λέει ότι έχει κινητό τηλέφωνο. «Και δύο κιόλας! Τι νόμιζες, πού ζούμε;». Θέλω να μάθω για τα όνειρά του, αν θα φύγει κάποτε από ΄δώ. Μου απαντά με ένα αμήχανο χαμόγελο και λέει έπειτα από μια μικρή παύση: «Ποιος βλέπει όνειρα; Τι να πεις...»


Πηγή: www.tanea.gr -ΡΕΠΟΡΤΑΖ- ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα...

Αντίο γαλάζιε ουρανέ...

Φωτογραφίες από την Παλιά Χαραυγή του Λαμπριανίδη Χρήστου
Πηγή: Kozan.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Η ιστορία ενός χωριού που «θυσιάστηκε» στον ενεργειακό βωμό, μέσα από τη ματιά ενός φωτογράφου...

Ένα χωριό-φάντασμα, το οποίο οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν πριν από 25 χρόνια, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως τόπος εξόρυξης και μεταφοράς λιγνίτη, αποτελεί το θέμα της έκθεσης φωτογραφίας του Αλέξανδρου Βρεττάκου «Μια Χαραυγή στη Δύση της», που φιλοξενείται στη Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο της Φωτομπιενάλε. Πρόκειται για το χωριό Παλιά Χαραυγή του νομού Κοζάνης. Οι κάτοικοί του, πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, της Ανατολικής Θράκης και του Πόντου, αναγκάστηκαν να βιώσουν μια μορφή προσφυγιάς για δεύτερη φορά, μετά την απόφαση, που ελήφθη τη δεκαετία του '70, για την απαλλοτρίωση του χωριού και τη μεταφορά τους σε νέο τόπο, τη Νέα Χαραυγή. Την ιστορία του παλιού χωριού παρουσιάζει ο Αλέξανδρος Βρεττάκος μέσα από 40 ασπρόμαυρες φωτογραφίες, στις οποίες αποτυπώνονται ερειπωμένα κτίρια του χωριού, αλλά και μερικοί από τους κατοίκους του. «Το ερειπωμένο χωριό μού κέντρισε του ενδιαφέρον. Μάλιστα, ένα κομμάτι του χωριού γκρεμίστηκε, αλλά ορισμένα από τα κτίρια έμειναν ανέπαφα και λιώνουν τώρα με τα χρόνια, τα απορροφά η γη», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δημιουργός της έκθεσης. «Η Νέα Χαραυγή χτίστηκε κοντά στην Κοζάνη στο όνομα της καινοτομίας, της αλλαγής, της ευκολίας και της ελπίδας. Το μόνο που κατάφεραν οι κάτοικοι τελικά είναι να γίνουν προάστιο της Κοζάνης, χωρίς ταυτότητα, χωρίς αυτονομία, “σαν διαμονή σε ξενοδοχείο”, όπως λένε πολλοί», συμπληρώνει ο φωτογράφος. Την έκθεση συμπληρώνουν ηχητικά αποσπάσματα συνεντεύξεων των κατοίκων της περιοχής. Οι αφηγήσεις εναλλάσσονται με μουσική, αλλά και το χαρακτηριστικό ήχο που προκαλείται από τους ταινιόδρομους που μεταφέρουν κάρβουνο στα εργοστάσια της γύρω περιοχής. «Ήθελα να δώσω ερεθίσματα στους θεατές και μέσα από την εικόνα και μέσα από τον ήχο. Η φωτογραφία έχει μια δυναμική στατικότητα μοναδική, που συμπληρώνεται από τις διηγήσεις των κατοίκων», επισημαίνει ο Αλέξανδρος Βρεττάκος. Οι αφηγήσεις των κατοίκων είναι δραματικές. «Στο χωριό είχαμε από ένα στρέμμα οικόπεδο και στη Νέα Χαραυγή μας έδωσαν 400 μέτρα. Χτίσαμε από ένα σπιτάκι, αλλά τα παιδιά μας τι θα κάνουν χωρίς χωράφια, χωρίς κότα, χωρίς σκυλί, χωρίς δουλειά; Πώς θα ζήσουν; Το κράτος έκανε μεγάλο σφάλμα για μας», διηγείται ένας από τους κατοίκους. «Εδώ μεγάλωσα, εδώ αρραβωνιάστηκα, εδώ παντρεύτηκα, εδώ απόκτησα τα παιδιά μου, εδώ έζησα φτώχειες καταραμένες, όλα εδώ», αφηγείται κάποιος άλλος. Η διαδικασία της μεταφοράς των κατοίκων από την Παλιά στη Νέα Χαραυγή τη δεκαετία του ’80 στιγματίστηκε από διαδηλώσεις και επεισόδια, τα οποία οι κάτοικοι περιγράφουν γλαφυρά. «Χτύπησε η καμπάνα του χωριού, βγήκαμε όλοι μαζί και ήρθαν τα ΜΑΤ. Τους λέμε “βρε παιδιά, εμείς δεν έχουμε διαφορές με σας, μόνο με το κράτος”. Και εκείνοι λένε: “Διαλύστε τους”», εξιστορούν. Η έκθεση «Μια Χαραυγή στη Δύση της», που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό, θα διαρκέσει μέχρι τις 7 Μαΐου.

Πηγή:ΑΘΗΝΑΪΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ - ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα...

Επισημάνσεις- Μετεγκατασταστάσεις...

Το πρώτο χωριό που έπεσε θύμα των δραστηριοτήτων της ΔΕΗ στην περιοχή ήταν η Καρδιά. Την εποχή εκείνη, δηλαδή στα 1976 οι άνθρωποι της περιοχής δεν ήξεραν ή δεν ασχολούνταν καν με την λέξη περιβάλλον και τα περί περιβαλλοντικών προβλημάτων. Άλλωστε σε μια δύσκολη εποχή, η εργασία και το χρήμα των απαλλοτριώσεων, φάνταζε ιδανική λύση και η ΔΕΗ προχώρησε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα και σε λίγα χρόνια το χωριό το είχαν καταβροχθίσει τα μηχανήματα εξόρυξης λιγνίτη.
Το δεύτερο χωριό θύμα ήταν η Εξοχή. Οι νέοι οικισμοί κτίστηκαν στην Πτολεμαίδα και δίπλα στα Κοίλα Κοζάνης. Επόμενο χωριό που έπρεπε να μετεγκατασταθεί, στις αρχές της δεκαετίας του 80, ήταν η Χαραυγή. Τότε ήταν και η πρώτη φορά που η ΔΕΗ συνάντησε αντιδράσεις από την τοπική κοινωνία. Ήδη είχε αρχίσει η περιοχή να αντιλαμβάνεται το μέγεθος των δραστηριοτήτων της ΔΕΗ αλλά περισσότερο ευνόησε η πολιτική κατάσταση, γιατί μπήκε αναγκαστικά στο παιχνίδι και η πολιτική σε αντίθεση με τα προηγούμενα χωριά που η πολιτική τότε ήταν στην φάση της αποκατάστασης της Δημοκρατίας ακόμα.
Τελικά μετεγκαταστάθηκε και η Χαραυγή στην θέση Κουρί, δίπλα στην Κοζάνη. Με μια γενική αποτίμηση είναι δεδομένο πως οι κοινωνίες αυτές βγήκαν κερδισμένες, τόσο σε εργασιακό επίπεδο, σε οικονομικό , σε κοινωνικό αλλά και περιβαλλοντικό. Τα επόμενα χωριά που μετεγκαταστάθηκαν πρόσφατα , αλλά που η διαδικασία ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 90, κράτησε δηλαδή πάνω από 10 χρόνια δηλαδή ήταν ο Κλείτος και ο Κόμανος. Στην διαδικασία αυτή παίχτηκαν πολλά παιχνίδια. Πολιτικά, από τοπικούς θεσμικούς φορείς αλλά και από τις ίδιες τις κοινωνίες. Η πολιτική αντιπαράθεση ήταν δεδομένη και χρησιμοποιήθηκε το γεγονός της μετεγκατάστασης ανάλογα με το πως βόλευε το κάθε κόμμα και τι θα κέρδιζε και σε ποσοστό, αλλά και σε επίπεδο προσώπων. Η θεσμικοί φορείς ήθελαν και αυτοί να κερδίσουν για τους δικούς τους λόγους και οι κάτοικοι το μόνο που ήθελαν να κερδίσουν ήταν το οικονομικό όφελος.
Το περιβάλλον, το πραγματικό δηλαδή πρόβλημα της περιοχής, που έχει πολύπλευρες επιπτώσεις στην υγεία και στην ζωή των ανθρώπων, χρησιμοποιήθηκε κατά καιρούς από τους προστάτες του, για προσωπικούς στόχους και φιλοδοξίες και η κάτοικοι το είδαν ως μέσον πλουτισμού! Δεν είναι τυχαίο που ο κάμπος γιόμισε κτίσματα και οπωρώνες! Για αυτό και το περιβάλλον της περιοχής είναι αυτό που βιώνει όλη η βόρεια περιοχή του νομού. Με μία λέξη η κατάσταση μπορεί να χαρακτηριστεί ως ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΗ. Επόμενα χωριά που μπήκαν στο στόχαστρο ήταν η Ποντοκώμη και η Μαυροπηγή και η Ακρινή που επιζητά και δίκαια βέβαια την μετεγκατάστασής της.
Η μεταβολή του χάρτη της περιοχής για τους κατοίκους, επειδή γίνεται καθημερινά δεν γίνεται έντονα αισθητή. Για έναν όμως που γνώριζε την περιοχή και έρχεται μετά από χρόνια θα δει την έντονη αλλαγή. Χωριά που χάθηκαν, κάμποι που έγιναν ορυχεία και ένα Βέρμιο που ή μεγαλώνει ή μετατοπίζεται! Η διαχρονική ευθύνη της πολιτείας είναι δεδομένη για την κατάντια της περιοχής και αυτό δεν αλλάζει. Μεγάλο όμως μερίδιο ευθύνης έχουν και οι τοπικοί φορείς αλλά και οι κάτοικοι της περιοχής που αν δεν συνέργησαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στο διαπραχθέν έγκλημα , είναι αποδεδειγμένο ότι ανέχτηκαν!
Είναι επίσης δεδομένο ότι η κατάσταση θα επιδεινώνεται αφού η ΔΕΗ χρειάζεται χώρους απόθεσης στείρων υλικών και τέφρας. Ήδη οι αποθέσεις έφτασαν σε απόσταση αναπνοής την Ακρινή και είναι το μοναδικό πλεονέκτημα τη δεδομένη στιγμή για το χωριό, όσον αφορά την μετεγκατάστασή του. Όμως οι παράγοντες της περιοχής και οι κάτοικοι δεν νοιάζονται συλλογικά την περιοχή ενώ όλοι αντιλαμβάνονται πως θα είναι σε λίγα χρόνια. Η ΔΕΗ πάντα θα προχωράει και πάντα θα έχει δίκιο!
Ένα υπέροχο τραγούδι, από τον αλησμόνητο Νίκο Ξυλούρη λέει: Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί - κρατούσαν δίκιο οι οχτροί - και μεις φωνάζαμε - ζήτω και γεια - σαν κάθε μέρα…….

Πηγή: Kozan.gr-Πασχάλης Τσολάκης

Διαβάστε περισσότερα...

Οι «ξεριζωμένοι» της ΔΕΗ...

Οι κάτοικοι της Ποντοκώμης και της Μαυροπηγής αφήνουν τα σπίτια τους, αλλά και τη μόλυνση

Του Θαναση Τσιγγανα

Ο μπαρμπα-Γιάννης Τσουκαλίδης, γεννημένος το 1910 στο Μουζαράτ της επαρχίας Κιόλια του Καρς, στα πόδια του Καυκάσου, είναι ο κύρης της Ποντοκώμης. Εζησε την προσφυγιά από τα οχτώ του χρόνια, είδε την ελονοσία και την πείνα να θερίζουν τους κατατρεγμένους όταν ερχόταν στην Ελλάδα, και η εξιστόρηση των γεγονότων της ζωής του, την οποία ο ίδιος κάνει με λεπτομερή τρόπο, θα μπορούσε να είναι, συνοπτικά, η… σύγχρονη ελληνική ιστορία. Εφτασε το 1924 στην Ποντοκώμη, το χωριό που επέλεξε ο ίδιος μαζί με άλλες οικογένειες συγχωριανών του, ανάμεσα στα χωριά Ανατολικό και Παλαιοχώρι που τους είχαν προταθεί στη Δ. Μακεδονία, κι έστησε το βιος του. Τι παιχνίδι της τύχης! Μετά 83 χρόνια, κλήθηκε πάλι να επιλέξει το νέο του χωριό ανάμεσα σε άλλα πέντε.

Οταν προχθές του είπαν τα εγγόνια του ότι η ΔΕΗ θα «σηκώσει» τελικά το χωριό και ο κόσμος ψήφισε να χτιστούν τα σπίτια δίπλα στην Κοζάνη, απάντησε με παράπονο στα ποντιακά: «Αυτό δεν θέλω να το ξαναζήσω». Ενας μεγάλος αριθμός των κατοίκων στα χωριά Ποντοκώμη (1.100 κάτοικοι) και Μαυροπηγή (650 κάτοικοι), για τα οποία το υπουργείο Ανάπτυξης και η ΔΕΗ αποφάσισαν να μετεγκατασταθούν μέχρι το 2013 και 2015 αντίστοιχα σε άλλες περιοχές της Κοζάνης, προκειμένου η Επιχείρηση να εκμεταλλευτεί το υψηλής θερμαντικότητας κοίτασμα που υπάρχει από κάτω τους, «δεν μπορούν να ξεφορτώσουν στα καλά καθούμενα τις μνήμες τους και δεν το κρύβουν ότι η ψυχή τους πονάει» δήλωσε στην «Κ» ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντοκώμης κ. Μάκης Μιχαηλίδης. «Αν δεν υπήρχε το κάρβουνο» λέει η ιδιοκτήτρια ενός καταστήματος ψιλικών στην πλατεία του χωριού «δεν θα φεύγαμε. Ισως, δεν ξέρω, μπορεί και να υπομέναμε ακόμα και τη ρύπανση…».

Η μετεγκατάσταση, παρά την οριστική απόφαση που πήρε με το πρόσφατο δημοψήφισμα το χωριό, έχει φέρει διάχυτη αγωνία μεταξύ των κατοίκων, που ξέρουν πια ότι ο κύβος για το νέο ξερίζωμα έχει ριφθεί. Μονοκατοικίες με αυλές και λουλούδια, πλακόστρωτα, αλσύλλια, ναοί, δρόμοι, οι νέες κατοικίες που χτίστηκαν μετά τον σεισμό του 1995, δημόσια κτίρια και σχολεία θα αποτελούν σε λίγα χρόνια το ντεκόρ ενός χωριού- φάντασμα που σιγά σιγά θα καταπιεί το ορυχείο.

Ακόμη και εκείνα που η απόφαση πριν από λίγες ημέρες «συνέλαβε» στο χτίσιμο, ή οι πετρόχτιστες κατοικίες, σαν αυτή που ο ιδιοκτήτης της κ. Χρ. Πετρίδης επιδεικνύει με καμάρι, θα έχουν την ίδια τύχη με όλα τα άλλα κτίσματα. «Το χωριό έχει μια αξιόλογη ρυμοτομία, από αυτές που σπάνια κανείς συναντά στη δυτική Μακεδονία και είναι κρίμα που θα χαθεί» λέει ο ίδιος. Ολοι όμως αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για μια μετεγκατάσταση που αποτελεί εθνική υπόθεση και δεν παραλείπουν να τονίσουν ότι «επιτέλους, όταν θα χτιστεί το νέο χωριό στη ΖΕΠ Κοζάνης, θα γλιτώσουν από τη θολή ατμόσφαιρα που δημιουργούν η ιπτάμενη τέφρα και οι άλλοι επιβλαβείς ρύποι».

Στη Μαυροπηγή, που απέχει μόλις τρία χιλιόμετρα από την Ποντοκώμη και οι τεράστιοι εκσκαφείς της εξόρυξης «γλύφουν» ήδη τα κοντινά στο χωριό κτήματα των κατοίκων, η αγωνία συνυπάρχει με την ανησυχία. Σε αυτό συνετέλεσε, όπως είπε στην «Κ» ο πρόεδρος του Συλλόγου Πληττομένων από τη ΔΕΗ κ. Τάσος Εμμανουήλ, και η αποστολή των εξωδίκων που έστειλε η Επιχείρηση σε περίπου 140 αγρότες και τους ζητάει εντός 10ημέρου να εγκαταλείψουν μια έκταση περίπου 1.500 στρεμμάτων.

Αποζημιώσεις

Οι πληττόμενοι της Μαυροπηγής σχεδιάζουν να προσβάλουν δικαστικώς τις τιμές αποζημίωσης που δίνει για τα χωράφια η Επιχείρηση, καθώς δεν είναι ικανοποιημένοι από την αποτίμηση. Τα συνεργεία καταγραφής της ΔΕΗ για το κτήμα Μαυροπηγής και Ποντοκώμης ήδη όμως έχουν πιάσει δουλειά. Οτιδήποτε κι αν κάνουν οι κάτοικοι, οι απαλλοτριώσεις και οι μετεγκαταστάσεις θα προχωρήσουν και στα τέλη του 2009 αναμένεται να ολοκληρωθούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες και σταδιακά οι κάτοικοι ν' αρχίσουν να εγκαταλείπουν τα δύο χωριά. Με μια ευχή αντέδρασε η 85χρονη Αναστασία Δήμου, όταν στην πλατεία της Μαυροπηγής η δικαστική επιμελήτρια της επέδωσε προχθές τα εξώδικα. «Να 'ναι όλα για καλό μας», είπε υπογράφοντας πάνω στο παγκάκι.

Ενα «εθνικά αναγκαίο κακό»

Οι μετεγκαταστάσεις χωριών ξεκίνησαν την περίοδο 1972–1976 με τη μετεγκατάσταση των 700 κατοίκων της Καρδιάς, για την οποία η ΔΕΗ διέθεσε 811.000 ευρώ (αναγωγή σε τιμές εκείνης της περιόδου). Aκολούθησαν την τετραετία 1979–1982 οι μετεγκαταστάσεις των χωριών Χαραυγή και Εξοχή, 2.000 και 300 κατοίκων αντίστοιχα, με κόστος περίπου 6 εκατομμύρια ευρώ. Το 1999–2003 ήρθε η σειρά των 600 κατοίκων του Κόμανου (34,6 εκατομμύρια ευρώ) και την τετραετία 2000–2003 ακολούθησαν οι 1.300 κάτοικοι του Κλείτου, για τις περιουσίες των οποίων η ΔΕΗ διέθεσε 79,8 εκατομμύρια ευρώ. Συνολικά τα ορυχεία της Επιχείρησης έχουν «καταπιεί» έως σήμερα 1.550 σπίτια και δημόσια κτίρια των χωριών αυτών και η ΔΕΗ έχει δαπανήσει για αποζημιώσεις περίπου 121 εκατομμύρια ευρώ. Στα δύο τελευταία χρόνια οι μετεγκαταστάσεις δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί πλήρως. Οι κάτοικοι προτίμησαν να χτίσουν τους νέους οικισμούς δίπλα είτε στην Πτολεμαΐδα είτε στην Κοζάνη και στον ίδιο δρόμο βαδίζουν πλέον οι 1.100 κάτοικοι της Ποντοκώμης, που επέλεξαν να μεταφερθεί μέχρι το 2015 το χωριό τους στη Ζώνη Ενεργού Πολεοδομίας Κοζάνης. Οι αρμόδιοι της ΔΕΗ, σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε παλαιότερα, μιλούν για ένα δύσκολο εγχείρημα το οποίο χαρακτηρίζουν εθνικά αναγκαίο κακό…

Διαβάστε περισσότερα...