Ο άγνωστος νεολιθικός οικισμός στο λιγνιτωρυχείο της Μαυροπηγής κι ένα αρχαϊκό νεκροταφείο...

Σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα που εμπλουτίζουν την ιστορία της περιοχής και τις γνώσεις των αρχαιολόγων φέρνουν στο φως οι ανασκαφές στο λιγνιτωρυχείο της ΔΕΗ στη Μαυροπηγή Κοζάνης.
Εδώ και σχεδόν 20 χρόνια -οι πρώτες ανασκαφές έγιναν το 2005- αποκάλυψαν περίπου 21 οικιστικές θέσεις των Ελληνιστικών χρόνων (ίσως και Κλασικών, αλλά και Αρχαϊκών), 16 νεκροταφεία ή συστάδες τάφων, τρεις νεολιθικούς οικισμούς και μεγάλο αριθμό θέσεων της ύστερης Εποχής του Χαλκού και της πρώιμης Εποχής Σιδήρου, καθώς επίσης νεκροταφεία και οικισμούς ή αγροικίες των Ρωμαϊκών και Βυζαντινών χρόνων.

Οι πιο πρόσφατες ανακαλύψεις είναι ένας οικισμός της αρχαιότερης Νεολιθικής εποχής στη θέση Ασπρότοπος και ένα νεκροταφείο Αρχαϊκής περιόδου, με πλούσια ευρήματα και κτερίσματα.
Τις αρχαιολογικές μαρτυρίες στο ορυχείο της Μαυροπηγής με επίκεντρο τις δύο αυτές σημαντικές θέσεις, θα παρουσιάσουν στην 36η Επιστημονική Συνάντηση για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και στη Θράκη, που διοργανώνεται στις 28 και 29 Μαρτίου στη Θεσσαλονίκη, η προϊσταμένη της Εφορεία Αρχαιοτήτων Κοζάνης, Αρετή Χονδρογιάννη-Μετόκη και οι αρχαιολόγοι Βασιλική Λαϊνά και Φώτης Ντοβόλης.
Η ανασκαφή του 2022 στη θέση Ασπρότοπος έφερε στο φως μια μικρή οικιστική εγκατάσταση της αρχαιότερης Νεολιθικής περιόδου, η συνολική έκταση της οποίας καθώς και της περιοχής δραστηριότητας των κατοίκων δεν υπερβαίνει τα 300 τ.μ.

«Τον πυρήνα της εγκατάστασης αποτελούν τρεις μεγάλοι, ενωμένοι λάκκοι, ελλειψοειδούς σχήματος, με το μακρό άξονά τους νοτιοδυτικά – βορειοανατολικά, στο εσωτερικό των οποίων ανοίγονται κάποιοι μικρότεροι. Ανάμεσά τους, στα νοτιοδυτικά, εντοπίστηκε μία εστία κατασκευασμένη από πηλό. Τα κατασκευαστικά χαρακτηριστικά των λάκκων, η παρουσία εστίας, το είδος και η κατανομή των ευρημάτων συνδέουν τους λάκκους με υπόγειους ή ημιυπόγειους χώρους υπόσκαφου οικήματος», λέει στη Voria, η κ. Χονδρογιάννη-Μετόκη, προσθέτοντας πως μεταξύ των οστών, της κεραμικής και των μικροευρημάτων είναι ένα πήλινο ζωόμορφο αγγείο με μορφή χοίρου, πιθανόν σύμβολο γονιμότητας.

«Η ενδελεχής έρευνα γύρω από τους λάκκους, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή δεν απέδωσε κανένα άλλο εύρημα της περιόδου, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα του μεγέθους και του χαρακτήρα της εν λόγω εγκατάστασης, καθώς και του οικιστικού μοντέλου που αναπτύσσεται στην περιοχή. Η υπόθεση να πρόκειται για εποχική εγκατάσταση συνδεδεμένη με κάποιον από τους όμορους γνωστούς οικισμούς της περιόδου δεν στηρίζεται από τα δεδομένα, εκτός εάν πρόκειται για άγνωστο οικισμό προς την πλευρά του ορυχείου που έχει ήδη χαθεί. Υπενθυμίζουμε ότι βρισκόμαστε στα βορειοδυτικά όρια της λεκάνης της Κίτρινης Λίμνης, μιας ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένης περιοχής κατά τη Νεολιθική Εποχή», αναφέρει η κ. Χονδρογιάννη-Μετόκη και συμπληρώνει πως «η εγκατάσταση του Ασπρότοπου εμφανίζει σαφής ομοιότητες στην κεραμική, στη μορφή των οικημάτων, αλλά και στον τρόπο κατασκευής της εστίας με τον οικισμό του Αχιλλείου στη Θεσσαλία και θα μπορούσε να χρονολογηθεί στα τέλη της 6ης π.Χ. χιλιετίας (6.300-6.100 π.Χ.)».

