Ατμοσφαιρική ρύπανση: Απειλεί μυαλό, μνήμη και σκέψη – Ακόμα και σε χαμηλά επίπεδα...

4div class="separator" style="clear: both;">

Ατμοσφαιρική ρύπανση και Αλτσχάιμερ: Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη...

Νέα έρευνα του Emory University συνδέει την ατμοσφαιρική ρύπανση με αυξημένο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ σε ηλικιωμένους, αναδεικνύοντας τη βελτίωση της ποιότητας αέρα ως μέτρο πρόληψης.
Η μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση και κίνδυνος Αλτσχάιμερ φαίνεται να συνδέονται άμεσα, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Medicine. Οι ερευνητές του Emory University ανέλυσαν δεδομένα από εκατομμύρια ηλικιωμένους και κατέληξαν σε σημαντικά συμπεράσματα για την υγεία του εγκεφάλου.

Τι έδειξε η μελέτη του Emory University
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο διαδεδομένη μορφή άνοιας παγκοσμίως, επηρεάζοντας περίπου 57 εκατομμύρια ανθρώπους. Η έκθεση σε μικροσωματίδια PM2,5 ήταν ήδη γνωστή ως παράγοντας κινδύνου για χρόνιες παθήσεις όπως η υπέρταση, το εγκεφαλικό επεισόδιο και η κατάθλιψη — ασθένειες που με τη σειρά τους σχετίζονται με την άνοια. Αυτό που παρέμενε αδιευκρίνιστο ήταν το εξής: η ρύπανση οδηγεί πρώτα στις χρόνιες παθήσεις και μέσω αυτών στο Αλτσχάιμερ, ή επηρεάζει τον εγκέφαλο απευθείας;

Πώς έγινε η έρευνα
Η ομάδα ανέλυσε στοιχεία από περισσότερους από 27,8 εκατομμύρια δικαιούχους του αμερικανικού προγράμματος Medicare, ηλικίας 65 ετών και άνω, για την περίοδο 2000–2018. Εξετάστηκαν τα επίπεδα έκθεσης στη ρύπανση του αέρα και νευροεκφυλιστικές παθήσεις, καθώς και ο ρόλος των συνυπαρχουσών χρόνιων ασθενειών στη διαμόρφωση του κινδύνου.

Τα βασικά ευρήματα
Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι η μεγαλύτερη έκθεση στη ρύπανση συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ. Η συσχέτιση αυτή ήταν ελαφρώς πιο έντονη σε άτομα που είχαν στο ιστορικό τους εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ η υπέρταση και η κατάθλιψη δεν φάνηκε να ενισχύουν σημαντικά τον κίνδυνο. Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι η άμεση νευροτοξική επίδραση της ρύπανσης στον εγκέφαλο φαίνεται να είναι ο κυρίαρχος μηχανισμός, και όχι η έμμεση οδός μέσω άλλων παθήσεων.

Γιατί έχει σημασία για την πρόληψη της άνοιας
Τα άτομα με ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις βλαβερές επιπτώσεις της ρύπανσης στον εγκέφαλο. Η έρευνα αναδεικνύει ότι η βελτίωση ποιότητας αέρα και πρόληψη άνοιας συνδέονται στενά, και ότι η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο δημόσιας υγείας για την προστασία των ηλικιωμένων. Οι ερευνητές επισημαίνουν ωστόσο ότι η μελέτη έχει περιορισμούς, κυρίως ως προς την ακρίβεια εκτίμησης της έκθεσης σε PM2,5 ανά περιοχή.

Πηγή: PLOS Medicine / Emory University

Διαβάστε περισσότερα...

Επιδρά η ρύπανση στη γενετική ποικιλότητα των φυσικών πληθυσμών; Μια έρευνα στις περιοχές εξόρυξης και καύσης λιγνίτη της χώρας...

Η έντονη περιβαλλοντική μεταβολή που προκαλείται κυρίως από την κλιματική αλλαγή και τη ρύπανση, δημιουργεί μεγάλα προβλήματα στα δασικά οικοσυστήματα και προξενεί αλλαγές στη γενετική δομή και την προσαρμοστικότητα των δασικών δέντρων, των κύριων πυλώνων σταθερότητας και λειτουργικότητας των φυσικών οικοσυστημάτων. Για τον λόγο αυτόν, ένα κύριο ερευνητικό ερώτημα που απασχολεί τους επιστήμονες σήμερα είναι κατά πόσο οι φυσικοί πληθυσμοί θα προσαρμοστούν τοπικά σε ένα περιβάλλον καταπόνησης ή θα εκφυλιστούν και θα εξαφανιστούν τοπικά. Στη χώρα μας το ερώτημα αυτό μπορεί να τεθεί σε ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο: η εξόρυξη και καύση λιγνίτη στο λεκανοπέδιο Αμύνταιου-Κοζάνης-Πτολεμαΐδας και στο λεκανοπέδιο Μεγαλόπολης μπορεί για δεκαετίες να κάλυψε το 65%-80% των αναγκών ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, δημιούργησε όμως και ένα σημαντικό φορτίο ρύπανσης στις περιοχές αυτές. Σήμερα που παρακολουθούμε το μάλλον μετέωρο ακόμη βήμα της πράσινης μετάβασης, μπορούμε να ρωτήσουμε: υπάρχει ή δεν υπάρχει επίδραση της συσσωρευμένης ρύπανσης στο DNA των εκτεθειμένων για δεκαετίες δασικών δένδρων στις περιοχές αυτές; Αν υπάρχει, ποια είναι τα αποτελέσματα της; Και αν για κάποιον λόγο καθυστερήσει η πράσινη μετάβαση, πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η κατάσταση στις περιοχές αυτές;
Στο Εργαστήριο Δασικής Γενετικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης μελετούμε τα ζητήματα αυτά με τη χρηματοδοτική υποστήριξη του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας, μέσω του ερευνητικού έργου GENEALERT. Εστιαστήκαμε σε ένα κυρίαρχο είδος των τοπικών οικοσυστημάτων, τη μαύρη πεύκη, που αποτελεί και βιοδείκτη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης για σκοπούς βιοπαρακολούθησης φυσικών οικοσυστημάτων. Με τη συνεργασία του Εργαστηρίου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και Περιβαλλοντικής Φυσικής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας που χρησιμοποίησε εξειδικευμένα μοντέλα διασποράς ρύπων, επιλέξαμε τις περιοχές μέγιστης και μηδαμινής επιβάρυνσης και συλλέξαμε βελόνες από ώριμα και νεαρά άτομα για να αναλύσουμε το γενετικό τους υλικό. Επίσης συλλέξαμε σπέρματα από ώριμα άτομα για να μελετήσουμε τα έμβρυα που θα αποτελέσουν το δάσος της (μεθ)επόμενης γενιάς. Μετά την εκχύλιση και απομόνωση του DNA, ακολούθησε η αλληλούχηση του γονιδιώματος και του επιγονιδιώματος με χρήση δύο τεχνολογιών αιχμής που είναι γνωστές με τα αρχικά SPET (Single Primer Enrichment Technology) και RRBS (Reduced Representation Bisulfite Sequencing).
Η αλληλούχηση του DNA απέδωσε δεκάδες χιλιάδες γονιδιακές και εκατομμύρια επιγονιδιακές θέσεις για τις οποίες είναι σε εξέλιξη μια εκτενής βιοπληροφορική ανάλυση, ωστόσο ορισμένες αρχικές επισημάνσεις είναι προφανείς. Κατ’ αρχήν οι πληθυσμοί μέγιστης και ελάχιστης επιβάρυνσης παρουσιάζουν γενετική διαφοροποίηση παρόλη τη γεωγραφική τους εγγύτητα και οι πληθυσμοί μέγιστης επιβάρυνσης εμφανίζουν ενδείξεις τοπικής προσαρμογής. Εντοπίσθηκαν δε, συγκεκριμένες γονιδιακές θέσεις στις οποίες διαφαίνεται να επιδρά ισχυρά η φυσική επιλογή. Παράλληλα, η επιγονιδιωματική ανάλυση δείχνει την ύπαρξη υπο-μεθυλίωσης του DNA στους πληθυσμούς μαύρης πεύκης των περιοχών με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση από τη ρύπανση. Αυτό ενδέχεται να συνδέεται με ενεργοποίηση γονιδιακής έκφρασης σε συνθήκες καταπόνησης.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ρύπανση στις περιοχές εξόρυξης και καύσης λιγνίτη έχει επιδράσει στο DNA της μαύρης πεύκης, ενός κυρίαρχου είδους των τοπικών οικοσυστημάτων. Η μαύρη πεύκη παρουσιάζει σαφείς ενδείξεις τοπικής γενετικής και επιγενετικής προσαρμογής. Οι δε γενετικοί και επιγενετικοί δείκτες που μελετώνται σε επίπεδο γονιδιώματος μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για την κατάσταση του είδους, πριν η υποβάθμιση του γίνει ορατή δια γυμνού οφθαλμού. Επίσης, από τη στιγμή που η ρύπανση έχει επίδραση στη γενετική συγκρότηση των φυσικών πληθυσμών, καλύτερα να σταματήσει επιτέλους να υφίσταται, παρά να αναρωτιόμαστε αν και κατά πόσο η φυσική επιλογή θα είναι ικανή να οδηγήσει σε μελλοντική προσαρμογή τους.

*Ο Φίλιππος Α. Αραβανόπουλος είναι καθηγητής Δασικής Γενετικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Φωτογραφία: Μαύρη πεύκη στην περιοχή μελέτης Μπουρίκα στο όρος Βέρμιο (Β. Κοτινά).
Πηγή:greenagenda.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Γαλλία: Καταδίκη του κράτους για αποζημίωση θυμάτων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης...

Το γαλλικό κράτος καταδικάσθηκε για πρώτη φορά να αποζημιώσει θύματα της ρύπανσης της ατμόσφαιρας, καθώς το δικαστήριο αποφάνθηκε πως δύο παιδιά ασθένησαν εξαιτίας, μεταξύ άλλων, της υπέρβασης των ορίων ρύπανσης στην περιφέρεια του Παρισιού.
"Αυτές οι δύο αποφάσεις είναι πρωτοφανείς και σημαντικές", δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Φρανσουά Λαφόργκ, δικηγόρος των οικογενειών, επιβεβαιώνοντας πληροφορία της εφημερίδας Le Monde. "Για πρώτη φορά στη Γαλλία αποζημιώνονται θύματα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης".
Το δικαστήριο αυξάνει την πίεση επί του κράτους, το οποίο έχει ήδη κριθεί ένοχο για την κακή ποιότητα του αέρα από το Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο το καταδίκασε τον Οκτώβριο 2022 στο ποσό ρεκόρ των 20 εκατ. ευρώ, έπειτα από μια πρώτη απόφαση για μια ρήτρα 10 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο 2021.
Σύμφωνα με τη γαλλική υπηρεσία δημόσιας υγείας Santé publique France, 40.000 θάνατοι κάθε χρόνο αποδίδονται σε μικροσωματίδια.
Οι αποφάσεις του διοικητικού δικαστηρίου του Παρισιού αφορούν δύο παιδιά που είχαν εμφανίσει επανειλημμένα βρογχιολίτιδες και ωτίτιδες στη διάρκεια των δύο πρώτων ετών της ζωής τους, ενώ κατοικούσαν στην περιφέρεια του Παρισιού, σε απόσταση 500 ως 700 μέτρων από τον περιφερειακό αυτοκινητόδρομο που περιβάλλει την πρωτεύουσα. Το κράτος καταδικάσθηκε να καταβάλει στους γονείς 3.000 και 2.000 ευρώ.
"Ένα μέρος των συμπτώματων" από τα οποία υπέφεραν τα δύο κορίτσια "προκλήθηκε από την υπέρβαση των ορίων ρύπανσης, η οποία ήταν αποτέλεσμα σφάλματος του κράτους", αποφάνθηκε η διοικητική δικαστής.
Σε δύο παρόμοιες αποφάσεις, που είχαν ανακοινωθεί την Παρασκευή 16 Ιουνίου, ο δικαστής επικαλέσθηκε επιστημονικές απόψεις που αποδίδουν στη ρύπανση το 30% των κρουσμάτων ωτίτιδας του μέσου ωτός και από το 30% ως το 50% των σοβαρών κρουσμάτων βρογχιολίτιδας.
"Επανειλημμένα" τα συμπτώματα των δύο μικρών κοριτσιών "συνέπεσαν με επεισόδια αύξησης της ρύπανσης", ανέφερε το δικαστήριο.
Η δικαιοσύνη επισήμανε επίσης μια "σαφή βελτίωση της κατάστασης της υγείας" που παρατηρήθηκε μετά τη μετακόμιση των οικογενειών μακριά από το Παρίσι.
"Τα στοιχεία αυτά μας επέτρεψαν να καταδείξουμε την αιτιακή σχέση ανάμεσα στο σφάλμα του κράτους και τα προβλήματα που παρουσίασαν τα παιδιά", σχολίασε ο συνήγορος Λαφόργκ.
"Το δικαστήριο δεν άνοιξε ένα κουτί της Πανδώρας", εξήγησε πάντως ο δικηγόρος, καθώς η απόφαση "πλαισιώνει την αποζημίωση" με πολλαπλές προϋποθέσεις. "Πρέπει η έκθεση να είναι σοβαρή, τα συμπτώματα να είναι σοβαρά και να σχετίζονται με αυτού του τύπου τη ρύπανση".
Οι αποζημιώσεις που επιδικάσθηκαν είναι εξάλλου μικρές, σε σύγκριση με τα 219.000 ευρώ και τα 222.000 ευρώ που ζητούνταν.

Πηγή: capital.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Πάνω από 1.200 παιδιά στην Ευρώπη πεθαίνουν κάθε χρόνο πρόωρα λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης...

Τον πρόωρο θάνατο τουλάχιστον 1.200 παιδιών και εφήβων το χρόνο προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση κάθε χρόνο στην Ευρώπη, σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα.
Όπως ακριβώς και για τους ενήλικους, η μόλυνση του αέρα είναι ο κυριότερος περιβαλλοντικός κίνδυνος για την υγεία των ανηλίκων και ακρωτηριάζει το προσδόκιμο ζωής τους, αποκαλύπτει η μελέτη αυτή που αφορά τριάντα χώρες, συμπεριλαμβανομένων των 27 κρατών μελών της ΕΕ.
«Η μόλυνση του αέρα προκαλεί πάνω από 1.200 πρόωρους θανάτους τον χρόνο (στην ηλικιακή κατηγορία) κάτω των 18 ετών στην Ευρώπη και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ασθένειας αργότερα στη ζωή» των ανηλίκων», τονίζει ο ΕΟΠ στην έκθεσή του.
«Παρά τις προόδους κατά τη διάρκεια των περασμένων ετών, το επίπεδο των κυριότερων ατμοσφαιρικών ρύπων παραμένει πάνω από τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ειδικά στην κεντρική και στην ανατολική Ευρώπη, καθώς και στην Ιταλία», συνεχίζει ο ΕΟΠ, μέρος του συστήματος της ΕΕ.
Αρκετές χώρες της Ευρώπης –συμπεριλαμβανομένων της Βρετανίας και της Ουκρανίας– δεν μελετήθηκαν, κάτι που αφήνει να εννοηθεί πως ο απολογισμός στην ήπειρο πιθανόν είναι ακόμη πιο βαρύς.
Σύμφωνα με άλλη έκθεση, που είχε δημοσιοποιηθεί από τον ΕΟΠ τον Νοέμβριο, τουλάχιστον 238.000 άνθρωποι –ανεξαρτήτως ηλικίας– πέθαναν πρόωρα το 2020 εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στις χώρες μέλη του οργανισμού (ΕΕ, Νορβηγία, Ελβετία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Τουρκία).
Η έκθεση που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα είναι η πρώτη του ΕΟΠ που επικεντρώνεται στους ανήλικους.
Αν και το ποσοστό των παιδιών και των εφήβων που πλήττονται από την ατμοσφαιρική ρύπανση είναι «συγκριτικά μικρό» σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού, το ότι πεθαίνουν ή ότι αρρωσταίνουν τόσο νωρίς σημαίνει «την απώλεια μελλοντικού δυναμικού και μεγάλο μέρος χρόνιων ασθενειών τόσο στην παιδική ηλικία όσο και αργότερα στη ζωή», υπογραμμίζει ο οργανισμός.
Ο ΕΟΠ συστήνει να δοθεί έμφαση στην ποιότητα του αέρα γύρω από τα σχολεία και τους βρεφονηπιακούς σταθμούς, καθώς και στις αθλητικές εγκαταστάσεις και στις συγκοινωνίες.
Οι συνέπειες της ρύπανσης αρχίζουν πριν καν από τη γέννηση, καθώς η έκθεση της μητέρας σε αυτή «συνδέεται με το μικρό σωματικό βάρος κατά τη γέννηση και τους πρόωρους τοκετούς», επισημαίνεται στο κείμενο.
Μετά τη γέννηση, η περιβαλλοντική ρύπανση αυξάνει τον κίνδυνο να παρουσιαστούν προβλήματα υγείας, όπως το άσθμα –που πλήττει το 9% των παιδιών και των εφήβων στην Ευρώπη–, η αναπνευστική ανεπάρκεια και διάφορες ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος, τονίζει ακόμη στην έκθεση ο ΕΟΠ.

Πηγή: ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα...

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης...

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης στους ανθρώπους, όπως έδειξαν δύο μεγάλες έρευνες, οι οποίες έρχονται να προστεθούν στις ολοένα και αυξανόμενες ενδείξεις για τις βλαβερές συνέπειες του μολυσμένου αέρα στην ψυχική υγεία.
Η πρώτη έρευνα, που δημοσιεύθηκε την προηγούμενη εβδομάδα στην επιστημονική επιθεώρηση JAMA Psychiatry, εξέτασε περίπου 390.000 ανθρώπους στη Βρετανία για διάστημα ένδεκα ετών. Τα επίπεδα ατμοσφαιρικής μόλυνσης στα οποία εκτέθηκαν εκτιμήθηκαν με βάση τη διεύθυνση της κατοικίας τους.
Οι ερευνητές εξέτασαν το ποσοστό των μικροσωματιδίων (PM2,5 και PM10), του διοξειδίου του αζώτου (NO2) και του μονοξειδίου του αζώτου (NO)- μόλυνση που προέρχεται κυρίως από την κυκλοφορία των οχημάτων και τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα.
«Η μακροχρόνια έκθεση σε πολλούς ρύπους συνδεόταν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης και άγχους», κατέληξαν οι ερευνητές.
«Γνωρίζοντας ότι τα πρότυπα για την ποιότητα του αέρα σε πολλές χώρες δεν συμβαδίζουν με τις πιο πρόσφατες συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας το 2011, θα πρέπει να εφαρμοστούν πιο αυστηρά πρότυπα ή κανονισμοί για την ατμοσφαιρική ρύπανση», τόνισαν.
Δεύτερη έρευνα, που δημοσιεύθηκε χθες Παρασκευή στην επιστημονική επιθεώρηση JAMA Network Open, επικεντρώνεται στις επιπτώσεις των μικροσωματιδίων (PM2,5), του διοξειδίου του αζώτου (NO2) και του όζοντος (O3) στα άτομα άνω των 64 ετών.
Στόχος ήταν να εξεταστούν οι επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην εμφάνιση κατάθλιψης αργότερα στη ζωή.
Η έρευνα βασίστηκε στη βάση δεδομένων της Medicare, της δημόσιας ασφάλειας υγείας στις ΗΠΑ για τους ηλικιωμένους, και εξέτασε περίπου 8,9 εκατ. ανθρώπους, από τους οποίους περίπου το 1,5 εκατ. έπασχαν από κατάθλιψη.
Τα συμπεράσματά της δείχνουν για μία ακόμη φορά ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της κατάθλιψης.
Το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγηθεί από τη σύνδεση που παρατηρείται μεταξύ της μεγάλης συγκέντρωσης ρύπων και της εμφάνισης φλεγμονών στον εγκέφαλο, εξηγούν οι δύο έρευνες.
«Υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ των φλεγμονών και της κατάθλιψης», σχολίασε ο Όλιβερ Ρόμπινσον καθηγητής νευροεπιστήμης και ψυχικής υγείας στο University College London, o οποίος δεν συμμετείχε στις έρευνες.
Οι έρευνες αυτές «προστίθενται στα ολοένα και περισσότερα στοιχεία που δείχνουν ότι θα πρέπει να ανησυχούμε για τις επιπτώσεις της ρύπανσης στην ψυχική υγεία, πέρα από την πιο προφανή σύνδεσή της» με αναπνευστικές ασθένειες, πρόσθεσε.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Διαβάστε περισσότερα...

Ενεργειακά Παιχνίδια: Τι μπορεί να μας διδάξει ένα λιγνιτικό χωριό για τη Δίκαιη Μετάβαση;;;

Η Ελένη Κοτζαΐτση, συνταξιούχος δασκάλα από τη Μαυροπηγή, τα περιγράφει εύστοχα “σαν ξεκοιλιασμένα θηρία, μια εντύπωση σεληνιακού τοπίου, σαν κρατήρες”.
Ο Βαγγέλης Καραγεωργίου οδηγούσε εξίσου αποφασιστικά στην Εθνική Κοζάνης-Πτολεμαΐδας και στους χωματόδρομους της Μαυροπηγής.

Ο ρόλος του ως πρόεδρος της κοινότητας σήμαινε ότι ήταν συνηθισμένος να μιλάει για τις δυσκολίες του χωριού του με ψυχραιμία και πειστικότητα. Σφίχτηκε, όμως, μόλις κατέβηκε από το αυτοκίνητο. Περπάτησε λίγα μέτρα δεξιά και στάθηκε σε ένα κομμάτι γης διάσπαρτο με σωρούς από κοκκινόχωμα, σκουριασμένες βέργες και τσιμεντόλιθους. Δεν ήταν σίγουρος αν αυτά ήταν τα θεμέλια του δικού του σπιτιού ή κάποιου γείτονα, αλλά εκτιμούσε πως σ’ αυτήν την τοποθεσία έστεκε το σπίτι του μέχρι πριν τρία χρόνια.

Άποψη του ορυχείου Μαυροπηγής από το σημείο που ήταν χτισμένο το χωριό.Πριν το 2001, το μεγαλύτερο κομμάτι του ορυχείου ήταν δάσος που οι κάτοικοι του χωριού γιόρταζαν κάθε χρόνο την Πρωτομαγιά. Η σύνδεση μεταξύ παρασκηνίου και προσκηνίου είναι αυτή του αιτίου και του αποτελέσματος: το χωριό εξαφανίστηκε εξαιτίας του ορυχείου. Ο λιγνίτης είναι η κύρια πηγή ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας για δεκαετίες και η Δυτική Μακεδονία, όπου βρίσκεται η Μαυροπηγή, η περιοχή που είναι θαμμένος ο περισσότερος. Από το 1957, ο άνθρακας είναι ο πολυτιμότερος θησαυρός της περιοχής, ανάγοντας τη ΔΕΗ στον μεγαλύτερο εργοδότη, που προσφέρει έμμεσα και άμεσα εργασία σε περίπου 17 χιλιάδες εργαζόμενους και συντηρεί το ΑΕΠ της Δυτικής Μακεδονίας. Κατά συνέπεια, όσο οι ενεργειακές ανάγκες της χώρας μεγεθύνονταν, τα σαγόνια των εκσκαφέων λύνονταν και το χωριό, που υπάρχει ως οικισμός στο ίδιο σημείο από το 6.500 π.Χ., άρχισε να κινδυνεύει.

Στο ορυχείο της Μαυροπηγής, τα μηχανήματα λειτουργούν 24/7, όλο το χρόνο, για να εξασφαλιστεί η ενεργειακή επάρκεια της χώρας.
Στις 5 Οκτωβρίου 2001, μετά από μια σειρά νομικών αγώνων μεταξύ των κατοίκων και της ΔΕΗ, για τους περιβαλλοντικούς όρους λειτουργίας της, και μια βίαιη σύγκρουση με την αστυνομία, το ορυχείο που θα κατάπινε το δάσος της Μαυροπηγής άνοιξε. Ο Τάσος Εμμανουήλ, πρόεδρος του Συλλόγου Πληττόμενων Μαυροπηγής, θυμάται ότι “όλο το χωριό είχε πληροφορηθεί τι θα γινόταν από το νοσοκομείο, γιατί είχε ζητηθεί να είναι σε επιφυλακή ασθενοφόρα”.
Ο Τάσος κοίταξε μερικές φωτογραφίες στο κινητό του. Απεικόνιζαν μια σειρά από εκταφιασμένα μνήματα, από το κοιμητήριο Μαυροπηγής: “Στον δρόμο της ανάπτυξης του ορυχείου ήταν και τα κοιμητήρια. Δικαστικοί επιμελητές μας έδιναν έγγραφα που μας ενημέρωναν πότε θα ξεθάψουν τους δικούς μας νεκρούς. Είχαν αναθέσει εργολαβία σε γραφείο τελετών να ξεθάβει προκειμένου να τους μεταφέρει στα κοιμητήρια της Πτολεμαΐδος. Αυτό αναγκάστηκαν να το ζήσουν όλοι οι κάτοικοι. Ως βίωμα δεν ξέρω πόσοι είχαν την ‘τύχη’ να ζήσουν κάτι τέτοιο. Ζωντανοί και πεθαμένοι, κανένας δεν είχε έλεος.”
H υποχρεωτική απαλλοτρίωση του οικισμού ήρθε το 2011, όταν ένα επικίνδυνο ρήγμα εμφανίστηκε στο έδαφος. Ένα χρόνο αργότερα, το Πρωτοδικείο αποφάσισε τις τιμές της αποζημίωσης για τις περιουσίες των κατοίκων. Μέχρι το τέλος του 2013, και οι 200 οικογένειες του χωριού είχαν αποζημιωθεί και αναζητούσαν σπίτι. Παρά το γεγονός ότι είχε οριστεί σημείο μετεγκατάστασης, η τοπική αυτοδιοίκηση δεν είχε προβλέψει για βασικές υποδομές, καθιστώντας το, πρακτικά, μη βιώσιμο. Αυτό ανάγκασε τους κατοίκους της Μαυροπηγής, υπό την απειλή του ρήγματος και της απρόβλεπτης ελληνικής οικονομικής κατάστασης της εποχής, να επενδύσουν αστραπιαία σε ακίνητα στην Πτολεμαΐδα, γεγονός που η αγορα ακινήτων της πόλης, είδε σαν ευκαιρία για μεγάλα κέρδη.

Η κεντρική πλατεία της Μαυροπηγής, σήμερα.
Οι κάτοικοι της Μαυροπηγής, ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι, δυσκολεύτηκαν να προσαρμοστούν στο αστικό περιβάλλον. Η Ζωή Κοζίδου, πρώην κάτοικος Μαυροπηγής, ήξερε ότι προκειμένου να μην μαραζώσουν οι γονείς της στο “κλουβί”, όπως οι ίδιοι ονόμαζαν το διαμέρισμα, έπρεπε να μετακομίσει μαζί τους ώσπου να προσαρμοστούν. Αυτό που δεν ήξερε, όμως, ήταν ότι θα κατέληγε να χρωστάει το 42% των χρημάτων που έλαβε για να αγοράσει αυτό το διαμέρισμα, τουλάχιστον έναν χρόνο αφού τα παρέλαβε.
Τον Δεκέμβριο του 2014, δύο χρόνια μετά την πρωτόδικη απόφαση, το Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας μείωσε τις τιμές αποζημίωσης κατά 58% στα αγροτεμάχια και κατα 42% στα ακίνητα, ένα σύνολο που αγγίζει τα 35 εκατομμύρια ευρώ και μία απόφαση που ταυτίζεται με τα αιτήματα της ΔΕΗ στο Πρωτοδικείο, επισημαίνει ο Τάσος. Πρακτικά αυτό σημαίνει, ότι αν η ΔΕΗ διεκδικήσει τη διαφορά στις τιμές, οι κάτοικοι θα χάσουν και αυτά τα σπίτια. Η Ελένη μιλάει με ένταση: “Τα χέρια μας είναι δεμένα, είμαστε με τον φόβο ότι θα μας πάρουν τα σπίτια. Αυτό είναι το ‘ευχαριστώ’ για όλα όσα έχει δώσει η Μαυροπηγή.”
Το Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας της ΔΕΗ, είναι μια σύντομη διαδρομή από τη Μαυροπηγή και ο ταξιτζής, που είναι επίσης από το χωριό, είναι πολύ περίεργος για το τι θα πει ο διευθυντής του από το 2020, Αντώνης Νίκου, για τη Μαυροπηγή. Οι γνώσεις του Αντώνη Νίκου στο θέμα είναι περισσότερες από αυτές που φαίνονται: “Εγώ εκεί γεννήθηκα, οι τάφοι των γονιών μου ήταν εκεί. Μαζί με τους υπόλοιπους κατοίκους, έτσι και γω, πρέπει να επιστρέψω χρήματα στη ΔΕΗ.” Ανέκτησε τον σοβαρό του τόνο: “Πρέπει να ξέρεις όμως πως να ισορροπείς ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο θέσεις.”
Χαρακτήρισε την κατάσταση “σε εκκρεμότητα”, επιβεβαιώνει ότι η ΔΕΗ δεν έχει κάνει καμία κίνηση διεκδίκησης των “προς επιστροφή” ποσών αλλά τονίζει ότι “τα επιστρεφόμενα ποσά είναι καταγεγραμμένα επίσημα και δεν μπορούν να διαγραφούν”. Οι κάτοικοι, εξηγεί ο Βαγγέλης, πιστεύουν ότι υπάρχει λύση σ’ αυτό το αδιέξοδο: “Πιστεύουμε ότι υπάρχει πολιτική λύση. Με τον Γιώργο Σωτηρέλη, τον δικηγόρο μας στην Αθήνα, είχαμε ετοιμάσει μια τροπολογία που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τις εκάστοτε κυβερνήσεις από το 2014 και μετά, και να είχε λυθεί το ζήτημα με μια υπογραφή υπουργού.”
Τώρα αισθάνονται πως η τελευταία τους ελπίδα είναι το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ). Τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε στη Σύνοδο Κορυφής του ΟΗΕ για το Κλίμα ότι “θα κλείσουμε όλες τις λιγνιτικές μονάδες παραγωγής μέχρι το 2028”. Έκτοτε, η κυβέρνηση κάνει βήματα προς αυτόν τον στόχο και συγχρηματοδοτεί την απολιγνιτοποίηση της χώρας με τον Μηχανισμό Δίκαιης Μετάβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το σχέδιο όμως, αμφισβητείται από πολλούς, ανάμεσα τους και κατοίκους της Μαυροπηγής, καθώς μέχρι και σήμερα “δεν είναι σαφές” πού θα επενδυθούν τα χρήματα αυτά, σύμφωνα με τον Νίκο Μάντζαρη, αναλυτή πολιτικής και συνιδρυτή του Green Tank.
“Υπήρχαν κάποιες πολιτικές συζητήσεις, να δοθεί λύση μέσω του σχεδίου απολιγνιτοποίησης, αλλά όταν άρχισαν να βγαίνουν στην επιφάνεια τα έγγραφα, δεν είδαμε πουθενά την λέξη Μαυροπηγή”, υποστηρίζει ο Γιώργος Δεληγιώργης, μέλος του τοπικού συμβουλίου της κοινότητας Μαυροπηγής. Ο Παύλος Αγγελίδης, το νεότερο μέλος του τοπικού συμβουλίου, προσθέτει ότι σε συνάντηση του τοπικού συμβουλίου, προσθέτει ότι σε συνάντηση του τοπικού συμβουλίου με εκπροσώπους του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας το 2019, “είχαν ‘δεσμευτεί’ σε πολιτική εξεύρεση λύσης και μας είπαν να κάνουμε υπομονή μερικούς μήνες για να το θεσμοθετήσουν και να το περάσουν πιο όμορφα στο σχέδιο απολιγνιτοποίησης”, καθώς ο ίδιος ο Υπουργός είναι μέλος της κυβερνητικής επιτροπής του Σχεδίου Μετάβασης. Ο Αντώνης Νίκου εξέτασε επίσης αυτήν την πιθανότητα: “Αν θελήσει το Υπουργείο να συμπεριλάβει και το ζήτημα των αποζημιώσεων εκείνων στον σχεδιασμό, μπορεί να είναι μια πολιτική απόφαση και μπορεί να γίνει.”
Ο Νίκος Μάντζαρης είναι πιο διστακτικός: “Δεν μπορώ να φανταστώ πως μπορεί να λυθεί η περίπτωση της Μαυροπηγής. Αλλά δεν μπορώ να φανταστώ να χάσουν οι άνθρωποι τα χρήματά τους. Σίγουρα δεν είναι δίκαιο, αυτό έχω να σας το πω, αλλά το λέω σαν πολίτης”. Απέκλεισε επίσης την πιθανότητα ότι μέρος από τα 1,9 εκατομμύρια που έχει λάβει το Σχέδιο από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και το Ταμείο Ανάκαμψης της Ε.Ε., θα μπορούσαν να αποπληρώσουν το χρέος: “Αυτοί οι πόροι χρηματοδοτούν έργα”. Μέλος της συντονιστικής επιτροπής του ΣΔΑΜ έχει αντίστοιχη άποψη: “Αυτή είναι μια διαμάχη ανάμεσα στη ΔΕΗ και τους προς μετεγκατάσταση κατοίκους. Αυτό δεν αφορά το Σχέδιο”. Δηλώνει αισιόδοξος “αλλά ρεαλιστής” για τον τρόπο που εξελίσσεται το Σχέδιο και αναμένει ότι από το 2024 οι κάτοικοι θα δουν διαφορά στις περιοχές τους με πολλούς τρόπους: αποκατάσταση ορυχείων, φωτοβολταϊκά πάρκα, ενεργειακές κοινότητες, κίνητρα για μεγάλες επενδύσεις, υποστήριξη της επιχειρηματικότητας, του τουρισμού, της καινοτόμου γεωργίας και της ψηφιακής μετάβασης ανάμεσα σε πολλά άλλα. Υποστηρίζει ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο στην εξέλιξη αυτή είναι η “ανθρώπινη δυσπιστία” που δείχνουν οι κάτοικοι “σε κάθε μεγάλη αλλαγή”. Ο Νίκος Μάντζαρης πιστεύει ότι έχουν λόγο να είναι δύσπιστοι: “Στον σχεδιασμό κανείς δεν τους ρώτησε για την περιοχή τους. Δεν υπήρξε μέριμνα για να εμπλακούν οι τοπικές κοινωνίες” όπως αντίστοιχα δεν υπήρξε μέριμνα για για την εμπλοκή ΜΚΟ και συνδικάτων στον συγκεντρωτικό τρόπο διακυβέρνησης του Σχεδίου. “Οι άνθρωποι είναι σκεπτικιστές γιατί υπήρξε μια τεράστια μεταβατική περίοδος στην οποία δεν υπάρχουν πυροσβεστικές λύσεις για να συγκρατήσουν το κύμα της ανεργίας.” Ο Παύλος είναι θύμα αυτής της παράλειψης. Δούλευε ως συμβασιούχος της ΔΕΗ, αλλά με την σταθερή μείωση της λιγνιτικής παραγωγής, οι θέσεις μειώνονταν αντίστοιχα. Έτσι, έναν χρόνο αφού έχτισε το σπίτι του στην Πτολεμαΐδα με τα χρήματα της αποζημίωσης, αναγκάστηκε να το εγκαταλείψει και να μεταναστεύσει στην Αθήνα.

Ένα από τα ελάχιστα κτήρια που στέκουν στη Μαυροπηγή. Η επιγραφή λέει “Η Μαυροπηγή πάντα στην καρδιά μας.” Ο Τάσος είναι ακλόνητος: “Τώρα, ενώ θα έπρεπε να διεκδικούμε δουλειές, διεκδικούμε να μην χάσουμε τα σπίτια μας. Αυτό είναι το αντίτιμο και το δίκαιο της μετάβασης. Η μετάβαση είναι δίκαια κατ ευφημισμόν.” Οι κάτοικοι όμως δεν έχουν παραδοθεί. Από το 2019, όταν ο Άρειος Πάγος επικύρωσε τη δικαστική απόφαση του Εφετείου, οι κάτοικοι προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Έκτοτε, περιμένουν υπομονετικά την εκδίκαση της υπόθεσης τους και την αποκατάσταση του νοήματος του όρου του δικαίου.
Οντ Καζόρλα και Ράνια Ζώκου Photo credits: Ράνια Ζώκου
Ενεργειακά Παιχνίδια: Τι μπορεί να μας διδάξει ένα λιγνιτικό χωριό για τη Δίκαιη Μετάβαση;
Αυτό το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του διαγωνισμού Union is Strength, που διοργανώθηκε από το Slate.fr με την οικονομική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το άρθρο αντικατοπτρίζει τις απόψεις αυτών που το έγραψαν και η Ευρωπαική Επιτροπή δεν φέρει την ευθύνη του περιεχομένου του ή της χρήση του

Διαβάστε περισσότερα...

O μολυσμένος αέρας μπορεί να κόψει έξι χρόνια από τη ζωή μας...

Όσο κι αν ακούγεται περίεργο, η ατμοσφαιρική ρύπανση μειώνει το προσδόκιμο ζωής κατά έξι χρόνια. Περισσότερο από το κάπνισμα, τα τροχαία δυστυχήματα ακόμη και τον ιό ΗΙV.
Σύμφωνα με ερευνητές, η καύση άνθρακα θεωρείται η κύρια αιτία του φαινομένου, που πλήττει σοβαρότερα την μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο. Στην Ινδία, οι άνθρωποι πεθαίνουν κατά μέσο όρο έξι χρόνια νωρίτερα.
«Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η μεγαλύτερη εξωτερική απειλή για την ανθρώπινη υγεία στον πλανήτη και αυτό δεν αναγνωρίζεται ευρέως ή δεν αναγνωρίζεται με τη δύναμη και το σθένος που θα περίμενε κανείς», δήλωσε ο καθηγητής Μάικλ Γκρίνστοουν από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο.
Ο Γκρίνστοουν και οι συνεργάτες του ανέπτυξαν τον δείκτη ποιότητας ζωής του αέρα (AQLI), που μετατρέπει τον αντίκτυπο που έχουν τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο προσδόκιμο ζωής. Τα αποτελέσματά τους έδειξαν ότι η Ινδία έχει πληγεί περισσότερο. Ο μέσος πολίτης του κόσμου χάνει 2,2 χρόνια από τη ζωή του.
Την ίδια ώρα, η Κίνα έχει μειώσει την ατμοσφαιρική ρύπανση τα τελευταία επτά χρόνια, αλλά ο μολυσμένος αέρας εξακολουθεί να κόβει 2,6 χρόνια από το ζωή των πολιτών της.
Με βάση τα πορίσματα της έρευνας, ο μέσος πολίτης του κόσμου χάνει 2,2 χρόνια από τη ζωή του με τα σημερινά επίπεδα ρύπανσης.
«Αν δεν αλλάξει κάτι δραστικά, αυτό μεταφράζεται συνολικά σε 17 δισεκατομμύρια χαμένα χρόνια ζωής», επισημαίνει ο Γκρινστόουν.

Πηγή: protothema.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Γνωμάτευση-σταθμός: Εννιάχρονη πέθανε από ατμοσφαιρική ρύπανση...

H ατμοσφαιρική ρύπανση θεωρήθηκε ως η αιτία θανάτου μίας εννιάχρονης στη Μεγάλη Βρετανία που υπέφερε από άσθμα και αυτή είναι η πρώτη περίπτωση στη χώρα που καταγράφεται παρόμοιο περιστατικό. Για πρώτη φορά στη Μεγάλη Βρετανία καταγράφεται ως αιτία θανάτου ενός ανθρώπου η ατμοσφαιρική ρύπανση, Η Έλα Κίσι Ντέμπρα πέθανε τον Φεβρουάριο του 2013 έπειτα από αρκετές κρίσεις και περίπου 30 επισκέψεις στο νοσοκομείο μέσα σε τρία χρόνια.
Προηγούμενη γνωμάτευση από το 2014, σύμφωνα με την οποία η Έλα πέθανε από οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια, ακυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο έπειτα από νέα στοιχεία σχετικά με τα επικίνδυνα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης κοντά στο σπίτι της.
Ο βοηθός ιατροδικαστή Φίλιπ Μπάρλοου είπε ότι η μητέρα της Έλα δεν είχε λάβει πληροφορίες που θα μπορούσαν να την οδηγήσουν στο να λάβει μέτρα τα οποία ενδεχομένως να απέτρεπαν τον θάνατο της κόρης της. Η μικρούλα ζούσε σχεδόν μέτρα από κεντρικό δρόμο του Λιουίσαμ, έναν από τους πιο πολυσύχναστους της πρωτεύουσας. Η έκθεση που υποβλήθηκε στο Ανώτατο δικαστήριο από τον καθηγητή Χολγκέιτ διαπίστωσε ότι τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε έναν σταθμό καταγραφής, ένα μίλι από το σπίτι της Έλα, «σταθερά» είχαν υπερβεί τα νόμιμα όρια. Ο Ντέιβιντ Έντουαρντς, επικεφαλής της δημόσιας υγείας και της ποιότητας του αέρα του Συμβουλίου του Λιουίσαμ, παραδέχτηκε ότι τα επίπεδα ρύπανσης ήταν «έκτακτη ανάγκη για τη δημόσια υγεία» τη στιγμή του θανάτου της Έλα. Ο βοηθός ιατροδικαστή παρέδωσε τα ευρήματά του έπειτα από δύο εβδομάδων έρευνα.

Πηγή: https://www.enikos.gr/

Διαβάστε περισσότερα...

Νέες παθήσεις συνδέονται για πρώτη φορά με τη ρύπανση του αέρα...

Οι μέρες με ρύπανση και «νέφος» στην ατμόσφαιρα είναι πιθανότατα πιο επικίνδυνες για την υγεία από ό,τι θεωρούνταν έως τώρα, καθώς αυξάνουν την πιθανότητα εισαγωγής στο νοσοκομείο για αρκετά περισσότερες αιτίες από όσες είχαν βρεθεί μέχρι σήμερα.
Μια νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα, με τη συμμετοχή του ελληνικής καταγωγής καθηγητή περιβαλλοντικής υγείας του Χάρβαρντ Πέτρου Κουτράκη, απόφοιτου του Πανεπιστημίου Πατρών (1980), συσχετίζει για πρώτη φορά αρκετές νέες παθήσεις (σηψαιμία, νεφρική ανεπάρκεια, ουρολοιμώξεις, δερματικές λοιμώξεις κ.α.) με την αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση. Μάλιστα, η σύνδεση της ρύπανσης του αέρα με τις εισαγωγές σε νοσοκομείο εξαιτίας κάποιας από αυτές τις ασθένειες ισχύει ακόμη και για επίπεδα μικροσωματιδίων κάτω από τα σημερινά όρια ασφαλείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).
Γι' αυτό, οι ερευνητές εισηγούνται να αναθεωρηθούν προς τα κάτω αυτά τα όρια, που σήμερα είναι 25 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα (μgm3). Ο ελληνικής καταγωγής δρ. Ιωάννης Μπάκολης του Βασιλικού Κολλεγίου του Λονδίνου (King's), ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, συμφώνησε σε αυτό, λέγοντας ότι «ακόμη και το 9% του πληθυσμού που ζει κάτω από τα όρια του ΠΟΥ, μπορεί να επηρεάζεται σημαντικά από τα επίπεδα ρύπανσης του αέρα».
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή περιβαλλοντικής επιδημιολογίας Τζόελ Σβαρτς της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο βρετανικό ιατρικό περιοδικό «British Medical Journal» (BMJ), βρήκαν ότι ακόμη και μικρές αυξήσεις στα σωματίδια ΡΜ2,5 (διαμέτρου έως δυόμισι εκατομμυριοστών του μέτρου) και η έκθεση σε αυτά για σχετικά μικρό χρονικό διάστημα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εισαγωγής στο νοσοκομείο και, κατά συνέπεια, με αυξημένο οικονομικό κόστος.
«Η μελέτη δείχνει ότι τόσο οι κίνδυνοι για την υγεία όσο και οι οικονομικές επιπτώσεις από τη ρύπανση του αέρα είναι σημαντικά μεγαλύτερες από ό,τι είχαμε καταλάβει έως τώρα», δήλωσε ο ερευνητής Γιαγκουάνγκ Γουέι. «Κατά μέσο όρο, τις μέρες που οι άνθρωποι κάνουν εισαγωγή στο νοσοκομείο, υπάρχει μεγαλύτερη ρύπανση του αέρα, σε σχέση με τις μέρες που δεν χρειάζεται να νοσηλευθούν», δήλωσε η καθηγήτρια Φραντσέσκα Ντομίνιτσι του Χάρβαρντ.
Τα μικροσωματίδια στον αέρα προέρχονται από διάφορες πηγές, όπως οχήματα, εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος με άνθρακα, πυρκαγιές, τζάκια κ.α. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι, όταν αυτά εισπνέονται, μπορούν να διεισδύσουν βαθιά μέσα στους πνεύμονες και να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα.
Οι ερευνητές μελέτησαν περισσότερες από 95 εκατομμύρια εισαγωγές ασθενών άνω των 65 ετών σε αμερικανικά νοσοκομεία στη διάρκεια 13 ετών και συσχέτισαν με τη βοήθεια υπολογιστή τις αιτίες εισαγωγής (ανάμεσα σε 214 παθήσεις), με την έκθεση ανθρώπων σε ατμοσφαιρική ρύπανση (βάσει του τόπου διαμονής τους και των στοιχείων για ρύπανση σε κάθε περιοχή). Διαπιστώθηκε έτσι ότι, εκτός από τις ήδη γνωστές παθήσεις που σχετίζονται με τη ρύπανση του αέρα (καρδιαγγειακές, πνευμονικές, καρκίνοι, Πάρκινσον, διαβήτης, κατάθλιψη κ.α.), υπάρχουν και άλλες που έως τώρα είχαν περάσει απαρατήρητες.
Η περαιτέρω ανάλυση έδειξε ότι η έκθεση των ανθρώπων σε κάθε ένα πρόσθετο μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο αέρα (1 μgm3) των σωματιδίων ΡΜ2,5 σχετίζεται με μια αύξηση κατά 2.050 εισαγωγές στο νοσοκομείο, 12.216 μέρες παραμονής σε αυτό και 634 παραπάνω θανάτους ετησίως.
Η μελέτη εκτιμά ότι οι νέες παθήσεις που σχετίζονται με τη ρύπανση, αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο της συνολικής επίπτωσης της, ενώ ζητά το θέμα να ερευνηθεί κι άλλο, καθώς μπορεί να ανακαλυφθούν και άλλες ασθένειες που σχετίζονται με τη ρύπανση.

Πηγή: https://www.deltiokairou.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Λιγότερα πρόωρα μωρά και μεγαλύτερη γυναικεία γονιμότητα μετά το κλείσιμο των εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής με λιγνίτη ή πετρέλαιο...

Το κλείσιμο των εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής που δουλεύουν με άνθρακα (λιγνίτη) ή πετρέλαιο, οδηγεί σε σημαντική μείωση του αριθμού των παιδιών που γεννιούνται πρόωρα στις γύρω περιοχές, ενώ ευνοεί και τη γονιμότητα των γυναικών, σύμφωνα με δύο νέες αμερικανικές επιστημονικές έρευνες.
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια-Μπέρκλεϊ, με επικεφαλής τη δρα Τζόαν Κέιζι, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό περιοδικό επιδημιολογίας "American Journal of Epidemiology", συνέκριναν τους πρόωρους τοκετούς πριν και μετά το κλείσιμο οκτώ μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα, που έλαβαν χώρα στην Καλιφόρνια μετά το 2001.
Διαπιστώθηκε ότι, στο σύνολο των τοκετών, το ποσοστό των πρόωρων γεννήσεων (πριν την 37η εβδομάδα της κύησης) μεταξύ όσων ζούσαν σε απόσταση έως πέντε χιλιομέτρων από τα εργοστάσια αυτά, έπεσε από το 7% πριν το κλείσιμο, στο 5,1% μετά από αυτό (μείωση 27%). Μείωση των πρόωρων τοκετών, αλλά σε μικρότερο βαθμό, υπήρχε και για όσους ζούσαν σε απόσταση πέντε έως δέκα χιλιομέτρων από τα εργοστάσια.
Δεν διαπιστώθηκε κάποια μείωση στους πολύ πρόωρους τοκετούς, δηλαδή πριν την 32η εβδομάδα της κύησης. Αυτό εξηγείται, σύμφωνα με τους ερευνητές, επειδή οι υπερβολικά πρόωροι τοκετοί οφείλονται είτε σε γενετικά προβλήματα, είτε σε άλλα πολύ πιο σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα.
Ο πρώτος τοκετός είναι γνωστό ότι αυξάνει τον κίνδυνο για βρεφική θνησιμότητα και για διάφορα προβλήματα υγείας αργότερα στη ζωή του παιδιού. Προηγούμενες μελέτες έχουν επίσης συσχετίσει τη ρύπανση του αέρα γύρω από τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής με προβλήματα κατά τη γέννα. Μια άλλη μελέτη, επίσης με επικεφαλής την Κέιζι, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό για θέματα περιβαλλοντικής υγείας "Environmental Health", βρήκε ότι η γονιμότητα (γεννήσεις ζωντανών μωρών ανά 1.000 γυναίκες) αυξήθηκε μετά το κλείσιμο των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούσαν άνθρακα ή πετρέλαιο.
Συγκεκριμένα, υπήρξαν οκτώ περισσότερες γεννήσεις ανά 1.000 γυναίκες ετησίως σε ακτίνα έως πέντε χιλιομέτρων από τα κλεισμένα εργοστάσια και δύο πρόσθετες γεννήσεις ανά 1.000 γυναίκες σε απόσταση πέντε έως δέκα χιλιομέτρων.
Τα ευρήματα αυτά, όπως δήλωσε η Κέιζι, πρέπει να ενθαρρύνουν τις αρμόδιες αρχές να κατασκευάσουν περισσότερες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που δουλεύουν με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντί με ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Διαβάστε περισσότερα...

Η ζωή στις σκιές των ανθρακωρυχείων της Ελλάδας...

Ο ήλιος μόλις και διακρίνεται στον ουρανό, καθώς οδηγούμε στα περίχωρα της Πτολεμαΐδας, μιας πόλης 500 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Αθήνας.
Η πυκνή σκόνη που αιωρείται στον αέρα δεν σας επιτρέπει να μακρυά, αλλά ο Κώστας - ένας ντόπιος κάτοικοος της Πτολεμαΐδας- λέει ότι θα μπορούσε να οδηγήσει εδώ με δεμένα μάτια. «Ο πατέρας μου πέθανε από καρκίνο όταν ήμουν 12», λέει, προσθέτοντας ότι τέσσερις από τους συναδέλφους του πατέρα του πέθαναν επίσης από την ασθένεια.
Ο Κώστας εργάζεται ως φύλακας για την κρατική επιχείρηση ηλεκτρισμού, τη ΔΕΗ, όπως και ο πατέρας του.
Ο πατέρας του Κώστα ήταν ένας από τους πολλούς εργάτες της ΔΕΗ που πέθαναν πρόωρα λόγω της ρύπανσης στην περιοχή αυτή της Δυτικής Μακεδονίας της Ελλάδας.
Παρά την αυστηρή νομοθεσία της ΕΕ για τον άνθρακα και τα φθίνουσα κέρδη, η Ελλάδα μόλις πραγματοποίησε επένδυση ύψους 1,4 δισ. Ευρώ για την κατασκευή δύο νέων μονάδων στην Πτολεμαΐδα.
Το μεταποκάλυπτο τοπίο της Πτολεμαΐδας αποτελείται από ένα μαύρο ορυχείο που εκτείνεται σε 625 τετραγωνικά μίλια και περιλαμβάνει μερικά εγκαταλελειμμένα χωριά. Το ορυχείο της Πτολεμαΐδας είναι το μεγαλύτερο στα Βαλκάνια και είναι υπεύθυνο για το 30% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Η Ελλάδα, μαζί με τη Γερμανία , την Πολωνία και την Τσεχική Δημοκρατία , αντιπροσωπεύει πάνω από το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής άνθρακα, έναν από τους χειρότερους ρύπους στον κόσμο.
Ο καύση άνθρακα δημιουργεί τοξικά σωματίδια λεπτόκοκκου σκόνης που όχι μόνο μολύνουν τις περιοχές στις οποίες βρίσκεται το εργοστάσιο αλλά ταξιδεύουν εκατοντάδες χιλιόμετρα σε γειτονικές χώρες. Σύμφωνα με την έκθεση Silent Killers της Greenpeace, η καύση άνθρακα προκαλεί περισσότερους από 1.200 πρόωρους θανάτους στην Ελλάδα.
Μόνο το 2012, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ( ΠΟΥ ) ανέφερε ότι 7 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω έκθεσης σε ατμοσφαιρική ρύπανση.
Σε επιστολή του προς το υπουργείο Υγείας, ο αναπληρωτής περιφερειακός υγειονομικός διευθυντής της Δυτικής Μακεδονίας ανέφερε ότι επτά από τους 10 θανάτους στην Πτολεμαίδα οφείλονται σε καρκίνο ή θρομβοεμβολική ασθένεια (εγκεφαλικό επεισόδιο, εγκεφαλικό επεισόδιο, πνευμονική εμβολή).
Οι περιπτώσεις καρκίνου έχουν αυξηθεί κατά 16% από το 1950 και το προσδόκιμο ζωής στην περιοχή έχει συρρικνωθεί.
Παράλληλα, η ΔΕΗ και οι συνεργάτες της δημιούργησαν 10.000 θέσεις εργασίας για τους κατοίκους της Δυτικής Μακεδονίας, όπου η ανεργία κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης ήταν η υψηλότερη στην Ελλάδα.
Πολλοί, όπως και ο Κώστας, θυσιάζουν την υγεία τους για μόλις 680 ευρώ (847 δολάρια) ανά μήνα, ενώ άλλοι έπρεπε να εγκαταλείψουν τη γη και τα σπίτια καθώς είχαν κατακλυστεί από τα αναπτυσσόμενα ορυχεία. Από το 1976, περισσότεροι από 4.000 κάτοικοι πέντε διαφορετικών χωριών που κάθισαν σε αποθέματα άνθρακα έχουν εκτοπιστεί εσωτερικά.
Μισό κατεδαφισμένα σπίτια, μερικά πεινασμένα αδέσποτα σκυλιά, ερειπωμένες εκκλησίες: Αυτό είναι που έφυγε από το χωριό Μαυροπηγή, κοντά στην Πτολεμαΐδα, σήμερα.
Το 2010 η πρώτη ανασκαφή πραγματοποιήθηκε μόλις 800 μέτρα από τα πρώτα σπίτια του χωριού. Από τότε, μερικοί έχουν αφήσει το χωριό στο φόβο και τα σχολεία έχουν κλείσει μόνιμα.
Ο Αριστοκρατής και η σύζυγός του είναι δύο από τους υπόλοιπους 10 κατοίκους της Μαυροπηγής. "Έχω τη γυναίκα μου και τα σκυλιά μου εδώ. Δεν θέλω να ζήσω οπουδήποτε αλλού, είναι το μόνο μου σπίτι", λέει ο Αριστοκρατής.

Δύο εργαζόμενοι της ΔΕΗ καθαρίζουν την τέφρα γύρω από τον μεταφορικό ιμάντα που μεταφέρει άνθρακα. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Ο Κώστας είναι ένας από τους νεότερους εργαζόμενους στη ΔΕΗ. Κάθε μέρα πρέπει να καθαρίσει τη σκόνη και την τέφρα που παράγει το ορυχείο για να διατηρήσει την ηλεκτρική ενέργεια. Το ορυχείο είναι στελεχωμένο 24 ώρες την ημέρα, επτά ημέρες την εβδομάδα. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Ο Κώστας επιβλέπει την ανασκαφή του άνθρακα στο βόρειο ορυχείο της Πτολεμαΐδας. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Τα μάτια της Κώστα έχουν γίνει κόκκινα από τη σκόνη. Λόγω της υψηλής ρύπανσης, το προσωπικό και οι ντόπιοι αντιμετωπίζουν πολλά σοβαρά ζητήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Ένα πορτρέτο ενός εργαζομένου στη μονάδα παραγωγής της ΔΕΗ. Περισσότερα από 10.000 άτομα αναπτύσσονται από τη ΔΕΗ και τους συνεργάτες της. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Ο Γιάννης, εργαζόμενος της ΔΕΗ, θέτει μετά την ολοκλήρωση της εργασίας του κοντά στη μεταφορική ταινία που μεταφέρει άνθρακα στη μονάδα παραγωγής. Τα ατυχήματα είναι κοινά και μερικές φορές θανατηφόρα. Τα μέτρα ασφαλείας συχνά δεν τηρούνται. Από το 1970, περισσότεροι από 106 άνθρωποι έχουν πεθάνει σε ατυχήματα στο χώρο εργασίας. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Εργαζόμενος σε ορυχείο στη Δυτική Μακεδονία. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Ένας εργαζόμενος της ΔΕΗ συλλέγει ένα δείγμα άνθρακα για εξέταση. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Μια εκκλησία βρίσκεται εγκαταλειμμένη στη μέση του ανθρακωρυχείου. Είναι όλα όσα παραμένουν από τη Χαραυγή, ένα χωριό που απαλλοτριώθηκε και οι κάτοικοι του απομακρύνθηκαν, ώστε να μπορούν να επεκταθούν τα ορυχεία. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Ο Αριστοκράτης είναι ένας από τους τελευταίους 10 κατοίκους της Μαυροπηγής, ένα χωριό έτοιμο να κατεδαφιστεί για την εξόρυξη άνθρακα. Παρόλο που η ΔΕΗ έχει μετεγκατασταθεί επίσημα στους κατοίκους της Μαυροπηγής, λίγοι ακόμα ζουν στο χωριό. «Πληρώνονται για να πεθάνουν», λέει. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Δύο εργαζόμενοι εκτελούν εκσκαφέα άνθρακα στην Πτολεμαΐδα. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Το ορυχείο της περιοχής είναι το μεγαλύτερο στα Βαλκάνια και το έκτο μεγαλύτερό σε όλο τον κόσμο. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Ο πατέρας του Κώστα πέθανε από καρκίνο όταν ο Κώστας ήταν μόλις 12. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Το μετα-αποκάλυπτικο τοπίο της Πτολεμαΐδας αποτελείται από ένα ατελείωτο μαύρο ορυχείο. [Άννα Παντελιά / Αλ Τζαζίρα]

Πηγή: http://www.aljazeera.com/

Διαβάστε περισσότερα...

Ρύπανση: Κάθε χρόνο εξαφανίζεται από τον παγκόσμιο πληθυσμό μια... Ελλάδα...

Εννιά εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως σκοτώνει η μόλυνση του περιβάλλοντος, τρεις φορές περισσότερους απ’ ό,τι το AIDS, η φυματίωση και η ελονοσία μαζί και σχεδόν 15 φορές περισσότερους από όσους χάνουν τις ζωές τους σε πολέμους και άλλες μορφές βίας, σύμφωνα με την πιο περιεκτική έκθεση που διεξήχθη ποτέ παγκοσμίως.
Περίπου 6.5 εκατομμύρια από τους θανάτους το 2015 οφείλονταν στην ατμοσφαιρική ρύπανση, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών και των τοξινών που συνδέονται με αναπνευστικές και καρδιακές παθήσεις. Οι υπόλοιποι οφειλόταν κυρίως στη ρύπανση των υδάτων.
Το συναγερμό σήμανε η έκθεση της Lancet Commission on Pollution and Health, μιας διεθνούς ομάδας άνω των 40 επιστημόνων, η οποία προειδοποιεί ότι «απειλείται η επιβίωση των ανθρώπινων κοινωνιών».

Η ρύπανση σκοτώνει τους φτωχούς… για την ώρα
Σύμφωνα με το πόρισμα ένας στους έξι πρόωρους θανάτους οφείλεται στη μόλυνση του περιβάλλοντος και το 92% των θανάτων αυτών σημειώνονται σε χώρες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2015, 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από τη ρύπανση του περιβάλλοντος στην Ινδία και 1,8 εκατομμύρια στην Κίνα.
Ο μεγαλύτερος «δολοφόνος» είναι σύμφωνα με την έκθεση η ατμοσφαιρική ρύπανση από την καύση διαφόρων καυσίμων, που προκαλεί καρδιακά νοσήματα και νόσους του αναπνευστικού αλλά και καρκίνο των πνευμόνων λόγω της παρατεταμένης έκθεσης.
Κι ενώ η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ρύπανση των υδάτων φθάνουν σε επίπεδα επιδημίας, η παθολογία στη ρίζα της κρίσης δεν είναι ιατρική αλλά κοινωνική: «Με την παγκοσμιοποίηση η εξόρυξη και η μεταποίηση μετατοπίστηκαν σε φτωχότερες χώρες, όπου οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί και η εφαρμογή τους μπορεί να είναι χαλαροί», ανέφερε η Κάρτι Σαντιλίγια, μια από τις συντάκτριες του πορίσματος και σύμβουλος της περιβαλλοντικής οργάνωσης Pure Earth.
«Οι άνθρωποι στις φτωχότερες χώρες -όπως οι οικοδόμοι στο Νέο Δελχί- εκτίθενται περισσότερο στην ατμοσφαιρική ρύπανση και δεν έχουν πολλές δυνατότητες να προστατευθούν καθώς μεταβαίνουν πεζοί, με ποδήλατο ή λεωφορεία στους χώρους εργασίας τους, όπου μπορεί επίσης να είναι μολυσμένο το περιβάλλον».

Η μόλυνση δεν προκαλεί μόνον θανάτους και βλάβες στην υγεία, αλλά και τεράστια επιβάρυνση στα ασφαλιστικά ταμεία. Το κόστος ετησίως υπολογίζεται στα 4,6 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί στο 6,2% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής.
Σύμφωνα με τον ερευνητή Philip Landrigan, οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στη ρύπανση θεωρούνται: «η παγκοσμιοποίηση της βιομηχανίας σε συνδυασμό με την ανεξέλεγκτη αστικοποίηση, η παγκόσμια εξάπλωση των πετρελαιοκίνητων οχημάτων και ο πολλαπλασιασμός των βιομηχανικών παραγωγών και η εντατική γεωργία».
Ιστορικά, οι επιπτώσεις της ρύπανσης στην υγεία και τις νόσους έχουν συνδεθεί με πολυεθνικές επενδύσεις σε βιομηχανίες που καταστρέφουν τις φτωχότερες περιφέρειες, μέσω εξορυκτικών πετρελαϊκών και άλλων δραστηριοτήτων και μεταποιητικής βιομηχανίας όπως η τοξική εξόρυξη της Νότιας Αφρικής ή η μονοκαλλιέργεια.
Τα παγκόσμια δεδομένα δείχνουν ότι οι πληθυσμοί που υποφέρουν περισσότερο είναι οι πολύ φτωχοί διότι μεταξύ άλλων αδυνατούν να παρέχουν τους πόρους και την τεχνολογία που οι πλούσιες (και οι ρυπογόνες) χώρες έχουν αναπτύξει ώστε να μειώνουν τις επιπτώσεις της ρύπανσης.
Αλλά η ταξική διαστρωμάτωση των επιπτώσεων της ρύπανσης αντικατοπτρίζονται και στο εσωτερικό των αναπτυγμένων χωρών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένας μικρόκοσμος της παγκόσμιας περιβαλλοντικής ανισότητας. Οι φτωχές κοινότητες, ειδικά εκείνες με υψηλή ανεργία και χαμηλά επίπεδα εκπαίδευσης, αντιμετωπίζουν πολύ υψηλότερη έκθεση σε ασθένειες από ατμοσφαιρικούς ρύπους.

Έτσι, αν ζείτε κοντά στο αεροδρόμιο του Columbus στη Τζόρτζια, ο τοπικός αέρας είναι περίπου τέσσερις φορές πιο τοξικός από ό, τι αυτός που αναπνέουν στο Martha’s Vineyard. Και ενώ οι περισσότεροι Αμερικανοί απολαμβάνουν με ασφάλεια το καθαρό νερό της βρύσης, τα παιδιά στο Flint του Michigan, συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν μια επιδημία δηλητηρίασης με μόλυβδο, όπως και πολλά φτωχά νοικοκυριά στον Νότο.
Ο Jesse Bragg από τον Οργανισμό Παρακολούθησης Εταιρικής Λογοδοσίας (CAI) υποστηρίζει ότι η μελέτη δείχνει ότι «όσοι έκαναν το λιγότερο κακό στην κλιματική κρίση πληρώνουν συχνά την υψηλότερη τιμή, μερικές φορές ακόμη και με τη ζωή τους».
Το μέλλον του παγκόσμιου κινήματος περιβαλλοντικής δικαιοσύνης εξαρτάται από την κλιμάκωση της έννοιας «ο ρυπαίνων πληρώνει» για την αντιμετώπιση της πανδημίας της δημόσιας υγείας για τη νέα γενιά. Παρόλο που η συμφωνία για το κλίμα του Παρισιού προσφέρει ένα σχέδιο συντονισμένης παγκόσμιας δράσης για τα ορυκτά καύσιμα, οι ισχύοντες κανόνες και στόχοι της συμφωνίας διατυπώνονται γενικά γύρω από τα επιχειρηματικά συμφέροντα, αλλά παραμελούν τις δυσανάλογες επιπτώσεις των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στις περιθωριοποιημένες ομάδες που είναι πιο ευάλωτες σε ακραίες καιρικές συνθήκες και κλιματικές διαταραχές.

Η παγκόσμια κρίση της ρύπανσης φθάνει σε σημείο ανάφλεξης, καθώς η θνησιμότητα της βιομηχανικής ρύπανσης διασταυρώνεται με την αχαλίνωτη εταιρική ανάπτυξη. Έτσι το κίνημα για την περιβαλλοντική δικαιοσύνη εξελίσσεται για να ανταποκριθεί στην πρόκληση. Ο τρόπος ανάπτυξης, η δημοκρατία και η περιβαλλοντική δικαιοσύνη είναι στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν μαζί. Η επίτευξη μιας βιώσιμης ισορροπίας αυτών των παραγόντων απαιτεί μια επανάσταση στον τρόπο που κυβερνάμε τις κοινότητές μας και επαναπροσδιορίζουμε πού συναντώνται οι αυλές μας και τα παγκόσμια κοινά.

Άσχημα τα νέα, παγκόσμια ανησυχία για την αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα
Την ίδια ώρα, όπως δείχνουν τα νέα στοιχεία των επιστημόνων, οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα αναμένεται να αυξηθούν ξανά το 2017, έπειτα από μια τριετία σταθεροποίησης. Η αύξηση, φέτος, εκτιμάται ότι θα φθάσει το 2% έναντι του 2016, με πιθανότητα να κινηθεί από 0,8% έως 3%. Αντίστοιχα, το συνολικό ΑΕΠ της παγκόσμιας οικονομίας προβλέπεται ότι θα αυξηθεί φέτος κατά 3,5%, σύμφωνα με το ΔΝΤ.
Οι επιστήμονες, προς το παρόν, δεν είναι βέβαιοι αν η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου κύκλου πολυετούς αύξησης των ανθρωπογενών «αερίων του θερμοκηπίου» ή πρόκειται για ένα «εφάπαξ» φαινόμενο, το οποίο δεν θα επαναληφθεί το 2018. Πάντως, οι αρχικές εκτιμήσεις τους είναι ότι του χρόνου είναι απίθανο να μειωθούν οι εκπομπές. Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες (κυρίως καύσεις ορυκτών καυσίμων και βιομηχανίες) εκτιμάται ότι θα φθάσουν τους 41 δισεκατομμύρια τόνους έως το τέλος του 2017. Το μεγαλύτερο μερίδιο αφορά τις εκπομπές διοξειδίου από την καύση ορυκτών καυσίμων, που αναμένεται να φθάσουν τους 37 δισεκατομμύρια τόνους (νέο ρεκόρ), εμφανίζοντας αύξηση 2% σε σχέση με πέρυσι.
Η Κίνα -ο Νο 1 ρυπαντής παγκοσμίως- είναι η κύρια αιτία για τη φετινή αρνητική εξέλιξη, καθώς το 2017 οι εκπομπές διοξειδίου της αναμένεται να αυξηθούν κατά 3,5%, λόγω της μεγάλης χρήσης άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου για τις ενεργειακές ανάγκες της. Αντίθετα, οι εκπομπές των ΗΠΑ θα μειωθούν κατά 0,4% και της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 0,2% (πολύ λιγότερο όμως από ό,τι η μέση ετήσια μείωση 2,2% κατά την τελευταία δεκαετία). Η Ελλάδα -με ετήσιες εκπομπές περίπου 71 εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου, βρίσκεται στην 48η κατάταξη των χωρών, όσον αφορά τους εκπεμπόμενους ρύπους.
Οι εκτιμήσεις των 76 επιστημόνων του Παγκοσμίου Προγράμματος Άνθρακα (Global Carbon Project), από 15 χώρες και του Κέντρου Ερευνών Tyndall για την Κλιματική Αλλαγή του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας, με επικεφαλής αντίστοιχα τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Ρομπ Τζάκσον, και την καθηγήτρια, Κορίν Λε Κερ, έγιναν ενόψει της διεθνούς συνδιάσκεψης του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή (COP 23) στη Βόννη. Οι ερευνητές έκαναν ταυτόχρονες δημοσιεύσεις σε τρία κορυφαία περιοδικά για περιβαλλοντικά θέματα «Nature Climate Change», «Environmental Research Letters» και «Earth System Science Data Discussions».
«Είναι πολύ απογοητευτικό ότι οι ανθρωπογενείς παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα εμφανίζονται να αυξάνουν σημαντικά για μια ακόμη φορά, μετά από μια τριετή περίοδο σταθερότητας. Μετά από τη φετινή αυτή εξέλιξη, ο διαθέσιμος χρόνος λιγοστεύει για να κρατήσουμε την άνοδο της θερμοκρασίας αρκετά κάτω από τους δύο βαθμούς Κελσίου, πόσο μάλλον κάτω από τον ενάμιση βαθμό», δήλωσε η Λε Κερ. «Είναι ζωτική ανάγκη να φθάσουμε σε ένα μέγιστο σημείο στις παγκόσμιες εκπομπές μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια, ώστε στη συνέχεια να τις μειώσουμε γρήγορα, για να περιορίσουμε τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής», προσέθεσε.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η συγκέντρωση διοξειδίου στην ατμόσφαιρα αναμένεται, από 277 ppm (μέρη ανά εκατομμύριο) στην προβιομηχανική εποχή και 403 ppm το 2016, να φθάσει τα 405,5 ppm το 2017.
Θετική εξέλιξη, κατά τους επιστήμονες, αποτελεί ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειες αυξάνονται με γρήγορο μέσο ετήσιο ρυθμό 14% κατά την τελευταία πενταετία. Επίσης, ενθαρρυντικό είναι ότι το 2017 οι εκπομπές εμφανίζουν πτωτική τάση σε 22 χώρες, που από κοινού εκλύουν το 20% των παγκόσμιων ρύπων. Από την άλλη, όμως, οι εκπομπές από 101 χώρες, που εκλύουν το 50% των παγκοσμίων εκπομπών άνθρακα, αυξήθηκαν το 2017.

Οι επιπτώσεις της απόφασης Τραμπ για τον πλανήτη
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τον Ιούνιο ότι αποσύρεται από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, καταφέροντας ένα μεγάλο πλήγμα στις προσπάθειες που γίνονται παγκοσμίως για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και παίρνοντας με αυτό τον τρόπο αποστάσεις από πολλούς συμμάχους.
Υπό την προηγούμενη κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα, οι ΗΠΑ είχαν συμφωνήσει να μειώσουν τις εκπομπές αερίων κατά περίπου 1,6 δισεκατομμύρια τόνους έως το 2025. Αλλά οι στόχοι ήταν προαιρετικοί που σημαίνει ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και τα υπόλοιπα 200 κράτη που μετείχαν στη συμφωνία θα μπορούσαν να τροποποιήσουν τις δεσμεύσεις τους.
Οι επιστήμονες από την πλευρά τους υποστηρίζουν ότι στον απόηχο της πρωτοβουλίας των ΗΠΑ η Γη αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ πιο επικίνδυνα επίπεδα θερμοκρασίας, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ είναι ένας από τους μεγαλύτερους ρυπαντές του πλανήτη.
Σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς η απόσυρση των ΗΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει στην έκλυση 3 δισ. τόνων επιπλέον διοξειδίου του άνθρακα ετησίως, ποσότητα αρκετή για να προκαλέσει ακόμη πιο ακραία καιρικά φαινόμενα, να κάνει τους πάγους να λιώσουν γρηγορότερα και τη στάθμη της θάλασσας να ανέβει κατά πολύ περισσότερο. Οπως είπε και ο δήμαρχος της Νέας Ορλέανης «η πρωτοβουλία αυτή θα αποδειχτεί μακροπρόθεσμα καταστροφική για τους Αμερικάνους. «Στην ουσία η άνοδος της στάθμης της θάλασσας από την ανεξέλεγκτη κλιματική αλλαγή θα σημαίνει ότι πόλεις σαν τη δική μου θα πάψουν να υπάρχουν», είπε χαρακτηριστικά.
Οι ΗΠΑ είναι η δεύτερη κατά σειρά χώρα παγκοσμίως στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μετά από την Κίνα.

Πηγή: tvxs.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Πώς (και πόσο) πλήττεται η υγεία μας από την ατμοσφαιρική ρύπανση;;;

Η υγεία εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο ήδη πλήττεται από την κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με έκθεση που είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας.
Τα θερμικά κύματα επηρεάζουν πολλές ευάλωτες ομάδες, ενώ ταυτόχρονα η υπερθέρμανση του πλανήτη ενισχύει τη μετάδοση θανάσιμων ασθενειών, όπως ο δάγκειος πυρετός, που αποτελεί την πιο ταχεία εξάπλωση ιού στον κόσμο.
Ακόμη, η ατμοσφαιρική ρύπανση από την καύση ορυκτών καυσίμων προκαλεί εκατομμύρια πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο, ενώ οι ζημιές στις καλλιέργειες από τις ακραίες καιρικές συνθήκες θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των παιδιών, καθώς μαστίζονται από την πείνα.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύονται στο περιοδικό Lancet, προέρχονται από ερευνητές σε 26 ιδρύματα ανά τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων πολλών πανεπιστημίων, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού του ΟΗΕ (WMO). Το WMO ανέφερε τη Δευτέρα ότι το επίπεδο διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα παρουσίασε κατακόρυφη άνοδο το 2016, με μια συγκέντρωση που δεν έχει παρατηρηθεί για περισσότερα από τρία εκατομμύρια χρόνια.
«Η κλιματική αλλαγή συμβαίνει και είναι σήμερα ένα θέμα υγείας για εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως», δήλωσε ο καθηγητής Anthony Costello, μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και αντιπρόεδρος της ομάδας για την έρευνα. Σχετική έκθεση το 2009 προειδοποιούσε για το γεγονός ότι η κλιματική αλλαγή αποτελούσε τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την παγκόσμια υγεία στον 21ο αιώνα.
Ωστόσο, ο κ. Costello τόνισε ότι η ανάληψη δράσης για την παύση της υπερθέρμανσης του πλανήτη θα αποφέρει τεράστια οφέλη για την υγεία: «Οι προοπτικές είναι πρόκληση, αλλά έχουμε ακόμα την ευκαιρία να μετατρέψουμε μια επικείμενη ιατρική έκτακτη ανάγκη σε σημαντική πρόοδο για τη δημόσια υγεία».
«Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωποι με τις επιπτώσεις στην υγεία ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής», δήλωσε στον Guardian η επικεφαλής για το κλίμα στον ΟΗΕ που διαπραγματεύτηκε τη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, Christiana Figueres. «Η άμεση αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής θα βελτιώσει απευθείας την παγκόσμια υγεία. Είναι τόσο απλό».
Ένας από τους πιο εντυπωσιακούς από τους 40 δείκτες που αξιολόγησαν οι ερευνητές ήταν η τεράστια αύξηση του αριθμού των ατόμων άνω των 65 ετών που εκτίθενται στην υπερβολική ζέστη. Το φαινόμενο αυτό αυξήθηκε κατά 125 εκατομμύρια μεταξύ 2000 και 2016, εντείνοντας τις ανησυχίες των γιατρών, επειδή οι ηλικιωμένοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στη ζέστη.
Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης των εκτεθειμένων ατόμων οφείλεται στις υψηλές θερμοκρασίες. Παρόλα αυτά, ο αριθμός των ηλικιωμένων αυξάνεται εξίσου, δημιουργώντας έτσι μια «τέλεια καταιγίδα», ανέφερε ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Exeter, Peter Cox.
Η έκθεση διαπίστωσε, ακόμη, ότι ο θερμότερος και πιο υγρός καιρός καθιστά δύσκολες τις συνθήκες εργασίας σε εξωτερικούς χώρους. Το 2016, αυτό είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια εργασίας σχεδόν ενός εκατομμυρίου ανθρώπων. «Δεν υπάρχει κρυστάλλινη σφαίρα εδώ, πρόκειται για πραγματικές παρατηρήσεις», δήλωσε ο καθηγητής Cox. Επιπροσθέτως, πρόσθεσε ότι οι 70.000 θάνατοι που προέκυψαν από την κύμα καύσωνα του 2003 στην Ευρώπη φαίνονταν μικροί σε σύγκριση με τις μακροπρόθεσμες τάσεις: «Είμασταν σε επιφυλακή, όταν το είδαμε αυτό».
Επιπλέον, η καθηγήτρια Georgina Mace, δήλωσε ότι τα αποδεικτικά στοιχεία για ένα θερμότερο κλίμα που αυξάνει την παραγωγή τροφίμων ήταν συχνά πολύ τοπικά και βραχυπρόθεσμα: «Συνολικά, το μοτίβο είναι αρνητικό».
Η ερευνήτρια για το κλίμα στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, Clare Goodess, δήλωσε: «Οι δείκτες αποκαλύπτουν κάποιες αυστηρές προειδοποιήσεις για την ανθρώπινη υγεία, καθώς και κάποιες εκλάμψεις ελπίδας. Οι τάσεις θερμοκρασιακής κατανομής στην κλιματική αλλαγή για τις ανθρώπινες δραστηριότητες είναι πλέον αναμφισβήτητη, επομένως, δεν αμφισβητείται ο επείγων χαρακτήρας της αντιμετώπισης των ζητημάτων που τίθενται από την παρούσα έκθεση».

(Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ, Guardian, The Lancet)

Διαβάστε περισσότερα...

1 στους 6 πεθαίνει από την ατμοσφαιρική ρύπανση – Τι γίνεται στην Ελλάδα...

Η ρύπανση σχετίζεται με περίπου έναν στους έξι θανάτους παγκοσμίως (9 εκατομμύρια το 2015), σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική έρευνα, την πιο ολοκληρωμένη του είδους της μέχρι σήμερα.
Σχεδόν όλοι αυτοί οι θάνατοι συμβαίνουν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου η ρύπανση μπορεί να ευθύνεται ακόμη και για το ένα τέταρτο των θανάτων, με χειρότερες περιπτώσεις το Μπαγκλαντές και τη Σομαλία. Τους λιγότερους θανάτους από ρύπανση έχουν το Μπρουνέι και η Σουηδία.

Σοκάρουν οι αριθμοί
Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι αυτή με την μεγαλύτερη επίπτωση, καθώς συνδέεται με τα δύο τρίτα των θανάτων από ρύπανση (περίπου 6,5 εκατ. πρόωροι θάνατοι το 2015). Ακολουθεί σε σοβαρότητα η ρύπανση των υδάτων (1,8 εκατ. θάνατοι), ενώ η ρύπανση στους χώρους εργασίας ευθύνεται για περίπου 800.000 θανάτους ετησίως και η ρύπανση από μόλυβδο για 500.000 θανάτους. Η ατμοσφαιρική ρύπανση επιβαρύνει γενικότερα την υγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο θανάτου κυρίως από καρδιά, εγκεφαλικό και καρκίνο των πνευμόνων.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Φίλιπ Λάντριγκαν της Ιατρικής Σχολής Icahn του Όρους Σινά της Νέας Υόρκης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο ιατρικό περιοδικό "The Lancet", εκτιμούν ότι το κόστος της ρύπανσης (σε όρους απώλειας ευημερίας) φθάνει τα 4,6 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, πάνω από το 6% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, στην Ελλάδα το 8% των θανάτων -δηλαδή τουλάχιστον ένας στους 12- κάθε χρόνο σχετίζεται με τη ρύπανση.
Από τους περίπου 122.000 θανάτους του 2015, κατά προσέγγιση οι 9.800 συνδέονται με τη ρύπανση. Από αυτούς, οι 7.216 σχετίζονται με τη ρύπανση του αέρα, οι 257 με τη ρύπανση των υδάτων και οι 1.422 με τη ρύπανση στους χώρους εργασίας (ιδίως όσον αφορά το κάπνισμα σε κλειστούς χώρους).

Πηγή:ΑΠΕ-ΜΠΕ

Διαβάστε περισσότερα...

Οδοιπορικό στα χωριά που ο λιγνίτης έσβησε απ' το χάρτη...

Στον κάμπο της Πτολεμαΐδας η εκμετάλλευση του λιγνίτη ηλεκτροδοτεί το 50% της χώρας. Με μια παράπλευρη τραγωδία: ολόκληρα χωριά σβήστηκαν απ΄το χάρτη και κοινωνίες μετεγκαταστάθηκαν ξεθάβοντας και παίρνοντας μαζί μέχρι και τους νεκρούς τους.
Στον παλιό δρόμο που συνδέει την Κοζάνη με την Πτολεμαΐδα δύσκολα μπορείς να οδηγήσεις κοιτώντας μόνο ευθεία. Το βλέμμα σου θα χαθεί ολόγυρα όταν αντικρίσεις το τεράστιο σεληνιακό τοπίο. Χιλιάδες στρέμματα απέραντων εκτάσεων που έχουν ερημώσει λόγω της εκμετάλλευσης του λιγνίτη. Ταινιόδρομοι, πύργοι ψύξεως, πολυάριθμες νταλίκες, κάρβουνο, βουνά από τεχνητές αποθέσεις, τέφρα, σκονισμένα αυτοκίνητα και λεωφορεία, κοιτάσματα και χωριά-φαντάσματα που «καταπίνει» ο λιγνίτης. Στο σημείο αυτό της Δυτικής Μακεδονίας απλώνεται το ενεργειακό κέντρο ολόκληρης της Ελλάδας. Εδώ παράγεται πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ορυχείο στα Βαλκάνια και από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης, το οποίο δουλεύει αδιάκοπα 24 ώρες το 24ωρο. Το πρώτο που ακούς είναι ότι ο λιγνίτης, και κατ' επέκταση η ΔΕΗ, έδωσε πολλά, με σκληρά ανταλλάγματα. Χάρη σε αυτό το ορυκτό καύσιμο η χώρα έχει αποκτήσει ενεργειακή αυτονομία, ενώ στην ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης και της Πτολεμαΐδας δημιουργήθηκαν χιλιάδες θέσεις εργασίας. Και είναι αλήθεια ότι ο λεγόμενος «μαύρος χρυσός» της Ελλάδας εδώ και εξήντα χρόνια εξασφαλίζει φθηνό ρεύμα σε όλη την Ελλάδα. Ωστόσο, πήρε σπίτια, χωράφια και την υγεία των κατοίκων. Από τη δεκαετία του '50 κάτοικοι και εργαζόμενοι στα εργοστάσια της ΔΕΗ βρέθηκαν δέσμιοι μιας άγνωστης κατάστασης. Χωριά που είχαν την ατυχία να κρύβουν στο έδαφός τους λιγνίτη αλλά και χωριά που,ενώ δεν έχουν λιγνίτη, βρίσκονται δίπλα στα ορυχεία, έχουν χτυπηθεί από τις συνέπειες των ρύπων, με τους κατοίκους τους να ταλαιπωρούνται από ασθένειες, αναπνευστικά προβλήματα και γενικότερα θέματα επιβίωσης. «Εδώ θα μάθεις πώς είναι να ζεις και να πεθαίνεις με τον λιγνίτη» μου λέει ένας από τους κατοίκους που με βλέπει να τραβάω φωτογραφίες.
Κόμανος, Χαραυγή, Κλείτος, Καρδιά, είναι τα χωριά που έχουν σβήσει ήδη από τον χάρτη. Μαυροπηγή, Ποντοκώμη και Ακρινή είναι αυτά που το επόμενο χρονικό διάστημα προβλέπεται να εκκενωθούν. Μεγάλα φουγάρα που βγάζουν πυκνούς καπνούς, πρόβατα που βόσκουν δίπλα σε ορυχεία, παρατημένα αγροτικά μηχανήματα, εκρήξεις, περιποιημένα αμπέλια, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και βοσκοτόπια που έγιναν μέρος του ορυχείου. Οι εικόνες από την Εγνατία Οδό προκαλούν δέος. Στο εγκαταλειμμένο νηπιαγωγείο (επάνω) υπάρχουν ακόμα κρεμασμένοι οι χάρτες στον τοίχο... Στον οικισμό της Μαυροπηγής το μοναδικό βενζινάδικο του χωριού είναι διαλυμένο... Ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως Θεοτόκου στον παλιό οικισμό της Χαραυγής, καταρρέει σιγά σιγά μόνος του, αφού κανένας από τους εργολάβους της ΔΕΗ δεν δέχεται να την γκρεμίσει. Ξεκινώ τις διαδρομές μου από το χωριό της Μαυροπηγής. Παντού επικρατεί τρομακτική ησυχία. Σπίτια ετοιμόρροπα, κλειστά και μισογκρεμισμένα. Από μερικά λείπουν τα παραθυρόφυλλα, οι πόρτες και τα τζάμια. Ένα διαλυμένο βενζινάδικο, χορταριασμένοι δρόμοι, η εκκλησία και το νεκροταφείο είναι μερικά από τα σημεία που θυμίζουν τα απομεινάρια μιας ζωής. Μπαίνω με προσεκτικά βήματα στο παλιό νηπιαγωγείο/δημοτικό σχολείο και παρατηρώ ότι υπάρχουν ακόμα οι κρεμασμένοι μαυροπίνακες, ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, κάποιες σκόρπιες ζωγραφιές, αφίσες και διάφορα μικρά παιχνίδια. Στην καφετέρια βρίσκονται ακόμα οι καναπέδες, τα ψυγεία, οι κουρτίνες και οι τοιχογραφίες. Απ' όλο το χωριό, μόνο σε δύο-τρία σπίτια έχουν απομείνει κάποιοι κάτοικοι, οι οποίοι δεν θέλουν να φύγουν από τα σπίτια τους. Περίεργο συναίσθημα να περπατάς σ' ένα εγκαταλελειμμένο χωριό, να ακούς τους θορύβους και να νιώθεις τις δονήσεις από τις εκρήξεις στο διπλανό ορυχείο. Το μέρος αυτό δεν μπορείς εύκολα να το διαβείς, αφού υπάρχουν πολλά άγρια, αδέσποτα σκυλιά. «Είναι καλό να μη σε πάρουν χαμπάρι, γιατί τα συγκεκριμένα σκυλιά είναι πεινασμένα. Τα περισσότερα τα άφησαν οι κάτοικοι όταν έφυγαν. Πολλά από αυτά είναι τσοπανόσκυλα που οι ιδιοκτήτες τους δεν μπόρεσαν να πάρουν μαζί τους στους νέους οικισμούς» μου λέει ο κύριος Βασίλης, ένας από τους τελευταίους κατοίκους του χωριού. Στον παλιό δρόμο που συνδέει την Κοζάνη με την Πτολεμαΐδα δύσκολα μπορείς να οδηγήσεις κοιτώντας μόνο ευθεία. Το βλέμμα σου θα χαθεί ολόγυρα όταν αντικρίσεις το τεράστιο σεληνιακό τοπίο. Μαζί με τον Χάρη Δεληγιώργη με προσκαλούν για έναν μεσημεριανό καφέ στο γειτονικό χωριό της Ποντοκώμης, ένα από αυτά που πρόκειται να μετεγκατασταθεί. Εκεί θα μου αφηγηθούν ιστορίες από τα παλιά, θα υπογραμμίσουν τα προβλήματά τους και θα μου μιλήσουν για τα νέα δεδομένα. «Η Μαυροπηγή είχε 1.000 μόνιμους κατοίκους. Εγώ αντέχω ακόμα να μένω εκεί χωρίς ρεύμα και νερό, αλλά τα παιδιά μου έχουν φύγει. Αυτό που έγινε ήταν ένας μαζικός ξεριζωμός» υποστηρίζει ο κύριος Βασίλης. Δίπλα του, ο Χάρης, είναι άνεργος, όπως και τα δυο αδέλφια του. Ασχολούνται με την κτηνοτροφία, αλλά η μετεγκατάσταση δημιούργησε προβλήματα, αφού αναγκάζονται καθημερινά να διανύουν πολλά χιλιόμετρα από τον νέο οικισμό για να φτάνουν τα κτήματά τους. «Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η ΔΕΗ συμπεριφέρθηκε ως κατακτητής. Δεν σου άφηνε πολλά περιθώρια για να δημιουργήσεις έναν νέο κύκλο ζωής. Τα μηχανήματα και τα εργαλεία μου πού θα τα πάω; Από δω και πέρα, τι δουλειά μπορώ να κάνω;», λέει ο Χάρης και προσθέτει: «Οι περισσότεροι δεν μπορούν να αντιληφθούν τι σημαίνει να μένεις σ' ένα χωριό το οποίο πλησιάζει καθημερινά ο εκσκαφέας». Στην Ποντοκώμη, οι περισσότεροι κάτοικοι παραμένουν, παρόλο που έχουν αποζημιωθεί από τη ΔΕΗ. Σε λίγο καιρό θα ερημώσει πλήρως κι αυτό το χωριό. «Δεν είναι εύκολο να ξεριζώνεσαι από τα μέρη όπου μεγάλωσες. Εδώ χτίσαμε τις ζωές μας, δημιουργήσαμε τις οικογένειές μας και γεννήσαμε τα παιδιά μας. Αλλά τι να κάνεις; Είναι σωστό να εξακολουθούμε να ζούμε δίπλα στην τέφρα και τα σύννεφα σκόνης;» αναρωτιέται ο κάτοικος της Ποντοκώμης, Χαράλαμπος Χαντζαρίδης. Η περιήγηση στο ορυχείο ήταν εντυπωσιακή. Δύσβατοι δρόμοι γεμάτοι από τέφρα, ταινιόδρομοι που λειτουργούσαν στο φουλ και νταλίκες οι οποίες περνούσαν δίπλα μας με υπερβολική ταχύτητα. Φεύγοντας, πήγα προς τον ΑΗΣ Καρδιάς. Οι κάτοικοι στο καφενείο της Ποντοκώμης με είχαν προειδοποιήσει ότι ο δρόμος που συνέδεε το χωριό τους με την παλιά Χαραυγή έχει εξαφανιστεί από τις εξορύξεις του λιγνίτη. «Ούτε εμείς που μένουμε τόσα χρόνια εδώ δεν μπορούμε πλέον να αναγνωρίσουμε τη διαδρομή» τονίζει ο κύριος Βασίλης. Αποφάσισα να προχωρήσω και αν έβρισκα δυσκολία, θα επέστρεφα. Ήταν απόγευμα και είχε σουρουπώσει. Ο ήλιος κρυβόταν ανάμεσα στους πύργους ψύξεως, μια υδροφόρα έριχνε συνεχώς νερό στους λασπωμένους χωματόδρομους και το νεκρό τοπίο γύρω μου έμοιαζε το ίδιο σε κάθε σημείο του. Το φως σιγά-σιγά χανόταν και πράγματι ήταν ένα ρίσκο να ακολουθήσεις την παλιά διαδρομή μέχρι τη Χαραυγή. Την επόμενη μέρα προτίμησα να πάω από την απέναντι πλευρά, παίρνοντας τον δρόμο προς την Ακρινή του Δήμου Ελλησπόντου. Ο δικέφαλος αετός στην είσοδο του χωριού Ακρινή υπενθυμίζει την καταγωγή από τον Πόντο. «Ό,τι κι αν σου δώσουν, ποτέ δεν θα μπορέσεις να αποκτήσεις αυτά που είχες». Ένας μεγάλος δικέφαλος αετός σε καλωσορίζει στο χωριό της Ακρινής. Οι πιο πολλοί κάτοικοι ήταν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Έζησαν και γνωρίζουν καλά τι σημαίνει ξεριζωμός. Ελάχιστα μέτρα από τον οικισμό βρίσκεται ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, μία από τις αιτίες που θα αναγκαστούν να φύγουν. Παρόλο που η Ακρινή δεν διαθέτει λιγνίτη στο έδαφός της, οι κάτοικοι πραγματοποίησαν πολυάριθμους αγώνες για να πετύχουν τη μετεγκατάστασή τους εξαιτίας της μόλυνσης της ατμόσφαιρας και των προβλημάτων υγείας των κατοίκων. Στο καφενείο του Φάνη ο Κώστας Ελευθεριάδης με ενημερώνει ότι 6.500 στρέμματα από τον κάμπο που έχουμε μπροστά μας απαλλοτριώθηκαν. «Η ΔΕΗ για εμάς είναι ευχή και κατάρα. Εμείς είμαστε ένα χωριό που πλέον δεν μπορεί να προσφέρει τίποτα και έχει διαλυμένο κοινωνικό ιστό» αναφέρει. Στο τοπικό πρακτορείο του ΟΠΑΠ συνομιλώ με τον πρωτεργάτη των κινητοποιήσεων για τη μετεγκατάσταση του χωριού, τον Κώστα Πουτακίδη, πρόεδρο του Συλλόγου Περιβάλλοντος και Ανέργων Ακρινής. Όπως θα μου πει: «Η Ακρινή είναι σε φάση μετεγκατάστασης, παρόλο που ακόμα δεν έχει "κλειδώσει". Είμαστε όλοι περιβαλλοντικοί πρόσφυγες. Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, η διαδικασία έχει καθυστερήσει. Εμείς είμαστε άνθρωποι που δεν γνωρίζαμε από τέφρα. Καταλάβαμε τις επιπτώσεις και τα προβλήματα στην πορεία. Το κλίμα της περιοχής ήταν από τα καλύτερα που συναντούσες. Αλλά από δω και πέρα υπάρχει μεγάλο θέμα βιωσιμότητας του χωριού. Ήταν πολλοί που φοβόντουσαν μήπως φύγει η ΔΕΗ, αλλά αγωνιστήκαμε για το κοινό καλό. Κοστολόγησαν την υγεία και τη ζωή μας. Το 2006, όταν βλέπαμε τα πρώτα σημάδια για το τι θα γινόταν στο χωριό μας, σχεδόν όλοι οι κάτοικοι ήταν υπέρ της μετεγκατάστασης. Μετά την τελευταία απαλλοτρίωση δεν έμεινε στρέμμα γης για να καλλιεργήσουμε, οι επιδοτήσεις μας θα χαθούν και η ανεργία θα αυξηθεί. Αντιλαμβάνονται οι αρμόδιοι φορείς ότι είμαστε κάτοικοι σε αναμονή; Ζούμε σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας και δεν υπάρχει χειρότερο από το να μην μπορείς να προγραμματίσεις τη ζωή του». Στο σημείο που ξεκινά το χωριό της Μαυροπηγής η θέα είναι εντυπωσιακή, αφού κανείς μπορεί να αντικρίσει τους εκσκαφείς να πλησιάζουν όλο και περισσότερο στα σπίτια που έχουν εγκαταλειφθεί. Πηγαίνω προς τους παλιούς οικισμούςπου έχουν σβήσει από τον χάρτη και πλέον είναι εκτάσεις του ορυχείου στο Νότιο Πεδίο. Για να περάσω όμως χρειάζομαι την άδεια της ΔΕΗ. Στο φυλάκιο βρίσκεται ο Κώστας, ένα νέο παιδί που εργάζεται στη ΔΕΗ με οκτάμηνη σύμβαση. «Έχεις ησυχία εδώ», του λέω και η απάντησή του ήταν άμεση: «Μακάρι να μπορούσα να φύγω αύριο το πρωί». Περνώντας τελικά το φυλάκιο, έρχεται ένα τζιπ για να με παραλάβει και να με πάει στον Κλείτο και την Χαραυγή. «Μόνος σου δεν μπορείς να πας, θα χαθείς και θα σε ψάχνουν» μου λέει ο Κώστας στην είσοδο. Η περιήγηση ήταν εντυπωσιακή. Δύσβατοι δρόμοι γεμάτοι τέφρα, ταινιόδρομοι που λειτουργούσαν στο φουλ και νταλίκες που περνούσαν δίπλα μας με υπερβολική ταχύτητα. Κανείς από τους υπαλλήλους της ΔΕΗ δεν μασάει τα λόγια του. Τα χρόνια της κρίσης οι υπάλληλοι μειώθηκαν σημαντικά. Πλέον γίνονται προσλήψεις με οκτάμηνες συμβάσεις και μισθούς των 500 ευρώ. «Πώς να ζήσεις;» αναρωτιούνται οι περισσότεροι. Τα θανατηφόρα ατυχήματα είναι αρκετά, ενώ πολλές υποθέσεις αποσιωπώνται. Ρομά που εισβάλλουν κρυφά στους χώρους για να κλέψουν χαλκό ή σίδερα αγγίζουν καλώδια υψηλής τάσης, πεθαίνουν και οι υπόλοιποι απλώς μαζεύουν τα πτώματα και φεύγουν. Αναμφίβολα, οι συνθήκες για τους εργαζόμενους στη ΔΕΗ είναι δύσκολες. Δουλεύουν στον βαρύ χειμώνα σε θερμοκρασία -20 βαθμούς Κελσίου και στη ζεστή, ασφυκτική ατμόσφαιρα του καλοκαιριού. Πάντως, η ΔΕΗ έχει κάνει προσπάθειες να μειωθούν οι ρύποι, π.χ. με την κατασκευή της τελευταίας μονάδας ΑΗΣ V, που μειώνει κατά 95% τις ρυπογόνες ουσίες. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, υπάρχουν και αυτοί που διαφωνούν και εκφράζουν επιφυλάξεις για την επόμενη μέρα. Ο καθηγητής του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας και πρόεδρος της Οικολογικής Κίνησης Κοζάνης, Λάζαρος Τσικριτζής, υποστηρίζει: «Δυστυχώς, είμαστε ένας λαός που μεταθέτουμε τις ευθύνες στις επόμενες γενιές. Ο λιγνίτης είναι ένα βρόμικο και ρυπογόνο καύσιμο, με αποτέλεσμα να έχουν καταστραφεί οι φυσικοί πόροι. Η Βεγορίτιδα έχει χάσει το 90% των νερών της και πλέον λαμβάνονται πολλά κυβικά νερού από τον Αλιάκμονα. Επίσης, πολλοί λένε ότι είναι φθηνό καύσιμο, αλλά αν συνυπολογίσουμε το εξωτερικό κόστος, τελικά είναι ακριβό. Τα πλεονεκτήματα προ πολλού έχουν πάψει να ισχύουν και πρέπει να στραφούμε σε άλλες πηγές ενέργειας, όπως ο αέρας και ο ήλιος. Ζούμε εξήντα χρόνια αγκαλιά με τον λιγνίτη κι έχει έρθει η στιγμή να κάνουμε μια αποτίμηση χωρίς ακρότητες, εγκαταλείποντας τον μονόδρομο αυτό για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πράγματι, για μεγάλη περίοδο ήταν μια σημαντική αναγκαιότητα ο λιγνίτης. Η Ελλάδα έβγαινε κατεστραμμένη από έναν Εμφύλιο και περνούσε στη φάση του εξηλεκτρισμού. Από κει και πέρα, κολλήσαμε σε αυτόν, χωρίς να υπολογίζουμε ότι ως χώρα έχουμε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε. Από τη δεκαετία του 1990 έχουν χτυπήσει τα καμπανάκια για τη ρύπανση του περιβάλλοντος, αλλά όλοι στην περιοχή έκλειναν τ' αυτιά τους. Υπάρχει η ορατή και η αόρατη ρύπανση. 25.9.2017 Μαρτυρίες ανθρώπων που παλεύουν με τον καρκίνο στην Πτολεμαΐδα Είναι όνειδος το ότι τόσα χρόνια δεν έχει γίνει μια επιδημιολογική μελέτη που να εξετάζει τη σημερινή κατάσταση σε σχέση με τις αιτίες που τη δημιούργησαν. Όσες ξεκίνησαν, για ανεξήγητους λόγους σταμάτησαν Για πολλά έτη ο λιγνίτης μάς έδινε φθηνό ρεύμα που στοίχισε ακριβά στις επόμενες γενιές. Έχουμε κάμψη της παραγωγής και το πιο σημαντικό είναι ότι ο λιγνίτης έχει μόνο τριάντα χρόνια ζωής. Δεν υπάρχει κανένα σχέδιο για το τι θα γίνει τη μετά τον λιγνίτη εποχή. Μια ζωή με το "θα δούμε" και το "δεν βαριέσαι, βλέπουμε". Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Κοζάνη. Υπήρχε μια συνεχής αλληλοτροφοδότηση πελατειακών σχέσεων. Ζητούσαν ανταποδοτικά έργα από τη ΔΕΗ και όταν ανακοινώνονταν νέες μονάδες, όλοι χειροκροτούσαν αρχικά, αλλά κλαίγανε μετά λόγω των επιπτώσεων. Υπήρχαν χωριά που ήθελαν να χαρακτηριστούν "πληττόμενα" για να πάρουν τις αποζημιώσεις οι κάτοικοι και αρκετοί να διοριστούν στην Επιχείρηση κι έτσι δεν μιλούσαν. Η υπόγεια υδροφορία έχει καταστραφεί. Ας αντιληφθούμε πλέον ότι δουλειά δεν είναι μόνο η ΔΕΗ και ανάπτυξη δεν είναι μόνο ο λιγνίτης». Ο Γιάννης με ξεναγεί στο ορυχείο Νότιου Πεδίου όπου κάποτε υπήρχαν τα χωριά Κλείτος και Χαραυγή. Ο ίδιος έμενε στον Κλείτο με την οικογένειά του, αλλά όταν ήταν 10 ετών έφυγαν και πήγαν στο νέο χωριό. Όπως μου είπε, οι γονείς του, παρόλο που έχουν τη δυνατότητα να επισκεφτούν το ορυχείο, αποφάσισαν να μην επιστρέψουν ποτέ σε αυτό το μέρος, βλέποντας τα χαλάσματα του σπιτιού μας. «Είναι περίεργο συναίσθημα να δουλεύω εδώ, να περνώ καθημερινά από το σημείο όπου ήταν το σπίτι μου και έπαιζα όταν ήμουν παιδί. Δάκρυα, χαρές και όνειρα σκεπάστηκαν από την τέφρα και οι ζωές μας άλλαξαν σε μια μέρα. Από την παλιά Χαραυγή υπάρχουν ακόμα μόνο η εκκλησία και οι θρύλοι που τη συνοδεύουν και λένε μεταξύ τους οι εργαζόμενοι. Κανείς από τους εργολάβους δεν αναλαμβάνει να την γκρεμίσει και απλώς την έχουν αφήσει να πέσει κάποια στιγμή από μόνη της». Όσο περπατάμε με προσοχή, τα μάτια μου τσούζουν και σηκώνεται τέφρα από το έδαφος. Το σημειωματάριό μου είναι σκονισμένο, το ίδιο και το κινητό τηλέφωνο. Τα πάντα θυμίζουν ταινία με στοιχειωμένα τοπία. Ανοίγω την πόρτα της ετοιμόρροπης εκκλησίας κι ένα σμήνος από καρακάξες πετάει κατά πάνω μας. Κάνουν απίστευτο θόρυβο και σπεύδουμε γρήγορα προς την έξοδο. Στη συνέχεια, παρατηρώ κάποια χαλάσματα και σπίτια που έχουν γεμίσει με χορτάρια και ξεραμένα δέντρα. Λίγο πιο πέρα, βρισκόταν το χωριό Κλείτος. Ελάχιστα έχουν απομείνει να θυμίζουν την παλιά καθημερινότητα. Ο Γιάννης μου αναφέρει ότι ξεθάφτηκαν ακόμα και οι νεκροί. Δεν είναι εύκολη υπόθεση η μετακίνηση μιας κοινωνίας. Οδεύοντας προς την έξοδο του ορυχείου, βλέπω γύρω μου λόφους που νόμιζα ότι ήταν πραγματικοί. «Αυτά που βλέπεις είναι τεχνητές αποθέσεις και όχι λόφοι» μου εξηγεί ο Γιάννης, κλείνοντας τα παράθυρα του τζιπ για να μη γεμίσουμε σκόνη. Ο λιγνίτης είναι ένα βρόμικο και ρυπογόνο καύσιμο με αποτέλεσμα να έχουν καταστραφεί οι φυσικοί πόροι και να παρατηρείται γεωμορφολογική διατάραξη. Στη διαδρομή προς Κοζάνη, όπου και να κοιτάξω βλέπω παντού πύργους ψύξεως. Ένα κομμάτι γης περιλαμβάνει αμπέλια περιποιημένα και χωράφια καλλιεργημένα από ανθρώπους που δεν έχουν τίποτε άλλο να κάνουν παρά να ενδιαφερθούν για τη δική τους γη. Είναι εκείνοι που πονούν το μέρος τους και δεν θέλουν να φύγουν. Από την άλλη, η σκέψη στέκεται στις εικόνες παραίτησης, στην ανάγκη για φυγή, στα παιδιά που εξακολουθούν να παίζουν ανέμελα στις πλατείες, στο όνειρο της πρόσληψης στη ΔΕΗ και στις πινακίδες που σε ενημερώνουν για την τοποθεσία των νέων οικισμών. Χιλιάδες στρέμματα με χωριά που έσβησαν προκειμένου να δώσουν φως στην υπόλοιπη χώρα. Ιστορίες ανθρώπων που χάθηκαν στον χρόνο και σπίτια που μετατράπηκαν σε ερείπια. Ο τόπος των αντιθέσεων. Η μοναδική κοινή τους επιθυμία, μια καινούργια ζωή. Τα εργοστάσια της ΔΕΗ λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο. Χάρη σε αυτό το ορυκτό καύσιμο η χώρα έχει αποκτήσει ενεργειακή αυτονομία και στην ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης και της Πτολεμαΐδας δημιουργήθηκαν χιλιάδες θέσεις εργασίας.

Πηγή: www.lifo.gr - ΑΠΟΣΤΟΛΗ/ ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα...