Κάθε Έλληνας «γεννά» σχεδόν 15 κιλά απόβλητα το χρόνο

Οι γιορτές έρχονται και, όπως κάθε χρόνο, ανάμεσα στα δώρα, οι κάθε είδους ηλεκτρονικές συσκευές θα έχουν την τιμητική τους, ενώ μια μεγάλη ποσότητα συσκευών θα περάσει στα αζήτητα -και στις χωματερές- καθώς θα αντικατασταθεί από τα νέα λαμπερά και πολλά υποσχόμενα μοντέλα.
Κάπως έτσι, καθώς οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις καθιστούν όλο και πιο σύντομο τον κύκλο ζωής των προϊόντων, έως το 2017 ο ετήσιος παγκόσμιος όγκος αποβλήτων ηλεκτρονικού και ηλεκτρολογικού εξοπλισμού θα έχει φθάσει τα 65,4 εκατ. τόνους, αυξανόμενος κατά 33% σε σχέση με τα επίπεδα του 2012.
Οι σωροί των άχρηστων ή απλώς παρατημένων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών με μία μπαταρία ή ένα καλώδιο θα ζυγίζουν πλέον όσο 200 κτίρια «Empire State» ή 11 Μεγάλες Πυραμίδες της Γκίζας, σύμφωνα με μια νέα έκθεση του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών (UNU) και της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (ΕΡΑ) του ΟΗΕ.
Αν όλα αυτά τα απόβλητα, σύμφωνα με την έκθεση, φορτώνονταν σε φορτηγά των 40 τόνων το ένα πίσω από το άλλο, η νοητή αλυσίδα τους θα τύλιγε τα τρία τέταρτα του Ισημερινού της Γης.
Η έκθεση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την ανάγκη να ενταθούν οι προσπάθειες ασφαλούς ανακύκλωσης και επαναχρήσης αυτών των προϊόντων, που επιβαρύνουν όλο και πιο πολύ το περιβάλλον.
Η έκθεση περιέχει τον πρώτο παγκόσμιο «Χάρτη Ηλεκτρονικών-Ηλεκτρολογικών Αποβλήτων» (στη διεύθυνση http://www.step-initiative.org/index.php/WorldMap.html), αναλύοντας στοιχεία από 184 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Το 2012, εκτιμάται ότι παρήχθησαν παγκοσμίως σχεδόν 48,9 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι τέτοιων αποβλήτων ή, κατά μέσο, 19,6 κιλά ανά κάτοικο του πλανήτη.
Στη χώρα μας ειδικότερα, η έκθεση εκτιμά ότι πέρυσι παρήχθησαν 165.810 μετρικοί τόνοι ηλεκτρολογικών και ηλεκτρονικών αποβλήτων και η μέση παραγωγή αποβλήτων ανά κάτοικο της Ελλάδας ήταν 14,8 κιλά. Συγκριτικά, η έκθεση υπολογίζει ότι το 2012 διατέθηκαν συνολικά στην ελληνική αγορά 222.530 μετρικοί τόνοι νέου ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού ή 19,86 κιλά ανά Έλληνα. Συνεπώς, κάθε χρόνο, πετιέται στα άχρηστα μια ποσότητα εξοπλισμού που αντιστοιχεί περίπου στα τρία τέταρτα των νέων συσκευών που αγοράζουν οι καταναλωτές στη χώρα μας.
Οι χώρες που παράγουν συνολικά τα περισσότερα ηλεκτρονικά απόβλητα, είναι οι ΗΠΑ (9,4 εκατ. τόνους το 2012) και η Κίνα (7,3 εκατ.). Όμως ανά καταναλωτή η ψαλίδα διευρύνεται, καθώς οι ΗΠΑ παράγουν ετησίως κατά μέσο όρο 29,8 κιλά αποβλήτων ανά άτομο, έναντι μόλις 5,4 κιλών ανά άτομο της -πολυπληθέστερης και φτωχότερης- Κίνας. Στην Ευρώπη, τα περισσότερα απόβλητα συνολικά δημιουργεί η Γερμανία, αλλά τα περισσότερα ανά κεφαλή η Νορβηγία.
Ανά τεμάχια απόβλητων προϊόντων, ο μεγαλύτερος αριθμός διεθνώς αφορά τις συσκευές άχρηστων κινητών τηλεφώνων (περίπου 120 εκατ. ετησίως), ενώ από άποψη βάρους το μεγαλύτερο μερίδιο ανήκει στις τηλεοράσεις και στις οθόνες υπολογιστών. Υπολογίζεται ότι περίπου τα δύο τρίτα των χρησιμοποιημένων συσκευών (56% του συνολικού βάρους) συλλέγονται για ανακύκλωση ή και επαναχρήση.
Αν και υπάρχει έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων (οι χώρες δεν συμφωνούν καν τι συνιστά ηλεκτρολογικό - ηλεκτρονικό απόβλητο), οι μεγαλύτερες συσκευές όπως τηλεοράσεις και οθόνες -όταν δεν αποσυναρμολογούνται- συχνά επανεξάγονται και καταλήγουν συνήθως στη Νότια Αμερική (Μεξικό, Βενεζουέλα, Παραγουάη κ.α.) και στην Κίνα, ενώ οι εγκαταλειμμένοι φορητοί υπολογιστές συχνά προορίζονται για χώρες της Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Τα πεταμένα κινητά τηλέφωνα καταλήγουν στο Χονγκ Κονγκ, την Καραϊβική και τη Νότια Αμερική.
Τα ηλεκτρονικά απόβλητα που καταλήγουν στις χωματερές, περιέχουν διάφορες τοξικές ουσίες, όπως μόλυβδο, υδράργυρο, κάδμιο, αρσενικό κ.α. Για παράδειγμα, μια παλιού τύπου οθόνη CRT μπορεί να περιέχει έως τρία κιλά μόλυβδο. Σιγά-σιγά, αυτές οι ουσίες απορροφούνται από το περιβάλλον, ρυπαίνοντας τους υδροφόρους ορίζοντες, την ξηρά και τον αέρα. Από την άλλη, ιδίως στις φτωχές χώρες, συχνά η αποσυναρμολόγηση των άχρηστων συσκευών γίνεται σε μονάδες με ελλιπείς συνθήκες ασφαλείας, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να εκτίθεται σε κινδύνους για την υγεία τους.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί την ανακύκλωση των Αποβλήτων Ηλεκτρολογικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) σε πιστοποιημένες μονάδες, όπου ανακτώνται υλικά όπως ο χαλκός, ο χρυσός, το ασήμι κλπ. και εμποδίζεται η διαρροή επικίνδυνων βαρέων μετάλλων όπως ο μόλυβδος, ο υδράργυρος, το κάδμιο, το εξασθενές χρώμιο κ.α.
Εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης μόλις το ένα τρίτο των ΑΗΗΕ ανακυκλώνεται μέσω των εγκεκριμένων συστημάτων. Το υπόλοιπο ποσοστό είτε πηγαίνει σε χώρους υγειονομικής ταφής (ΧΥΤΑ), είτε εξάγεται σε τρίτες χώρες, συχνά παράνομα. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος εκτιμά ότι κάθε χρόνο από 250.000 έως 1,3 εκατ. τόνοι τέτοιων αποβλήτων εξάγονται από τις ευρωπαϊκές σε αφρικανικές και ασιατικές χώρες για ανακύκλωση ή επαναχρήση.
Τα ΑΗΗΕ θεωρούνται τα ταχύτερα αυξανόμενα απόβλητα στην Ε.Ε. και σήμερα αποτελούν πάνω από το 4% των συνολικών αστικών αποβλήτων στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει την αύξηση της ανακύκλωσης των ΑΗΗΕ στο 85% μέχρι το 2019, δηλαδή περίπου 20 κιλά ανά άτομο.
Με βάση στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, τα υλικά που περιέχονται στα ΑΗΗΕ (ως ποσοστό του βάρους τους) είναι: σίδηρος - ατσάλι 47,9%, πλαστικό 20,6%, χαλκός 7%, γυαλί 5,4%, αλουμίνιο 4,7%, πίνακες κυκλωμάτων 3,1% και υπόλοιπα (χρυσός, άργυρος, μόλυβδος, υδράργυρος κ.α.) 11,3%.

Στην Ελλάδα…
Σύμφωνα με τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), τον αρμόδιο φορέα του υπουργείου Περιβάλλοντος για το σχεδιασμό και την εφαρμογή της ανακύκλωσης στην Ελλάδα, στη χώρα μας η ετήσια παραγωγή αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού εκτιμάται στους 140.000 - 180.000 τόνους ετησίως. Τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού έχουν προσδιοριστεί από την ελληνική νομοθεσία (με βάση το ΠΔ 117/2004) ως ρεύμα αποβλήτων προτεραιότητας, λόγω της επικινδυνότητάς τους, της ταχείας αύξησης του όγκου τους και των σημαντικών επιπτώσεων που προκαλεί η παραγωγή του ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού στο περιβάλλον.
Η ευθύνη για την οργάνωση της χωριστής συλλογής και αξιοποίησης των ΑΗΗΕ επιβάλλεται στους παραγωγούς, δηλαδή σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που διαθέτει για πρώτη φορά στην ελληνική αγορά προϊόντα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης τους, είτε αυτά προορίζονται για οικιακή, είτε για επαγγελματική χρήση. Υποχρεωμένοι να συμμετέχουν στο σύστημα είναι δύο επαγγελματικές κατηγορίες, οι παραγωγοί και οι διακινητές (διανομείς) ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.
Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί δύο συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης για τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Τα συστήματα αυτά είναι η εταιρία Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. από το 2004 και, πιο πρόσφατα (2009) η Φωτοκύκλωση ΑΕ.
Η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. συνεργάζεται με τους δήμους της χώρας για την οργάνωση δημοτικών σημείων συλλογής, με «μάντρες» παλαιών μετάλλων όπου οργανώνονται σημεία συλλογής με την τοποθέτηση ειδικών εμπορευματοκιβωτίων (η κατηγορία αυτή αποτελεί την μεγαλύτερη πηγή ΑΗΗΕ), με διακινητές και διανομείς ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, με οργανισμούς και δημόσιες υπηρεσίες, με αυτόνομες επιχειρήσεις και με πανεπιστημιακά ιδρύματα.
Για τις εργασίες συλλογής - μεταφοράς, αποθήκευσης και επεξεργασίας των ΑΗΗΕ, η εταιρία Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. συνεργάζεται με αδειοδοτημένους ιδιώτες υπεργολάβους, οι οποίοι διαθέτουν την απαιτούμενη υποδομή και τις άδειες που προβλέπονται από την περιβαλλοντική νομοθεσία της χώρας. Η επεξεργασία των ΑΗΗΕ γίνεται σε εννέα αδειοδοτημένες μονάδες επεξεργασίας ΑΗΗΕ σε όλη τη χώρα, όπου γίνεται η πλήρης αποσυναρμολόγηση και η απορρύπανσή τους.
Η Φωτοκύκλωση ΑΕ εστιάζεται στην πανελλαδική οργάνωση της εναλλακτικής διαχείρισης των αποβλήτων φωτιστικών ειδών και λαμπτήρων, καθώς και των μικρών συσκευών. Οι συμμετέχοντες στο σύστημα είναι εταιρείες παραγωγής και εισαγωγής φωτιστικών ειδών και εισαγωγείς λαμπτήρων. Η συλλογή των λαμπτήρων και των φωτιστικών γίνεται μέσω 2.700 σημείων και 300 ειδικών κάδων αντίστοιχα, που είναι τοποθετημένοι σε 51 νομούς της χώρας.
Δεν υπάρχει ακόμα στην Ελλάδα εργοστάσιο επεξεργασίας των λαμπτήρων. Έτσι, οι λαμπτήρες αποθηκεύονται προσωρινά, μέχρις ότου συγκεντρωθούν επαρκείς ποσότητες, οπότε και αποστέλλονται για επεξεργασία σε εξειδικευμένες μονάδες στο εξωτερικό. Τα φωτιστικά παραδίνονται σε δύο συμβεβλημένες εγχώριες μονάδες ανακύκλωσης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Διαβάστε περισσότερα...

Ηλεκτρονικά απόβλητα: Νέοι κανόνες στην Ε.Ε...

Έχουν ξεκινήσει ήδη να ισχύουν βελτιωμένοι κανόνες όσον αφορά τη συγκέντρωση και την επεξεργασία των ηλεκτρονικών αποβλήτων. Τα ηλεκτρονικά απόβλητα (δηλαδή τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, ΑΗΗΕ) αποτελούν μία από τις ταχύτερα αυξανόμενες ροές αποβλήτων, προσφέρουν δε σημαντικές ευκαιρίες από πλευράς διάθεσης δευτερογενών πρώτων υλών στην αγορά. Η συστηματική συγκέντρωση και ορθή επεξεργασία αποτελεί προϋπόθεση για να ανακυκλώνονται ύλες όπως ο χρυσός, ο άργυρος, ο χαλκός και τα σπάνια μέταλλα που χρησιμοποιούνται σε συσκευές τηλεόρασης, επιτραπέζιους υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα. Η νέα οδηγία συνιστά σαφές βήμα προόδου σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος, δίνει δε μείζονα ώθηση στην αποδοτικότητα των πόρων στην Ευρώπη. Ο αρμόδιος Επίτροπος για το περιβάλλον δήλωσε τα εξής: «Στους σημερινούς καιρούς οικονομικής αναστάτωσης και ανόδου των τιμών πρώτων υλών, η αποδοτικότητα των πόρων αποτελεί σημείο σύμπτωσης των ωφελειών για το περιβάλλον και των ευκαιριών οικονομικής μεγέθυνσης σε καινοτόμους τομείς. Τώρα πλέον χρειάζεται να ανοίξουμε νέους διαύλους συλλογής για ηλεκτρονικά απόβλητα και να βελτιώσουμε την αποτελεσματικότητα εκείνων που υπάρχουν ήδη. Παροτρύνω τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τους νέους αυτούς στόχους ήδη πριν από την επίσημη χρονική προθεσμία». Η οδηγία που αρχίζει που ισχύει ήδη καθιερώνει ως στόχο συλλογής το 45 % του πωλούμενου ηλεκτρονικού εξοπλισμού, ποσοστό που θα εφαρμόζεται από το 2016, και ως δεύτερο βήμα, από το 2019, στόχο 65 % του πωλούμενου εξοπλισμού, ή το 85 % των παραγόμενων ηλεκτρονικών αποβλήτων. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να διαλέξουν με ποιο από τους δύο ανωτέρω ισοδύναμους τρόπους θα μετρούν τον στόχο για τον οποίο επιθυμούν να δίνουν αναφορά. Από το έτος 2018, η οδηγία θα επεκταθεί από το τρέχον περιορισμένο πεδίο εφαρμογής της στις πάσης φύσεως κατηγορίες ηλεκτρονικών αποβλήτων, αλλά για την επέκταση αυτή θα εκπονηθεί προηγουμένως εκτίμηση επιπτώσεων. Η οδηγία προσφέρει στα κράτη μέλη τα εργαλεία για να καταπολεμούν αποτελεσματικότερα την παράνομη εξαγωγή αποβλήτων. Τα παράνομα φορτία ΑΗΗΕ αποτελούν σοβαρό πρόβλημα, ειδικώς όταν παρουσιάζονται μεταμφιεσμένα ως νόμιμα φορτία χρησιμοποιημένου εξοπλισμού ώστε να παρακάμπτονται οι ενωσιακοί κανόνες που διέπουν την επεξεργασία αποβλήτων. Με τη νέα οδηγία οι εξαγωγείς θα είναι υποχρεωμένοι να δοκιμάζουν κατά πόσο λειτουργεί ή όχι ο εξοπλισμός και να προσκομίζουν έγγραφα σχετικά με τη φύση φορτίων για τα οποία θα μπορούσε να υπάρξει η υποψία ότι είναι παράνομα. Μια άλλη αναμενόμενη βελτίωση είναι η μείωση των διοικητικών εμποδίων μέσω της εναρμόνισης των εθνικών απαιτήσεων καταχώρισης σε μητρώα και αναφοράς. Τώρα πλέον θα ευθυγραμμιστούν καλύτερα οι απαιτήσεις των μητρώων που τηρούν τα κράτη μέλη για τους παραγωγούς ηλε-αποβλήτων. Σήμερα, μόλις το ένα τρίτο των αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού στην ΕΕ υποβάλλεται σε χωριστή συγκέντρωση στο πλαίσιο του τεκμηριωμένου συστήματος. Ο ισχύων ενωσιακός στόχος συλλογής είναι κατά κεφαλή 4 kg ΑΗΗΕ, που αντιπροσωπεύει περίπου 2 εκατομμύρια τόνους κατ’ έτος, από τα 10 περίπου εκατομμύρια τόνους ΑΗΗΕ που παράγονται ετησίως στην ΕΕ. Έως το 2020 εκτιμάται ότι ο όγκος ΑΗΗΕ θα αυξηθεί σε 12 εκατομμύρια τόνους. Ο τελικός στόχος της νέας οδηγίας, ένα φιλόδοξο ποσοστό 85% των πάσης φύσεως παραγόμενων ΑΗΗΕ, θα διασφαλίσει ότι το 2020 θα συγκεντρώνονται με χωριστό σύστημα στην ΕΕ γύρω στα 10 εκατομμύρια τόνοι ή πάνω-κάτω 20kg κατά κεφαλή.

Επόμενα βήματα
Το αργότερο έως τις 14 Φεβρουαρίου 2014, τα κράτη μέλη θα πρέπει να τροποποιήσουν την ισχύουσα νομοθεσία τους σχετικά με τα ΑΗΗΕ, και να την ευθυγραμμίσουν με τη νέα οδηγία και τους νέους στόχους. Τότε οι καταναλωτές θα μπορούν να επιστρέφουν τα μικρού μεγέθους ηλεκτρονικά απόβλητα στα μεγάλα καταστήματα λιανικής, εκτός αν οι ισχύοντες εναλλακτικοί μηχανισμοί αποδεικνύεται ότι είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί. Από την ημέρα που η οδηγία θα ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο και μετά, για όσα φορτία χρησιμοποιημένου εξοπλισμού υπάρχει υποψία ότι πρόκειται για παράνομα φορτία αποβλήτων θα ισχύει αναστροφή του βάρους της απόδειξης ότι είναι νόμιμα. Από το έτος 2016 και μετά, τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να διασφαλίζουν ότι συγκεντρώνεται ποσοστό 45 % του πωλούμενου σε εκάστη χώρα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Από το έτος 2018 και μετά, διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας από τις σημερινές κατηγορίες στον πάσης φύσεως ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό. Από το έτος 2019 και μετά, ο στόχος συγκέντρωσης αυξάνεται στο 65 % του πωλούμενου ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού ή θα ισχύει το εναλλακτικό μέτρο του ποσοστού 85 % των δημιουργούμενων ΑΗΗΕ. Θα επιτρέπεται σε ορισμένα κράτη μέλη να αποκλίνουν από τους νέους στόχους για περιορισμένο χρονικό διάστημα, εφόσον αυτό δικαιολογείται από έλλειψη της αναγκαίας υποδομής ή από χαμηλά επίπεδα κατανάλωσης ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει τις εξουσίες που τις παραχωρούνται στη νέα οδηγία για να εναρμονίσει τη συχνότητα αναφοράς ποσοτήτων από τους παραγωγούς στα εθνικά μητρώα, όπως και την τυποποιημένη μορφή για την καταχώριση και αναφορά. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει ορισμένες αλλαγές που έχουν συμφωνηθεί με τη νέα οδηγία, για παράδειγμα όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, ώστε να εντοπίσει τυχόν ανεπιθύμητες επενέργειες. ΠΗΓΗ: econews.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Bόμβα για το περιβάλλον τα ηλεκτρονικά απόβλητα...

Απειλή για το περιβάλλον αποτελούν τα ηλεκτρονικά απόβλητα, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση των Hνωμένων Eθνών που φέρει τον τίτλο «Mετατροπή ηλεκτρονικών αποβλήτων σε πόρους», στην οποία τονίζεται η ανάγκη λήψης μέτρων για τη σωστή συλλογή και ανακύκλωση των τοξικών υλικών.
Ο πλανήτης παράγει περίπου 40 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων κάθε χρόνο, στα οποία συγκαταλέγονται υπολογιστές, εκτυπωτές, κινητά τηλέφωνα, βομβητές, κάμερες, ψυγεία, ηλεκτρονικά παιχνίδια, τηλεοράσεις κ.ά.
Αυξανόμενη απειλή για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία στις αναπτυσσόμενες χώρες αποτελούν τα ηλεκτρονικά απόβλητα, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση των Hνωμένων Eθνών που φέρει τον τίτλο «Mετατροπή ηλεκτρονικών αποβλήτων σε πόρους», στην οποία τονίζεται η ανάγκη λήψης μέτρων για τη σωστή συλλογή και ανακύκλωση των τοξικών υλικών. H έκθεση επισημαίνει το πρόβλημα της ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης των υλικών αυτών στις φτωχότερες χώρες, διαδικασίες που συχνά διεξάγονται υπό επικίνδυνες συνθήκες και από ακατάλληλους φορείς.
Tο πρόβλημα αναμένεται να οξυνθεί ακόμη περισσότερο στο μέλλον, καθώς οι πωλήσεις ηλεκτρονικών συσκευών αναμένεται να αυξηθούν ραγδαία μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, ειδικά στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως η Kίνα και η Iνδία, τονίζει το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Hνωμένων Eθνών (UNEP).

Σύμφωνα με την έκθεση, ο πλανήτης παράγει περίπου 40 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων κάθε χρόνο, στα οποία συγκαταλέγονται υπολογιστές, εκτυπωτές, κινητά τηλέφωνα, βομβητές, κάμερες, ψυγεία, ηλεκτρονικά παιχνίδια, τηλεοράσεις κ.ά.

H Kίνα, για παράδειγμα, παράγει περίπου 2,3 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων ετησίως, και παρά το γεγονός ότι έχει απαγορεύσει τις εισαγωγές αποβλήτων, παραμένει ένας τεράστιος σκουπιδότοπος για την απόρριψη αποβλήτων από τις ανεπτυγμένες χώρες, τονίζεται στην έκθεση, η οποία προβλέπει ότι στη Nότια Aφρική και την Kίνα, τα απόβλητα από παλιούς υπολογιστές θα αυξηθούν κατά 200% έως 400% σε σχέση με το 2007, ενώ στην Iνδία η αντίστοιχη αύξηση θα φτάσει το 500%.

Κινητά
Παράλληλα, τα ηλεκτρονικά απόβλητα στην Kίνα από τα κινητά τηλέφωνα που ολοκλήρωσαν τον κύκλο της ζωής τους θα είναι περίπου 7 φορές υψηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα του 2007, ενώ στην Iνδία θα είναι 18 φορές υψηλότερα. Mέχρι το 2020, τα ηλεκτρονικά απόβλητα από τις τηλεοράσεις θα είναι 1,5 έως 2 φορές υψηλότερα στην Kίνα και την Iνδία, ενώ στην Iνδία τα ηλεκτρονικά απόβλητα από τα απορριπτόμενα ψυγεία θα διπλασιαστούν ή θα τριπλασιαστούν.
Eπιπλέον, τα περισσότερα ηλεκτρονικά απόβλητα στην Kίνα ανακυκλώνονται εσφαλμένα, αφού ένα μεγάλο μέρος τους αποτεφρώνεται προκειμένου να ανακτηθούν πολύτιμα μέταλλα όπως ο χρυσός, πρακτική που απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες τοξικών. H Iνδία, η Bραζιλία, το Mεξικό και άλλες χώρες αναμένεται να αντιμετωπίσουν αυξανόμενη ατμοσφαιρική ρύπανση με άμεσες επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων εάν η ανακύκλωση των ηλεκτρονικών αποβλήτων εξακολουθήσει να συντελείται ανεξέλεγκτα.
«H διαχείριση των αποβλήτων αυτών δεν είναι απλά σημαντική, είναι απολύτως επείγουσα», δήλωσε στο πλαίσιο συνέντευξης Tύπου ο γενικός διευθυντής του Προγράμματος Aσίμ Στάινερ. Oι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έκθεση στα τοξικά χημικά των ηλεκτρονικών αποβλήτων - στα οποία περιλαμβάνονται μόλυβδος, κάδμιο, υδράργυρος, χρώμιο κ.ά.- μπορεί να προκαλέσει σοβαρότατες βλάβες στον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα, να επηρεάσει τα νεφρά και το συκώτι και να προκαλέσει συγγενείς βλάβες.
Σύμφωνα με τον Tζιμ Πάκετ της Basel Action Network, μίας μη κυβερνητικής οργάνωσης που αντιμάχεται το διεθνές εμπόριο τοξικών αποβλήτων, οι τεράστιες ποσότητες παλαιών ηλεκτρονικών συσκευών εξάγονται στην Kίνα επί χρόνια, όπου οι άνθρωποι «χειρίζονται υλικά της κοινωνίας της πληροφορίας με τεχνολογία λίθινης εποχής». «Στην Iνδία, τη Bραζιλία, το Mεξικό, αλλά σε και άλλες χώρες, οι κίνδυνοι για το περιβάλλον, αλλά και για τη δημόσια υγεία θα αυξάνονται συνεχώς, εάν η ανακύκλωση των ηλεκτρονικών αποβλήτων παραμείνει στα χέρια ερασιτεχνών και ανεπίσημων παραγόντων», κατέληξε ο κ. Πάκετ.
H έκθεση καταπιάνεται με διάφορες πτυχές προκειμένου να αποτυπωθεί τα εντεινόμενα προβλήματα που προκύπτουν από την παραγωγή ηλεκτρονικών αποβλήτων. Για παράδειγμα, για την κατασκευή κινητών τηλεφώνων και προσωπικών ηλεκτρονικών υπολογιστών καταναλώνεται το 3% των παγκόσμιων εξαγωγών χρυσού και ασημιού του κάθε χρόνο, το 13% του παλλαδίου και το 15% του κοβαλτίου Στη σύγχρονη ηλεκτρονική περιλαμβάνονται μέχρι και 60 διαφορετικά στοιχεία, πολλά εκ των οποίων πολύτιμα και μερικά επικίνδυνα.
Oι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τα μεταλλεία και την παραγωγή του χαλκού και των πολύτιμων και σπάνιων μετάλλων που χρησιμοποιούνται στον ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό υπολογίζονται σε πάνω από 23 εκατομμύρια τόνους που αντιστοιχούν στο 0,1% των παγκόσμιων εκπομπών (εξαιρούνται οι εκπομπές που συνδέονται με τον χάλυβα, το νικέλιο ή το αργίλιο και εκείνες που συνδέονται με την κατασκευή των συσκευών). Σημειώνεται ότι στις HΠA περισσότερα από 150 εκατομμύρια κινητά τηλέφωνα και μπίπερ πωλήθηκαν το 2008, πάνω από 90 εκατομμύρια πριν από μία πενταετία. Συνολικά, περισσότερα από 1 δισεκατομμύρια κινητά τηλέφωνα πωλήθηκαν το 2007, 896 εκατομμύρια περισσότερα σε σχέση με το 2006.

Eυρωπαϊκός στόχος η συγκέντρωση του 85%
Tα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απόβλητα αποτελούν το ταχύτερα επιδεινούμενο πρόβλημα διαχείρισης απορριμμάτων στην Eυρώπη σήμερα, αποδίδοντας μέχρι και περισσότερους από 9 τόνους τον χρόνο με συνεχή αυξητική τάση. Oι κίνδυνοι είναι σοβαροί και αφορούν την υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος λόγω των συστατικών των ηλεκτρονικών και την απώλεια πρώτων υλών επειδή δεν γίνεται επαρκής ανακύκλωση. Eτσι, το Eυρωπαϊκό Kοινοβούλιο εξετάζει νομοθεσία που έχει σαν στόχο να διασφαλίσει ότι μέσα σε μόλις έξι χρόνια, το 85% των ηλεκτρονικών αποβλήτων θα αποσυναρμολογούνται πλήρως και με ασφάλεια.
O εισηγητής του Eυρωκοινοβουλίου για το θέμα, Γερμανός ευρωβουλευτής, Kαρλ Xέιζ Φλόρενς, σημειώνει ότι «χάνουμε πολύτιμες πρώτες ύλες λόγω της παράνομης εξαγωγής των συσκευών εκτός Eυρώπης» και, εκτός της σιλικόνης που περιέχουν υπογραμμίζει ότι «ένα εκατομμύριο παλιά κινητά, περιέχουν 250 κιλά ασήμι, 24 κιλά χρυσάφι, 9 κιλά παλλάδιο και 9 τόνους χαλκού». Σύμφωνα δε με τα επίσημα στοιχεία από τα κράτη μέλη, μόνο το ένα τρίτο των παλαιών ηλεκτρονικών συσκευών περνά από την πρέπουσα διαδικασία ανακύκλωσης των υλικών.
Aν και ο στόχος σήμερα είναι να συγκεντρώνονται 4 κιλά ηλεκτρονικών αποβλήτων κατά κεφαλήν σε όλα τα κράτη μέλη, σήμερα πολλά τον έχουν ήδη ξεπεράσει, ενώ άλλα δεν έχουν καταφέρει καν να τον φτάσουν. Oπως σημειώνει ο κ. Φλόρενς «εμείς προτείνουμε να συγκεντρώνεται το 85% σε κάθε κράτος μέλος, ένας στόχος που είναι δύσκολος αλλά ρεαλιστικός και σημαντικός». Θα ισχύσει από το 2016, ενώ μέχρι τότε τίθεται στόχος συγκέντρωσης 4 κιλών κατά κεφαλήν ως προετοιμασία των χωρών για το 85%. Παράλληλα, θα θεσπισθούν πανευρωπαϊκά πρότυπα για τη συγκέντρωση, επεξεργασία και ανακύκλωση των ηλεκτρονικών και ηλεκτρικών συσκευών καθώς η κατάσταση διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα.
Oι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έκθεση στα τοξικά χημικά των ηλεκτρονικών αποβλήτων - στα οποία περιλαμβάνονται μόλυβδος, κάδμιο, υδράργυρος, χρώμιο κ.ά.- μπορεί να προκαλέσει σοβαρότατες βλάβες στον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα, να επηρεάσει τα νεφρά και το συκώτι και να προκαλέσει συγγενείς βλάβες.
Το Eυρωπαϊκό Kοινοβούλιο εξετάζει νομοθεσία που έχει σαν στόχο να διασφαλίσει ότι μέσα σε μόλις έξι χρόνια, το 85% των ηλεκτρονικών αποβλήτων θα αποσυναρμολογούνται πλήρως και με ασφάλεια.

Πηγή: Εφημερίδα Ημερησία-Του Τάσου Σαραντή

Διαβάστε περισσότερα...