Την ίδια περίοδο των ανασκαφών, στη θέση Λουλούδια εντοπίστηκε ένα νεκροταφείο, η ανασκαφή του οποίου ολοκληρώθηκε τον περασμένο Οκτώβριο. Πρόκειται για ένα εκτεταμένο, οργανωμένο νεκροταφείο, που απλώνεται σε έκταση τριών στρεμμάτων. Σύμφωνα με την κ. Χονδρογιάννη-Μετόκη «αποκαλύφθηκαν 270 τάφοι, οι οποίοι χρονολογούνται από την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου μέχρι και την Ελληνιστική περίοδο. Η κύρια όμως χρήση του νεκροταφείου τοποθετείται στην Αρχαϊκή περίοδο (700-500 π.Χ. περίπου)».

Οι τάφοι είναι αποκλειστικά λακκοειδείς, λαξευμένοι στο φυσικό κροκαλοπαγές έδαφος της περιοχής και 52 από αυτούς έφεραν σήμανση με λιθοσωρούς. Η διατήρηση των σκελετικών καταλοίπων δεν είναι καλή, ενώ παρατηρείται σημαντική ή μικρότερη διαταραχή στο σύνολο σχεδόν των τάφων, πιθανόν από συστηματική σύληση του νεκροταφείου κατά την αρχαιότητα.
«Από τους 270 τάφους οι 192 έφεραν κτερίσματα ή διατήρησαν κάποια από τα κτερίσματά τους. Τα άτομα συνοδεύονταν κυρίως από πήλινα αγγεία, και λίγα χάλκινα, κοσμήματα (χρυσά, χάλκινα, σιδερένια) και οπλισμό. Με πήλινα αγγεία είναι κτερισμένοι 116 τάφοι, ενώ με χάλκινα 7, εκ των οποίων οι 5 έφεραν και πήλινα. Οπλισμό έφεραν 54 τάφοι, ενώ κοσμήματα 104», επισημαίνει η προϊσταμένη της ΕΦΑ Κοζάνης.

Σε ό,τι αφορά τη χρονολόγησή τους οι 11 φαίνεται να ανήκουν στην πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, οι 105 στην Αρχαϊκή, οι 10 στην Κλασική και 7 στην Ελληνιστική. Οι 137 δεν μπορούν να χρονολογηθούν με ακρίβεια σε αυτή τη φάση της μελέτης, ωστόσο στην πλειονότητά τους φαίνεται να ανήκουν στην Αρχαϊκή Εποχή. Η μελέτη του υλικού έδειξε πως οι νεκροί είναι κτερισμένοι με πήλινα εισαγμένα αγγεία, κυρίως όμως με αγγεία που αποτελούν προϊόντα τοπικού εργαστηρίου κα είναι τοποθετημένα στα πόδια των νεκρών. Στα εισαγμένα συγκαταλέγονται κορινθιακοί αρύβαλλοι ή ληκύθια, εξάλειπτρα, καθώς και μεγάλες κύλικες και σκύφοι με μελανόμορφη διακόσμηση.

Το σχηματολόγιο των τοπικού εργαστηρίου αγγείων περιλαμβάνει κανθαρόσχημα, λέβητες, υδρίες, λεκανίδες, οπισθότμητες πρόχους, σκύφους και άλλα. Κάποια από αυτά φέρουν εγχάρακτη διακόσμηση ή λαβές με κομβιόσχημες απολήξεις, άλλα μιμούνται πηνιόσχημες λαβές μεταλλικών αγγείων, ενώ ένα φέρει πλαστική διακόσμηση με βουκράνιο κάτω από το χείλος. Τα μεταλλικά αγγεία είναι λεβητόσχημα ή φιάλες. Στα όπλα συγκαταλέγονται σιδερένιες αιχμές δοράτων και εγχειρίδια. Τα κοσμήματα είναι κυρίως χάλκινα. Χαρακτηριστικές είναι οι μεγάλες δίδυμες τοξωτές περόνες, αλλά και τα ενώτια, περίαπτα, δαχτυλίδια, ψέλια. Σε ελάχιστες περιπτώσεις διασώθηκαν τμήματα χρυσών κοσμημάτων, ενώ υπάρχουν επίσης χάντρες από ήλεκτρο και άλλα.

Πηγή: https://www.voria.gr/article/kozani-o-agnostos-neolithikos-oikismos-sto-lignitoryheio-tis-mayropigis-ki-ena-arhaiko

Πηγή: https://www.voria.gr/article/kozani-o-agnostos-neolithikos-oikismos-sto-lignitoryheio-tis-mayropigis-ki-ena-arhaiko
* Οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κοζάνης

Διαβάστε περισσότερα...

Η περίπτωση της θέσης στα Αλώνια Ποντοκώμης...

Η περίπτωση της θέσης στα Αλώνια Ποντοκώμης by Σύλλογος Περιβάλλοντος και Ποιότητας Ζωής Δημητρίου Υψηλάντη on Scribd

Διαβάστε περισσότερα...

Οκτώ πιθάρια «διηγούνται» τη δική τους ιστορία...

Ένας πιθεώνας µε συνολικά 8 πιθάρια, της Υστερης Εποχής του Χαλκού (1600-1100 π.Χ.), καθώς και γυναικεία ταφή κτερισµένη µε χάλκινες πόρτες αλλά και δύο φούρνοι βυζαντινής εποχής για το ψήσιµο κεραµιδιών στέγης έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στη διάρκεια των εργασιών για την κατασκευή του αιολικού πάρκου Ανατολικού και ∆υτικού Ασκιου στην Κοζάνη. Και οι δύο αυτές αρχαιολογικές θέσεις έχουν ιδιαίτερη σηµασία, όπως είπε στο «Εθνος» η προϊσταµένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κοζάνης, Αρετή Μετόκη - Χονδρογιάννη.
Η µεν πρώτη µε την αποθήκη πιθαριών, κάποια από τα οποία φέρουν εγχάρακτη διακόσµηση και δύο από αυτά είχαν µεγάλα πέτρινα καπάκια, δίνει στοιχεία για την καθηµερινή ζωή στην περιοχή της Κοζάνης την Υστερη Εποχή του Χαλκού, η δε δεύτερη µε τους κλίβανους-φούρνους βυζαντινής εποχής είναι σηµαντική και µάλιστα µε χρηµατοδότηση της εταιρείας θα γίνει επισκέψιµος χώρος – η σχετική µελέτη θα υποβληθεί προς έγκριση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συµβούλιο.
Η αποθήκη πιθαριών βρέθηκε δίπλα σε οικία της ίδιας προϊστορικής εποχής, ανάµεσα στις Κοινότητες Μαυροδένδρι και Ποντοκώµη σε σηµείο όδευσης των καλωδίων του έργου. «Στο σηµείο αποκαλύφθηκε επίµηκες οίκηµα, που σύµφωνα µε τις πρώτες εκτιµήσεις ήταν οικία, έκτασης 30 τ.µ. Εχει αποκαλυφθεί σε βάθος 1,5 µέτρου, ένα στρώµα πηλού που πιθανολογούµε ότι είναι δάπεδο.
Η οικία πρέπει να είχε υπόγειο και ισόγειο» δήλωσε η κ. Μετόκη-Χονδρογιάννη. Κατά την ανασκαφή οι αρχαιολόγοι εντόπισαν και µια γυναικεία ταφή που δεδοµένου ότι ήταν µέσα στο οίκηµα, µάλλον είναι µεταγενέστερη. Τα ευρήµατα είναι σηµαντικά, καθώς την Υστερη Εποχή του Χαλκού στη Μακεδονία δεν υπάρχει ο λαµπρός Μυκηναϊκός Πολιτισµός, παρότι έχουν βρεθεί πλούσια κτερισµένες ταφές. Η κατοίκηση στην Κοζάνη αυτή την εποχή είναι διάσπαρτη, σε µικρούς οικισµούς, κατά γένη.
Τα σπίτια ήταν πιθανόν ξύλινα, χωρίς βαριά κατασκευαστικά υλικά, όπως πλίνθους. Ηδη έχει ληφθεί χώµα από το εσωτερικό των πιθαριών για να µελετηθεί, εκτιµάται ωστόσο ότι χρησίµευαν για την αποθήκευση σιτηρών ή καρπών. Στην περιοχή κατασκευής του υποσταθµού ανύψωσης, στη θέση Γρατσιανή Ανθότοπου, αποκαλύφθηκαν οι δύο κλίβανοι-φούρνοι της βυζαντινής εποχής.
«Για τον Νοµό Κοζάνης είναι οι πρώτοι κλίβανοι της εποχής αυτής, όπως και για τον ευρύτερο χώρο» µας είπε η προϊσταµένη της ΕΦΑ. Ο ένας από τους δύο φούρνους ψησίµατος κεραµιδιών στέγης διατηρεί τόσο τον θόλο όσο και την εσχάρα του, οι οπές της οποίας στηρίζονται σε 10 τόξα. Ο ένας φούρνος έχει σχεδόν καταπλακωθεί, ο άλλος διατηρείται ακέραιος. Χρονολογούνται στο τέλος της βυζαντινής εποχής, προς τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, και αποτελούσαν τµήµα ενός εργαστηρίου κεραµικής. Οι κάτοικοι του οικισµού φαίνεται πως τον εγκατέλειψαν, µε τη σιγουριά ότι δεν θα επιστρέψουν. Αγνωστο για ποιο λόγο η αναχώρησή τους έγινε συντεταγµένα. Πριν φύγουν φρόντισαν να καλύψουν τις οπές της σχάρας µε µεγάλες κροκάλες για να µην µπει µέσα χώµα και ο φούρνος να διατηρηθεί ακέραιος… για τους αρχαιολόγους του µέλλοντος

Πηγή: https://www.ethnos.gr/greece/article/46108/oktopithariadihgoyntaithdikhtoysistoria

Διαβάστε περισσότερα...

Σπουδαία ευρήματα του 6ου αιώνα π.χ. στη Μαυροπηγή...

Ενημέρωση σχετικά με την πορεία των ερευνών στο χώρο επέκτασης του λιγνιτωρυχείου της ΔΕΗ στην Μαυροπηγή πραγματοποίησε σήμερα το πρωί η προϊσταμένη της Λ ΄Εφορείας Προιστορικών και Κλασικών αρχαιοτήτων κα, Γεωργία Καραμήτρου παρουσία του Περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας Γιώργου Δακή και της Δημάρχου Εορδαίας Παρασκευής Βρυζίδου. Ανακαλύφθηκαν οι τάφοι 11 ανθρώπων και τα οστά 16 ζώων (αλόγων, σκυλιών και βοοειδών στην πλειοψηφία τους), που «συνόδευαν» τους νεκρούς στην ταφή.

Πηγή: http://kozan.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Εντοπίστηκαν νεολιθικές κατοικίες της 6ης χιλιετίας π.Χ...

Πέντε ημιυπόγειες κατοικίες, που τοποθετούνται χρονικά στην 6η χιλιετία π.Χ., έφεραν στο φως οι ανασκαφές της Λ' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στη θέση Ίσιωμα, στη Μαυροπηγή Εορδαίας.
Πρόκειται για ορύγματα, διαμέτρου 1,5 μέτρου, που διαμορφώνονταν σε μονόχωρες κατοικίες. Με τις κατοικίες αυτές συνδέονται και 27 λάκκοι, κυκλικοί, ημικυκλικοί και ακανόνιστοι παραλληλόγραμμοι, οι οποίοι φαίνεται πως αποτελούσαν βοηθητικούς χώρους και χώρους εργασιών των κατοικιών. Στην ίδια θέση εντοπίστηκαν και εννέα ταφές, οι πέντε από τις οποίες της νεολιθικής περιόδου.

Στα κινητά ευρήματα της ανασκαφής συγκαταλέγεται μονόχρωμη, διακοσμημένη και άβαφη κεραμική, κυρίως αγγεία με λεπτά και μεσαία τοιχώματα. Επίσης, ήρθαν στο φως τριπτά και πελεκητά λίθινα εργαλεία, πήλινα σφοντύλια, οστά με ίχνη επεξεργασίας και δύο ζωόμορφα ειδώλια.
Επίσης, κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής στη Σουλουκιά Ποντοκώμης οι αρχαιολόγοι της Λ' ΕΠΚΑ εντόπισαν μία τάφρο και 21 λάκκους που περιείχαν υπολείμματα καύσης, καθώς και μεγάλη ποσότητα μονόχρωμης και διακοσμημένης κεραμικής, οστέινα, πελεκητά και τριπτά εργαλεία, ειδώλια και οστά ζώων. Η θέση χρονολογείται στην Αρχαιότερη και Μέση Νεολιθική Εποχή.

Όπως εξηγεί η προϊσταμένη της Εφορείας, Γεωργία Καραμήτρου- Μεντεσίδη, η απουσία οικοδομικών καταλοίπων σε συνδυασμό με την ανεύρεση μόνο λάκκων και τάφρου στη συγκεκριμένη θέση, «μας προσανατολίζει στην άποψη ότι βρισκόμαστε στις παρυφές νεολιθικού οικισμού, τον οποίο και ευελπιστούμε να εντοπίσουμε στο μέλλον. Πιστεύουμε ότι ο οικισμός αυτός τοποθετείται χρονικά στην 7η χιλιετία π.Χ., αποτελώντας έναν από τους αρχαιότερους νεολιθικούς οικισμούς των Βαλκανίων».

Η εποχή της 7ης και του α’ μισού της 6ης χιλιετίας π.Χ. σηματοδοτείτε από τη μετατροπή των συλλεκτών σε γεωργούς στο χώρο της Δυτικής Μακεδονίας. Μέσα από την έρευνα, καταγραφή και μελέτη των εγκαταστάσεών τους, η Λ’ ΕΠΚΑ επιχειρεί να κατανοήσει και να ανασυνθέσει την εξελικτική πορεία τους και τα πολιτιστικά στοιχεία τους.

Τα αποτελέσματα των ανασκαφών στην Ποντοκώμη και τη Μαυροπηγή Εορδαίας θα παρουσιάσει η προϊσταμένη της Λ’ ΕΠΚΑ αύριο στην 24η Συνάντηση για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη.

Πηγή: Λόγιος Ερμής

Διαβάστε περισσότερα...

Φως στο παρελθόν της Δυτικής Μακεδονίας...

Αποκαλυπτικές είναι οι παρουσιάσεις -το διήμερο 23-24 Ιουλίου, στο μουσείο της Αιανής- των αρχαιολογικών ερευνών που πραγματοποιήθηκαν το προηγούμενο έτος στον χώρο της Άνω (Δυτικής) Μακεδονίας.
Καταρχάς, για τον βαθμό των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι αρχαιολόγοι στις πολύ συχνά ιδιαίτερα δύσβατες περιοχές όπου εντοπίζουν ίχνη του παρελθόντος. Όμως σημαντικό είναι και το βάθος του χρόνου στο οποίο κινούνται. Είναι χαρακτηριστική η αναφορά του Νικόλαου Ευστρατίου, καθηγητή Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, και του Paolo Biagi, καθηγητή στο πανεπιστήμιο της Βενετίας, οι οποίοι εντόπισαν ίχνη ζωής σε υψόμετρο 2.000 μέτρων που ανάγονται στην Παλαιολιθική και τη Νεολιθική εποχή, δηλαδή υποδηλώνουν την παρουσία ανθρώπων που έζησαν πριν από περίπου 60.000 χρόνια.
Κατά την αρχαιολόγο Αναστασία Παπαθανασίου, της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας Νοτίου Ελλάδος, οι νεολιθικές θέσεις της Μαυροπηγής (φωτο), της Ξηρολίμνης και της Ποντοκώμης, που βρίσκοντας στο οροπέδιο της Πτολεμαΐδας, αποτελούν τις αρχαιότερες κοινότητες γεωργοκτηνοτρόφων της Ευρώπης, αφού, σύμφωνα με τη χρονολόγηση των οστών, εντάσσονται στην Αρχαιότερη Νεολιθική εποχή.
Οι ανασκαφές της καθηγήτριας Στέλλας Δρούγου στο Καστρί Πολυνερίου-Αλατόπετρας Γρεβενών αποκάλυψαν ίχνη της ακρόπολης μιας άγνωστης έως τώρα πόλης, ενώ εξίσου σημαντικές είναι οι ανασκαφές στα νεκροταφεία που αποκάλυψαν έρευνες στην περιοχή, η οποία αποτελεί παράλληλα και χώρο δραστηριοτήτων της ΔΕΗ. Έτσι η διευθύντρια του μουσείου Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη κατά τις εργασίες κατασκευής του υδροηλεκτρικού έργου του Αγίου Ιλαρίωνος προχώρησε σε σωστικές ανασκαφές σε περιοχές που ανάγονται στην Κλασική και τη Ρωμαϊκή εποχή.
Όμως και οι εργασίες κατασκευής οδικών αξόνων φέρνουν στο φως ίχνη του παρελθόντος, όπως συνέβη κατά την κατασκευή του δρόμου Κοζάνης-Καστοριάς, όπου και πάλι η κ. Καραμήτρου έκανε ανασκαφές σε δύο από τις δεκαπέντε συνολικά θέσεις που εντοπίστηκαν.
Εξίσου ενδιαφέρουσες είναι οι έρευνες που έχουν γίνει και συνεχίζονται για την αποκάλυψη μνημείων του βυζαντινού παρελθόντος της περιοχής η οποία καλύπτει τους νομούς Γρεβενών, Καστοριάς, Κοζάνης και Φλώρινας. Έτσι, σε έρευνες στη θέση Άγιος Κωνσταντίνος της Δήμητρας Γρεβενών εντοπίσθηκαν ίχνη από την Ελληνιστική και Υστεροελληνιστική εποχή, ενώ από τη Βυζαντινή αποκαλύφθηκε μία βασιλική και το νεκροταφείο.

Διαβάστε περισσότερα...

Η ΔΕΗ σώζει νεολιθικό οικισμό...

Τη στιγμή που οι ανασκαφές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης συρρικνώνονται, λόγω έλλειψης χρημάτων, η ΔΕΗ δίνει ευκαιρία για τη μεγαλύτερη σε έκταση ανασκαφή σε νεολιθικό οικισμό, στον Κλείτο Κοζάνης.
Μέσα στα όρια ανάπτυξης των λιγνιτωρυχείων της ΔΕΗ αποκαλύφθηκαν οικοδομικά λείψανα δύο προϊστορικών οικισμών
Σε περιοχές όπως το Καραμπουρνάκι στη Θεσσαλονίκη και το Καστρί Γρεβενών, τα ισχνά οικονομικά δεν επέτρεψαν να γίνουν ανασκαφές διάρκειας πάνω από ένα μήνα, σύμφωνα με τους καθηγητές Κλασικής Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ, Στέλλα Δρούγου και Μιχάλη Τιβέριο.
Στον Κλείτο Κοζάνης, μέσα στα όρια άμεσης ανάπτυξης των λιγνιτωρυχείων της ΔΕΗ, αποκαλύφθηκαν οικοδομικά λείψανα δύο προϊστορικών οικισμών, της ύστερης και της τελικής νεολιθικής περιόδου, που καλύπτουν έκταση περίπου 40 στρεμμάτων. Η έρευνα, που χρηματοδοτήθηκε από τη ΔΕΗ, έδωσε την ευκαιρία να πραγματοποιηθεί σωστική ανασκαφή με ιδιαίτερα εντατικούς ρυθμούς, καλύπτοντας σχεδόν ολόκληρη την έκταση του χώρου, όπως λέει η υπεύθυνη αρχαιολόγος της Λ' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στην Αιανή Κοζάνης, Χριστίνα Ζιώτα. Θα παρουσιάσει τα αποτελέσματα των μέχρι τώρα εργασιών στην 23η Συνάντηση για το Αρχαιολογικό Εργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, που ξεκινά αύριο στην αίθουσα τελετών του παλιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.
Το μεγαλύτερο προς ΝΔ τμήμα του χώρου καταλαμβάνει η εγκατάσταση που ονομάστηκε «Κλείτος 1» και χρονολογείται, με συμβατικά χρονολογικά δεδομένα, σε πρώιμες φάσεις της Υστερης Νεολιθικής, περίπου στα τέλη της 6ης και στις αρχές της 5ης χιλιετίας π.Χ. Εκτείνεται σε περίπου 20 στρέμματα και οριοθετείται από τάφρους και φράχτες. Ο οικιστικός πυρήνας της εγκατάστασης περιλαμβάνει τουλάχιστον 10 κτίσματα, αραιά κατανεμημένα, στα πιο καλοδιατηρημένα από τα οποία τα οικοδομικά κατάλοιπα καλύπτουν έκταση 100 ώς 125 τ.μ. περίπου.
«Η σημασία της έρευνας στον Κλείτο έγκειται στα πολύπλευρα επιστημονικά οφέλη που αναμένονται από τη μελέτη των ανασκαφικών δεδομένων», τονίζει η Χρ. Ζιώτα. «Ο «Κλείτος 1» είναι μοναδικό παράδειγμα νεολιθικού οικισμού, που ερευνήθηκε σε τόση έκταση και αναμένεται να προκύψουν πληρέστερες μαρτυρίες σχετικά με τη χωροταξική οργάνωση σε επίπεδο νοικοκυριού και οικισμού, με τη σύνθεση των νοικοκυριών, με τη δομή των κοινωνικών σχέσεων και την οργάνωση της οικονομίας και να φωτιστούν πλευρές της ιδεολογικής συγκρότησης των νεολιθικών γεωργοκτηνοτρόφων, που δεν συνδέονται με παραγωγικές δράσεις», επισημαίνει.
Η ανωδομή των κατοικιών είχε κατασκευαστεί με σκελετό από ξύλα, είχε δεχτεί πολλαπλές επαλείψεις πηλού και σε κάποια σημεία έφερε εγχάρακτο ή και γραπτό διάκοσμο με γραμμικά μοτίβα. Τα σπίτια καταστράφηκαν από φωτιά, με αποτέλεσμα να διατηρηθούν -συχνά σε πολύ καλή κατάσταση- κομμάτια από την πήλινη επένδυση των τοίχων και της οροφής. Στο εσωτερικό τους υπήρχαν θερμικές και αποθηκευτικές κατασκευές από πηλό, αγγεία και αρκετά δείγματα εργαλειακού εξοπλισμού για ποικίλες οικοτεχνικές δραστηριότητες. Σε κανένα κτίσμα δεν διαπιστώθηκαν περισσότερες από τρεις οικοδομικές φάσεις.
Ανάμεσα στις κατοικίες, σε υπαίθριους, ημιυπαίθριους και στεγασμένους χώρους, βρέθηκαν μεγάλα αποθηκευτικά αγγεία, απορριμματικοί λάκκοι με άφθονα κινητά ευρήματα και περισσότερες από 30 κατασκευές, μεμονωμένες ή σε μικρά σύνολα, τα οποία αντιπροσωπεύουν εργαστηριακές εγκαταστάσεις.
Η γειτνίαση με τον υστερότερο και από πολλές απόψεις διαφορετικό «Κλείτο 2» μπορεί να αναδείξει μεταβολές που σημειώθηκαν διαχρονικά σ' όλους τους παραπάνω τομείς.

Πηγή: Εφημερίδα Ελευθεροτυπία-ΣΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα...

Ταφές και οικισμοί κάτω από τον λιγνίτη...

Εργάτες προσπαθούν μέσα στη λάσπη να εντοπίσουν αρχαιότητες, φουγάρα της ΔΕΗ βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής και το κρύο είναι τσουχτερό. Η επίσκεψή μας στη Μαυροπηγή Κοζάνης, εκεί όπου συναντήσαμε πρόσφατα την προϊσταμένη της Λʼ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη και την ομάδα της, ήταν αποκαλυπτική! Μπορεί να γίνει σʼ αυτές τις συνθήκες ανασκαφή; Και όμως. Το επιβάλλει ο… λιγνίτης!
Το ζήτημα είναι χρόνιο και οι φωνές διαμαρτυρίας δεκάδες για τους κινδύνους που ελλοχεύουν, τόσο για τη φύση και τους ανθρώπους όσο και για την πολιτιστική μας κληρονομιά. Στον ορίζοντα όμως δεν φαίνεται λύση…
Χρόνια τώρα, στην ευρύτερη περιοχή της Κίτρινης Λίμνης οι αρχαιολόγοι είναι αναγκασμένοι να δουλεύουν καταχείμωνο. Έτσι πράττουν και τώρα (και για τους επόμενους δύο μήνες περίπου) στη Μαυροπηγή. Η ΔΕΗ ζητά επειγόντως παράδοση του χώρου για εξόρυξη λιγνίτη. Πρώτα όμως πρέπει να γίνει ανασκαφή και φυσικά να παραχωρήσουν τα αγροτεμάχια οι ιδιοκτήτες τους.
“Οι απαλλοτριώσεις δεν γίνονται γρήγορα, κι έτσι φτάνουμε οριακά να κάνουμε ανασκαφή Δεκέμβρη και Γενάρη, σε τέτοιες συνθήκες! Αυτή λοιπόν είναι μια άλλη όψη της αρχαιολογικής επιστήμης”, εξηγεί η κ. Καραμήτρου.
Εδώ και 20 χρόνια ηγείται των ανασκαφών στις περιοχές Κοζάνης και Γρεβενών και κάθε χρόνο καταβάλλει έναν αγώνα δρόμου “προκειμένου να προηγούμαστε της ΔΕΗ και να μη δουλεύουμε χειμώνα. Δυστυχώς όμως, για λόγους ανεξάρτητους από τη θέληση τη δική μας και των τοπικών διευθυντών της ΔΕΗ, φτάνουμε στο χείλος του γκρεμού”.

SOS ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ
Η υπόθεση είναι ένας… φαύλος κύκλος. Ο οικισμός πλήττεται βαρύτατα από τις εξορυκτικές δραστηριότητες, που έχουν επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων. Οι περισσότεροι θέλουν να μετακομίσουν, ωστόσο στην προσπάθειά τους να πάρουν αποζημίωση για τα αγροτεμάχια τους, τα φυτεύουν. Αποτέλεσμα; Δημιουργούν ζημίες στις αρχαιότητες που είναι διάσπαρτες στην περιοχή.
Η κ. Καραμήτρου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και υποστηρίζει ότι πρέπει άμεσα “να συνειδητοποιήσουμε ότι χρειάζεται προστασία όχι μόνο του φυσικού αλλά και του πολιτιστικού περιβάλλοντος”. Επιπλέον, αγωνιά για την προστασία των ευρημάτων. Οι ανασκαφές γίνονται με χρηματοδότηση της ΔΕΗ, αλλά “από τα χρήματα που δίνονται το 99% πάει σε εργατικά ημερομίσθια. Για τη συντήρηση, μελέτη και έκθεση των αρχαιοτήτων, ούτε λόγος!”, τονίζει.

Μυστήριες... οπές

Τα προβλήματα ωστόσο δεν σταματούν την έρευνα. Οι ανασκαφές που έγιναν στο Φυλλοτσαΐρι είχαν δώσει εντυπωσιακά ευρήματα (“έναν οικισμό της 7ης χιλιετίας π.Χ. που άλλαξε την ιστορία της προϊστορίας!”), νότια της λεκάνης της Πτολεμαΐδας όμως υπάρχουν πολλά ακόμη να αποκαλυφθούν. “Εκεί έχουμε εντοπίσει γύρω στους 35 προϊστορικούς οικισμούς, και στα διοικητικά όρια της Μαυροπηγής εντοπίσαμε 27 οικισμούς”. Στο χώρο μάλιστα που ανασκάπτεται τώρα υπάρχουν κατά πάσα πιθανότατα ταφές της εποχής του σιδήρου.
Στα ενδιαφέροντα ευρήματα του 2009 -θα τα παρουσιάσει η κ. Καραμήτρου στο επόμενο αρχαιολογικό συνέδριο για τις εργασίες σε Μακεδονία και Θράκη- περιλαμβάνονται το ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε σε 2-3 ταφές. “Βρήκαμε οπές σε κρανία. Δεν ξέρουμε ακόμη από τι είναι”, λέει, “αλλά δεν φαίνεται να είναι φθορά. Ίσως μια τελετή μετά θάνατον ή ένα ατύχημα ή μια εγχείρηση. Υπάρχει επίσης και μια παιδική ταφή της εποχής του σιδήρου, πιθανότατα ενός κοριτσιού προεφηβικής ηλικίας, καθώς βρήκαμε δίπλα του κοσμήματα (χάλκινα περιδέραια κτλ.)”.

Πηγή:Εφημερίδα Μακεδονία-Έλσα Σπυριδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα...